Wat is het staatsexamen Nt2? Programma I en II vergeleken
Laatst bijgewerkt:
Het staatsexamen Nt2 is het taalexamen van de overheid voor volwassenen die Nederlands leren als tweede taal. Nt2 staat voor Nederlands als tweede taal.
Nt2 en inburgering worden vaak door elkaar gehaald. Soms lees je zelfs dat het hetzelfde is. Dat klopt niet: er zijn andere instanties bij betrokken, de niveaus zijn anders en het doel is anders. Toch hebben ze met elkaar te maken, en dat kan in je voordeel werken. Nt2-onderdelen die je al gehaald hebt, kunnen ervoor zorgen dat je die examens bij je inburgering niet opnieuw hoeft te doen.
Deze pagina beantwoordt twee vragen: wat is het Nt2-examen precies, en hoe hangt het in jouw situatie samen met inburgering?
Wie organiseert het en wie maakt het?
Twee instanties verdelen het werk. Als je weet bij wie je waarvoor moet zijn, scheelt dat tijd:
- CvTE (College voor Toetsen en Examens) is verantwoordelijk voor de inhoud, de ontwikkeling en de regels van het examen. Cito en Bureau ICE maken de vragen in opdracht van CvTE.
- DUO neemt het examen af namens CvTE. Aanmelden, betalen, de examendag, de uitslag en het diploma regel je dus allemaal bij DUO.
Vragen over de inhoud en de voorbereiding stel je aan CvTE. Vragen over aanmelden en betalen stel je aan DUO.
Programma I of Programma II?
Nt2 heeft twee programma’s. Het verschil tussen de twee is het niveau.
| Niveau | Voor wie | |
|---|---|---|
| Programma I | B1 | Werken of studeren op mbo-3- of mbo-4-niveau |
| Programma II | B2 | Werken of studeren op hbo- of universitair niveau |
In de praktijk zijn drie dingen belangrijk:
- De volgorde is niet verplicht. Je hoeft Programma I niet eerst te halen voordat je Programma II doet. Je kiest meteen het niveau dat bij je past.
- In Programma II verandert het soort tekst. Op B2 zijn betogende teksten belangrijk: teksten waarin iemand een mening geeft, die verdedigt en erover discussieert. Daardoor is II niet gewoon “iets moeilijker dan I”. Het vraagt een andere vaardigheid.
- Je doel bepaalt de keuze. Wil je in Nederland naar mbo-4 of naar het hoger onderwijs, dan wordt meestal B2 gevraagd. Wil je alleen werken, dan is B1 meestal genoeg.
Wat betekenen B1 en B2 in de praktijk?
Bij het kiezen van een programma is de echte vraag niet welk programma meer aanzien heeft. De vraag is: waar sta je nu, en waar moet je naartoe? De examens zijn gebaseerd op het Europese referentiekader (ERK), en het Raamwerk NT2 wordt gebruikt om vooruitgang te meten.
Grofweg is het verschil zo:
- Op B1 red je je zelfstandig met onderwerpen die je kent: gewone communicatie op je werk, een afspraak maken, een probleem uitleggen, de hoofdlijn van een tekst begrijpen, je ervaringen vertellen in zinnen die op elkaar aansluiten. Dit is meestal genoeg om lessen te volgen in het beroepsonderwijs.
- Op B2 ga je over naar abstracte onderwerpen en je eigen vakgebied: een mening geven en verdedigen, reageren op een tegenargument, details vinden in lange teksten, vlot en spontaan spreken. Voor colleges volgen en opdrachten schrijven in het hoger onderwijs is dit niveau nodig.
Een waarschuwing uit de praktijk: je meteen aanmelden voor Programma I terwijl je op A2 zit, is een veelgemaakte fout. Het verschil is niet “een beetje meer studeren”. Meestal is het een niveausprong die maanden kost. Weet je je niveau niet? Laat het dan eerst meten. Dat is goedkoper dan het pas merken nadat je examengeld hebt betaald.
Hoe ziet het examen eruit?
Beide programma’s hebben vier onderdelen, en je maakt ze allemaal op de computer:
- Lezen
- Luisteren
- Schrijven
- Spreken
Haal je alle vier, dan krijg je een diploma. Je kunt de onderdelen ook los halen. Elk onderdeel wordt apart vastgelegd, dus je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen.
Let op twee regels:
- Woordenboek: bij Lezen en Schrijven mag je alleen het Van Dale Pocketwoordenboek Nederlands als tweede taal gebruiken. Het woordenboek van Prisma is niet meer toegestaan. Vertrouw je op een oude gids en neem je het verkeerde woordenboek mee, dan maak je het examen zonder woordenboek.
