Inburgering muafiyeti: kimler muaf, nasıl başvurulur

Son güncelleme:

Inburgering yükümlülüğünden kurtulmanın yolları var, ama Türkçe kaynaklarda hepsi tek kelimeye — “muafiyet” — indirgeniyor. Oysa Hollandaca’da üç ayrı şey var ve koşulları, ücretleri, sonuçları farklı.

Inburgering’in genel işleyişi ana sayfada; bu sayfa yalnız muafiyete bakıyor.

Önce üç kelimeyi ayırmak gerekiyor

Terim Ne demek Ne zaman
Vrijstelling Yeterince biliyorsun, sınava gerek yok Diploma, uzun ikamet, NT2 sonucu
Ontheffing Yapman kalıcı olarak mümkün değil Hastalık, engel, özel koşullar
Extra tijd Muafiyet değil — sadece ek süre Geçici engel, gecikme

Ayrımın pratik sonucu şu: geçici bir durumun varsa ontheffing isteme. DUO’nun kendi sayfası bunu açıkça söylüyor — hastalığın ya da engelin kalıcı değilse ontheffing yerine ek süre istemen gerekiyor, ve ek süre talebi ücretsiz. Ontheffing başvurusu ise değil.

Tamamen muaf olabileceğin durumlar

DUO’nun özetine göre Wi2021 kapsamında hiç sınava girmen gerekmeyebilecek durumlar şunlar:

  • Ciddi bir hastalığın ya da engelin var.
  • Hollanda’da bir diploma aldın. Ya da Belçika veya Surinam’da Hollandaca bir diploma aldın.
  • Hollanda’da 10 yıldır yaşıyorsun ve bunun en az 5 yılında çalıştın.
  • Zorunlu olarak inburgering yapman gerekiyor ama özel koşullar nedeniyle yapamıyorsun.

Kısmen muaf olabileceğin durumlar ise ikisi: ciddi hastalık veya engel, ve kısmi muafiyet hakkı veren bir NT2 sertifikası ya da diploması. Geçtiğin NT2 bölümlerinin inburgering’de nasıl saydığını ayrı anlattım.

AOW yaşı

Ayrı duran bir durum: AOW (emeklilik aylığı) hakkın varsa artık inburgering yapman gerekmiyor. Yükümlülük AOW yaşına kadar sürüyor, sonrasında sınav yok. Dikkat edilecek yan etki: o noktadan sonra inburgering için kredi de alamıyorsun.

Bir de şu var: artık yükümlü değilsin ama vatandaşlığa geçmek istiyorsan, belediye ya da IND senden yine de inburgering diploması isteyebiliyor. O durumda gönüllü olarak inburgering yapabiliyorsun.

Diplomayla muafiyet

Elinde uygun bir diploma varsa iki tür muafiyet mümkün: gehele vrijstelling (hiç sınava girmiyorsun) ve gedeeltelijke vrijstelling (sınavın bir kısmını vermiyorsun, kalanını veriyorsun).

Başvuru şöyle: formu doldur, koşullar ve gereken belgeler formun üstünde yazıyor; formu ve belgeleri posta ile DUO’ya gönder; muafiyet verilip verilmeyeceğine ve hangi türde olacağına DUO karar veriyor. Wi2021 ve Wi2013 için ayrı formlar var — hangi kanuna tabi olduğunu bilmeden doğru formu seçemezsin.

10 yıl yaşamış ve 5 yıl çalışmış olmak

Uzun süredir buradaysan en çok işine yarayacak yol bu olabilir. Resmî adı Wi2021’de “vrijstelling wegens aantoonbaar voldoende ingeburgerd”.

Koşulların tamamı birden gerekiyor:

  • DUO’dan inburgering yapman gerektiğine dair bir mektup almış olman.
  • Hollanda’da 10 yıl veya daha uzun yaşıyor olman — ve o 10 yıl içinde yurt dışında yaşamamış olman.
  • Hollanda’da 5 yıl veya daha uzun çalışmış olman. Gönüllü iş de sayılıyor.
  • Hollandacanın yeterli olması: Wi2021’de B1, Wi2013’te A2 seviyesinde.

Başvuru adımları: Aanvraag vrijstelling inburgeringsplicht formunu doldur; işyerinden werkgeversverklaring doldurt ya da Mijn UWV’den saat dökümlü verzekeringsbericht yazdır; formu ve belgeyi posta ile DUO’ya gönder. Sonra DUO seni bir görüşmeye çağırıyor ve bu görüşme 90 € tutuyor. Görüşmeden sonra DUO karar veriyor.

5 yıldan az ama 6 aydan fazla çalıştıysan tamamen muaf olamıyorsun — ama ONA (Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt) muafiyetine bakman gerekiyor.

Hastalık veya engel nedeniyle ontheffing

Bu yolun maliyeti ve riski var, o yüzden adımları bilerek girmek gerekiyor.

Başvuru 225 € tutuyor ve bu parayı kredi olarak alamıyorsun. Ödeme yaptıktan sonra Argonaut adlı kurumun doktoru seni muayene ediyor ve DUO’ya inburgering yapıp yapamayacağını yazıyor. Kararı DUO veriyor.

