Hollandaca yazma (schrijven): mesajdan resmî mektuba

Son güncelleme:

Schrijven — yazma — Hollanda’da gündelik hayatın sandığından büyük bir parçası. Okula çocuğunun hastalandığını bildirmek, ev sahibine arızayı anlatmak, işverene izin istemek, belediyeye itiraz etmek: bunların çoğu e-postayla ya da bir formla yapılıyor, telefonla değil.

İyi haber şu ki yazma, konuşmanın aksine acele gerektirmiyor. Düşünmek, kontrol etmek, düzeltmek için zamanın var. Bu yüzden düzenli çalışan biri için yazma, konuşmadan daha önce güvenilir hâle gelen beceri olabiliyor.

Seviyelere göre yazma

Seviye Ne yazabiliyorsun Örnek
A1 Form doldurmak, çok kısa notlar Adres, doğum tarihi, “Ik ben om 5 uur thuis.”
A2 Kısa ve basit mesajlar, gündelik bir konuda kısa mektup Randevu iptali, teşekkür notu
B1 Bildiğin konularda bağlantılı metin; bir olayı ya da sorunu anlatan mektup Ev sahibine şikâyet, işverene açıklama
B2 Ayrıntılı, gerekçeli metinler; bir görüşü savunan ya da çözüm öneren yazı Resmî itiraz, rapor, motivasyon mektubu

A2’de amaç doğru bilgiyi iletmek. B1’de cümlelerin birbirine bağlanması gerekiyor: omdat (çünkü), daarom (bu yüzden), maar (ama), toch (yine de) gibi bağlaçlar metni cümle listesinden metne çeviriyor.

Form doldurmak: A1’in ilk yazma görevi

Hollanda’daki ilk yazma deneyimin büyük ihtimalle bir form olacak: belediye kaydı, okul başvurusu, doktor kaydı, iş başvurusu. Formlarda hep aynı alanlar tekrar ediyor:

Formda Anlamı Not
voornaam / voornamen ad / adlar Pasaportundaki gibi yaz
achternaam soyadı
geboortedatum doğum tarihi Gün-ay-yıl sırasıyla: 03-11-1990
geboorteplaats doğum yeri
nationaliteit uyruk Turkse
burgerservicenummer (BSN) vatandaşlık hizmet numarası Hollanda’daki kişisel kimlik numaran
straat en huisnummer sokak ve kapı numarası Sokak adı önce, numara sonra
handtekening imza

Hollandaca adres yazımı Türkçeden farklı: önce sokak ve kapı numarası (Kerkstraat 12), alt satırda posta kodu ve şehir (1234 AB Utrecht). Posta kodu dört rakam ve iki büyük harften oluşuyor.

Bir e-postanın iskeleti

Hollandaca resmî yazışmanın kalıpları oldukça sabit ve bunları bir kez öğrenmek, her e-postada işini yarıya indiriyor:

Bölüm Resmî Yarı resmî
Hitap (isim biliniyorsa) Geachte heer De Vries, / Geachte mevrouw Jansen, Beste Mark,
Hitap (isim bilinmiyorsa) Geachte heer/mevrouw, Beste …,
Açılış Ik schrijf u omdat … Ik wil je laten weten dat …
Rica Zou u … kunnen …? Kun je …?
Kapanış Met vriendelijke groet, Groetjes,

İki küçük kural Türkçeden gelen birini sık şaşırtıyor:

  • Resmî hitapta soyadı kullanılıyor, ad değil. Türkçedeki “Sayın Ahmet Bey”in karşılığı Geachte heer Ahmet değil, Geachte heer Yılmaz.
  • Resmî mektupta okuyucuya u diye hitap ediyorsan sonuna kadar u kalıyor; araya je karışması, Türkçede bir paragrafın ortasında “siz”den “sen”e geçmek gibi duruyor.

İki örnek: A2 ve B1 farkı

Seviyeler arasındaki farkı en iyi aynı türden iki metin gösteriyor. Aşağıdakiler bu yazı için hazırlanmış örnekler.

A2 — okula hastalık bildirimi

Onderwerp: ziekmelding Emre (groep 5)

Beste juf Anouk,

Emre is vandaag ziek. Hij heeft koorts en blijft thuis. Ik hoop dat hij morgen weer naar school kan komen.

Met vriendelijke groet, Ayşe Demir

Kısa, doğru ve yeterli: kim, ne oldu, ne zaman. Juf (kadın öğretmen; erkek için meester) ilkokulda öğretmene hitabın olağan biçimi.

B1 — ev sahibine arıza bildirimi

Onderwerp: lekkage in de badkamer

Geachte heer De Vries,

Ik schrijf u omdat er sinds maandag water uit het plafond van de badkamer lekt. De vlek wordt elke dag groter en ik maak me zorgen over schimmel. Ik heb foto’s gemaakt; die stuur ik mee als bijlage.