- Digitale apparaten: tijdens het examen zijn alle digitale apparaten verboden.
Hoe lang duurt elk onderdeel?
De cijfers van CvTE:
| Onderdeel | Programma I (B1) | Programma II (B2) |
|---|---|---|
| Lezen | 110 minuten · 6 teksten, 36 meerkeuzevragen | 100 minuten · 6 teksten, 36 meerkeuzevragen |
| Luisteren | 90 minuten · ongeveer 40 opdrachten | 90 minuten · ongeveer 40 opdrachten |
| Schrijven | 100 minuten | 100 minuten |
| Spreken | ongeveer 25 minuten | ongeveer 25 minuten |
Twee details vallen op:
Bij Lezen duurt B1 langer dan B2. Dat verwacht je niet: het lagere programma krijgt tien minuten meer (110 tegen 100). Het aantal teksten en vragen is hetzelfde. Het verschil komt door wat er van je leessnelheid wordt verwacht.
Over de duur van Spreken zeggen twee officiële bronnen niet hetzelfde. CvTE noemt “ongeveer 25 minuten”. De pagina van DUO op inburgeren.nl noemt “ongeveer 30 minuten” voor hetzelfde examen (Spreken op B1 en B2, dus het staatsexamen Nt2). Bij de andere drie onderdelen komen de twee bronnen precies overeen. Het verschil zit alleen hier.
Omdat CvTE verantwoordelijk is voor de inhoud van het examen, staat in de tabel 25 minuten. Praktisch advies: reken op 30. Het verschil tussen de twee cijfers zal je op de dag zelf niet in de problemen brengen. Maar bij je voorbereiding uitgaan van het langste cijfer is de veilige keuze.
Heb je een beperking of een andere bijzondere situatie, dan is een aangepast examen mogelijk. De tijden worden dan verlengd.
Volgens Divosa hebben de examens op B1 en B2 vaste examendagen. De examens A2 en KNM bij de inburgering zijn flexibeler. De examens worden afgenomen op zes locaties: Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht en Zwolle. Wat er op de examendag op die locaties gebeurt, lees je op een aparte pagina.
Nt2 of inburgering? Het verschil
Dit is het punt dat het vaakst door elkaar loopt. Daarom zetten we de twee naast elkaar.
| Inburgering | Staatsexamen Nt2 | |
|---|---|---|
| Wat is het | Een plicht volgens de wet | Een vrijwillig taalexamen |
| Wie verplicht het | De wet (Wi2021 / Wi2013) | Niemand — je doet het als je wilt |
| Inhoud | Taalexamens + KNM + PVT + MAP | Alleen taal: 4 onderdelen |
| Niveau | Onder Wi2021 is B1 het uitgangspunt | B1 (Programma I) of B2 (Programma II) |
| Kennis van de samenleving | KNM hoort erbij | Geen |
| Tijdsdruk | Ja — 3 jaar | Geen |
Onthoud vooral deze twee verschillen:
In Nt2 zit geen KNM. Alle vier de onderdelen van Nt2 gaan over taal. KNM, het examen over kennis van de Nederlandse samenleving, hoort niet bij Nt2, maar bij de inburgering. Wat KNM is, lees je op een aparte pagina.
Nt2 is geen plicht. Anders dan bij de inburgering verplicht niemand je om Nt2 te doen, en je krijgt geen boete als je het niet doet. Mensen doen Nt2 meestal om verder te studeren, om te solliciteren naar een baan op een hoger niveau, of om hun taalniveau officieel te laten vastleggen.
Toch overlappen de twee: onder Wi2021 is het examen op de B1-route en de onderwijsroute al Programma I van Nt2 (B1). Zit je op een van die leerroutes, dan is Nt2 voor jou geen “extra examen”. Het is een deel van je traject.
Wat leveren gehaalde Nt2-onderdelen op voor je inburgering?
Hier hangt de regel af van de wet waar je onder valt. En dat verschil is niet alleen theorie: het verandert wat je zelf moet doen. Onder welke wet je valt, lees je op de pagina over inburgering.
Onder Wi2021: je hoeft niets aan te vragen
Volgens DUO geldt: heb je een of meer Nt2-onderdelen gehaald op het niveau dat in je PIP staat of hoger, dan hoef je die examens bij je inburgering niet opnieuw te doen. En je hoeft dat niet aan te vragen: DUO ziet het zelf.