Kritik ayrıntı şu: Argonaut doktoru “5 yıl içinde inburgering yapabilir” derse ontheffing alamıyorsun ve 225 € geri ödenmiyor. Ontheffing alırsan DUO 225 €’yu iade ediyor. Yani bu, sonucuna göre ücretli ya da ücretsiz olan bir başvuru.

Başvuru Mijn Inburgering üzerinden yapılıyor: “Digitale formulieren” → “Aanvraag ontheffing bij ziekte”. Tıbbi evraklarını yalnız Argonaut’a götürüyorsun; DUO’ya göndermiyorsun.

Hastalık ya da engel durumunda muafiyetten başka iki ihtimal daha var: sınavın uyarlanması ve ek süre.

BIO: son çare

Ontheffing bijzondere individuele omstandigheden — özel bireysel koşullar nedeniyle muafiyet. DUO bunu “yalnız çok istisnai durumlarda” diye tanımlıyor ve koşulları buna göre:

  • DUO’dan zorunlu inburgering mektubu almış olman.
  • Başka hiçbir ontheffing imkânının olmaması.
  • Ek süre de alamıyor olman.
  • Hollandaca öğrenmek için elinden geleni yapmış olman.
  • Kendi başına inburgering yapamıyor olman — ve bu durumun değişmeyecek olması.

Çok önemli bir sınır: BIO ontheffing’i vatandaşlığa geçmek için yeterli değil. Yani yükümlülükten kurtulmak ile vatandaşlık yolunu açık tutmak aynı şey değil; BIO ilkini sağlıyor, ikincisini sağlamıyor.

Wi2013’e ait bir yol: AGI

“Yeterince kurs aldım, sınavları geçemiyorum” durumunda verilen ontheffing’in adı AGI (aantoonbaar geleverde inspanningen). DUO’nun sayfası bu konuda nettir: Wi2021 kapsamındaysan bu yol senin için değil. Wi2021’de karşılığı muafiyet değil, ek süre.

Besluit inburgering 2021’in 4.4. maddesine göre, “önemli çaba” gösterildiğinde süre 6 ay uzatılıyor. Koşullar: B1-rotasında olmak, dil ve KNM derslerinin tüm saatlerini tamamlamak (izinli devamsızlık hariç), dört dil bölümünden en az ikisini ve KNM’yi geçmiş olmak, PVT ve MAP’ı tamamlamak. Gezinsmigrant ve diğer göçmenler için ders saati koşulu daha düşük: en az 450 saat.

Uzatma başvurusunun zamanı da kanunda: 4.5. maddeye göre talep, sürenin dolmasından en erken 6 ay önce yapılabiliyor ve bakanlık başvurudan sonra 8 hafta içinde karar veriyor. Kalan süreni hesaplayıp başvuru penceresini görebilirsin.

Başvurmadan muafiyet yok

Bu sayfadaki yolların neredeyse tamamında ortak bir nokta var: muafiyet kendiliğinden gelmiyor. Koşulları taşımak yetmiyor, başvurmak gerekiyor ve kararı DUO veriyor. Tek istisna, PIP’indeki seviyede veya üstünde geçilmiş NT2 bölümleri — orada Wi2021 kapsamında ayrıca başvuru gerekmiyor.

Hangi rotada olduğun da neyin mümkün olduğunu değiştiriyor — örneğin A2’ye indirme yalnız B1-rotasında mümkün.

Kendi durumun için belirleyici olan, DUO’dan gelen mektup ve Mijn Inburgering’deki kayıtlar. Bu sayfa genel bir anlatım, hukuki tavsiye değil.

Kendini dene

4 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.

  1. Hastalığın geçici. Ne istemelisin?

    Cevabı göster

    Doğru cevap: Ek süre. DUO'nun kendi sayfası söylüyor: durumun kalıcı değilse ontheffing yerine ek süre iste. Ek süre talebi ücretsiz, ontheffing başvurusu değil.

  2. "10 yıl yaşadım, 5 yıl çalıştım" yolunda Wi2021'de hangi dil seviyesi aranıyor?

    Cevabı göster

    Doğru cevap: B1. Wi2021'de B1, Wi2013'te A2. Gönüllü iş de 5 yıla sayılıyor; DUO'nun çağırdığı görüşme 90 €.

  3. Hastalık/engel başvurusunda Argonaut doktoru "5 yıl içinde inburgering yapabilir" derse ne olur?

    Cevabı göster

    Doğru cevap: Ontheffing yok ve 225 € geri ödenmiyor. Bu durumda ontheffing alınamıyor ve 225 € iade edilmiyor. Ontheffing verilirse DUO 225 €'yu geri ödüyor.

  4. BIO ontheffing'i vatandaşlığa geçmek için yeterli mi?

    Cevabı göster

    Doğru cevap: Hayır. BIO seni inburgering yükümlülüğünden kurtarıyor ama vatandaşlık yolunu açmıyor; ikisi ayrı şeyler.

Kalan süreni gör

Muafiyet çıkmazsa sıra ek süreye geliyor ve talebin en erken son tarihinden 6 ay önce yapılabiliyor. PIP'in tarihini gir, süren ne zaman doluyor gör. Ücretsiz.

Son tarihini hesapla