Zou u zo snel mogelijk een loodgieter kunnen sturen? Ik ben deze week elke dag na 16.00 uur thuis.

Alvast bedankt voor uw reactie.

Met vriendelijke groet, Mehmet Kaya

Bu metni B1 yapan şey kelime sayısı değil, yapısı: sorunu anlatıyor (lekt), sonucunu söylüyor (wordt groter, schimmel), kanıt sunuyor (foto’s … als bijlage), açık bir istekte bulunuyor (Zou u … kunnen sturen?) ve karşı tarafın işini kolaylaştırıyor (na 16.00 uur thuis). Sınavdaki B1 yazma görevleri tam olarak bu adımları arıyor.

Metni bağlayan kelimeler

B1’e geçişin anahtarı bağlaçlar ve bunların cümledeki fiil sırasına etkisi. Türkçe konuşanın en çok karıştırdığı çift want ve omdat: ikisi de “çünkü”, ama fiili farklı yere koyuyor.

Bağlaç Anlamı Fiil sırası Örnek
want çünkü değişmez Ik kom niet, want ik ben ziek.
omdat çünkü fiil sona Ik kom niet, omdat ik ziek ben.
als eğer, -dığında fiil sona Als ik beter ben, kom ik weer.
maar ama değişmez Ik wil komen, maar ik ben ziek.
daarom bu yüzden fiil öne (inversie) Ik ben ziek. Daarom kom ik niet.
toch yine de fiil öne (inversie) Ik ben ziek. Toch ga ik werken.

Sıralama için eerst (önce), daarna (sonra), tot slot (son olarak) yeterli. Bunlar da cümle başına geldiğinde fiili öne çekiyor: Daarna ga ik naar huis.

Türkçeden gelen yazım hataları

Yazmada hatayı görmek konuşmadakinden kolay, çünkü önünde duruyor. Türkçe konuşanın Hollandaca yazısında en sık rastlanan hatalar:

  1. Fiilin yeri. Konuşmadaki aynı sorun, yazıda daha görünür hâlde: ana cümlede çekimli fiil ikinci sırada, yan cümlede sonda. Ik kom niet, omdat ik ziek ben. Kuralları dil bilgisi sayfasında bulabilirsin.
  2. de/het. Konuşmada çoğu zaman tolere edilen de/het hatası yazıda gözden kaçmıyor ve sıfat çekimine de yansıyor: het huis ama een groot huis, de auto ama een grote auto. Yeni bir ismi her zaman artikeliyle birlikte öğrenmek bunun tek kalıcı çaresi.
  3. Fiil sonlarında d mi t mi. Hij wordt mi hij word mü? Ik heb gewerkt mi gewerkd mi? Bu, Hollandalıların da yanıldığı bir alan ve kuralları belli. İmla sayfasında ’t kofschip kuralıyla birlikte anlattım.
  4. Türkçe gibi uzun cümleler. Türkçe, yan cümleleri fiilimsilerle tek bir uzun cümlede toplayabiliyor. Hollandacada bu yapı iyi çalışmıyor; iki kısa cümle, tek uzun cümleden hem daha doğru hem daha anlaşılır.

Yazmayı geliştirmenin en verimli yolu iyi bir metni model almak. Bir e-postayı ya da kısa bir metni okurken içindeki kalıpları not al — Ik wil graag een afspraak maken, Kunt u mij laten weten … — ve kendi metninde kullan. Sıfırdan cümle kurmaktan çok daha hızlı ve daha doğal sonuç veriyor.

Yazma için ücretsiz alıştırma

DUO’nun alıştırma sayfasında A2 yazma sınavı için üç deneme PDF olarak var. Gerçek sınav kâğıt üzerinde olduğu için bunları yazdırıp elle, süre tutarak çözmek en gerçekçi hazırlık. B1 için tek tek yazma alıştırma görevlerine ve NT2 deneme sınavlarına CvTE’nin hazırlık sayfasından ulaşabilirsin.

Yazdığını kontrol ettirecek birini bulmak, yazmayı en hızlı ilerleten şey. Kütüphanelerin dil kafeleri ve gönüllü dil arkadaşları bunun için de kullanılabiliyor; ayrıntılar konuşma sayfasında.

Dört haftalık yazma planı

Hafta Ne yapıyorsun Neden
1 Her gün üç cümle yaz: dün ne yaptın? Fiil sırasını kontrol et. Temel cümle yapısı
2 Yukarıdaki iki örnek e-postayı model alıp kendi durumuna uyarla. Kalıpları kendi metnine taşımak
3 Her metne en az iki bağlaç ekle: omdat, daarom, maar. B1 bağlantılı metin
4 Bir deneme sınavı görevi çöz (A2 kâğıtta, B1 bilgisayarda), süre tutarak. Sınav koşulu

Sınavlarda yazma

A2 yazma sınavı diğer bölümlerden farklı olarak kâğıt ve kalemle yapılıyor: 40 dakikada dört görev, örneğin kısa bir mektup yazmak ya da form doldurmak. El yazısıyla çalışmayı ihmal etme; klavyede yazmaya alışmış biri için kâğıt üstünde yazmak beklenmedik derecede yavaş olabiliyor.

B1 ve B2’de (NT2) yazma bilgisayarda yapılıyor ve 100 dakika sürüyor. Görevlerin sırasını kendin seçiyorsun:

Görev Ne istiyor Programma I (B1) Programma II (B2)
Cümle görevi Tek bir cümle yazmak ya da tamamlamak 8 7–8
Kısa yazı parçası Kısa mesaj, metin tamamlama, form 2 —
Kısa yazma görevi Not, kısa mektup, bir durumun anlatımı 2 1–2
Orta uzunlukta görev Bir sorunu anlatıp çözüm önermek; bazen tablo ya da grafik kullanarak — 1–2

Görevlerin çoğu iş ya da eğitimle ilgili, bir kısmı gündelik hayatla. Yazma bölümünde Van Dale Pocketwoordenboek NT2 sözlüğü serbest; başka sözlük, Google Translate ya da dijital yardım yasak. Sözlüğü sınava kendin getirmelisin ve içinde not olmamalı — ayrıntılar sınav günü sayfasında. Hangi programın senin için geçerli olduğunu NT2 sayfası anlatıyor.

Taalnest’te yazma nasıl çalışılıyor

Derslerde yazma iki adımda ilerliyor. Önce boşluk doldurma: dersin kelimelerini ve dil bilgisi kalıbını doğru yere koyuyorsun. Sonra kısa bir yazma görevi: aynı kalıpla kendi cümleni kuruyorsun. Birincisi kalıbı tanıtıyor, ikincisi onu senin cümlene dönüştürüyor.

Sık sorulan sorular

Çeviri programı kullanmak zararlı mı?

Gündelik hayatta önemli bir mektubu anlamak için kullanmak sorun değil. Ama kendi metnini Türkçe yazıp çevirtmek, yazmayı öğrenmeni engelliyor: çeviri doğru olsa bile o cümleyi sen kurmamış oluyorsun. Sınavda da Google Translate ve dijital sözlük yasak.

E-postada Geachte mi yazmalıyım, Beste mi?

Kurumlara, tanımadığın kişilere ve resmî konularda Geachte. Tanıdığın kişilere, öğretmenlere ve iş arkadaşlarına Beste. Kararsız kalırsan Geachte ile başla; karşı taraf Beste ile cevap verirse sen de geçebilirsin.

Yazdığımı nasıl kontrol edebilirim?

Kendi kendine kontrol için üç soru: Her ana cümlede çekimli fiil ikinci sırada mı? Omdat, als, dat ile başlayan cümlelerde fiil sonda mı? Her ismin artikeli ve yazılışı doğru mu? Bu üç soru, Türkçe konuşanın yazısındaki hataların büyük kısmını yakalıyor.

A2 yazma sınavı elle yapılıyor. El yazım sorun olur mu?

Okunduğu sürece hayır. Değerlendirme yazının güzelliğine değil, metnin anlaşılır ve görevi yerine getirir olmasına bakıyor. Ama okunamayan bir kelime değerlendirilemez; harfleri net yaz ve özellikle ij, ui, eu gibi birleşimleri ayrı ayrı okunacak şekilde yaz. Hazırlık sırasında da en az birkaç denemeyi kâğıt üstünde yapmak bu yüzden önemli.

Kendini dene

4 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.

  1. "Gelmiyorum, çünkü hastayım." Hangisi doğru?

    Cevabı göster

    Doğru cevap: Ik kom niet, omdat ik ziek ben.. Omdat'tan sonra çekimli fiil sona gider. Fiili yerinde bırakmak istiyorsan want kullan: Ik kom niet, want ik ben ziek.

  2. Boşluğu doldur: Ik blijf thuis, ___ ik ben ziek.

    Cevabı göster

    Doğru cevap: want. Fiil (ben) özneden hemen sonra duruyor; bu ana cümle sırası, yani want. Omdat olsaydı fiil sona giderdi: omdat ik ziek ben.

  3. Tanımadığın bir kuruma e-posta yazıyorsun. Hitap hangisi?

    Cevabı göster

    Doğru cevap: Geachte heer/mevrouw,. Resmî yazıda hitap Geachte heer/mevrouw,; kapanış Met vriendelijke groet, ve ardından adın soyadın.

  4. Hangisi doğru?

    Cevabı göster

    Doğru cevap: Daarom kom ik niet.. Daarom cümle başında; çekimli fiil ikinci sırada, özne fiilin arkasında: Daarom kom ik niet.

Derste: omdat ve als

A2 seviyesindeki "omdat ve als ile Yan Cümleler" dersinde omdat ile gerekçe, als ile koşul bildiren yan cümleler kuruyorsun. Ders yaklaşık 21 dakika.

Dersi aç