Wat betekent dat in de praktijk? Heb je Nt2-onderdelen gehaald op B1 of B2, dan begin je je inburgering niet bij nul.
Onder Wi2013: je moet het aanvragen
Val je onder Wi2013 en heb je een of meer Nt2-onderdelen gehaald, dan hoef je die examens ook niet te doen. Maar je moet de vrijstelling zelf aanvragen.
Er is ook een ruimere mogelijkheid. Ben je vóór 1 januari 2015 inburgeringsplichtig geworden en heb je een volledig Nt2-diploma, dan hoef je misschien helemaal geen examen te doen. De datum waarop je inburgeringsplichtig werd, zie je in Mijn Inburgering.
Zo werkt de aanvraag:
- Vul het formulier Aanvraag vrijstelling van de inburgeringsplicht in. De voorwaarden en de documenten die je moet meesturen, staan op het formulier.
- Stuur het formulier en de documenten per post naar DUO.
- DUO beslist. Je krijgt binnen acht weken antwoord.
Dit verschil zie je in veel uitleg bijna niet terug: hetzelfde Nt2-resultaat betekent onder de twee wetten twee verschillende procedures. Ga je aan de slag zonder te weten welke wet voor jou geldt, dan doe je een aanvraag die niet nodig was, of je gebruikt nooit een vrijstelling waar je wel recht op had.
Nt2, inburgering en het Nederlanderschap
De meeste mensen vragen naar Nt2 omdat ze ergens aan naturalisatie denken. Daarom is het goed om ook die keten duidelijk te maken.
Volgens Divosa heb je voor naturalisatie minimaal een inburgeringsdiploma op A2-niveau nodig, en dat diploma moet ook KNM en ONA omvatten. Twee details kunnen het je hier makkelijker maken:
- Een afgeronde MAP geeft vrijstelling van ONA bij naturalisatie. De module die je onder Wi2021 bij de gemeente doet, haalt dus een stap weg uit een latere aanvraag voor het Nederlanderschap.
- Zit je op de Z-route, dan is er een aparte weg. Je kunt bij DUO een toets aanvragen (€150). Of je kunt een ontheffing krijgen als je minstens 600 uur Nt2-les hebt gevolgd op een school met het keurmerk van Blik op Werk en minstens drie keer examen hebt gedaan.
Nt2 maakt de taalkant van die keten sterker. Onderdelen die je op B1 of B2 hebt gehaald, liggen boven de eis van A2. Dat helpt je zowel tijdens als na je inburgering. Alleen is het niet genoeg: KNM blijft een apart examen.
Kosten en aanmelden
Kosten. Volgens de tabel van DUO kost elk examenonderdeel €50, en alle vier de onderdelen samen €200. Dat bedrag geldt apart voor Programma I en Programma II. Doe je beide programma’s, dan betaal je dus twee keer.
Je kunt betalen met iDEAL als je je aanmeldt, of later via een factuur. Betaal je met een lening voor inburgering, of heb je recht op een kosteloze examenpoging, dan zie je in Mijn DUO of dat recht er nog is. Betaal je vanuit het buitenland, let dan op: meestal moet je meer betalen, het geld kan een paar weken onderweg zijn, en als DUO het niet op tijd ontvangt, mag je het examen niet doen. Een volledig overzicht van de kosten van inburgering staat hier.
Aanmelden. Het aanmelden gaat ongeveer acht weken vóór het examen open. Op welke dag dat is, staat in de examenkalender, en het begint die dag om 09.00 of 10.00 uur. Je meldt je aan via MijnDUO met DigiD. Kun je geen DigiD krijgen, dan kun je je ook zonder DigiD aanmelden.
Een paar praktische details:
- Je kunt je voor meerdere onderdelen tegelijk aanmelden.
- Je kunt je niet opnieuw aanmelden voor een onderdeel waarvoor je al bent aangemeld, of voor een onderdeel waarvan de uitslag nog niet binnen is.
- Na het aanmelden krijg je de oproepbrief met je examengegevens per e-mail en per post. Komt die niet, bel dan meteen DUO.
- Op de examendag word je een half uur vóór de tijd van je examen verwacht.
- Zijn de plaats of de tijd die je koos vol, dan kun je een andere locatie kiezen.
De voorwaarden voor afmelden en terugbetalen staan niet duidelijk in de bronnen van deze pagina. Denk je erover om je af te melden, vraag het dan aan DUO.
Wat heb je aan het diploma?
Het Nt2-diploma is een startdocument. Het laat zien dat je Nederlands goed genoeg is om in Nederland te werken of te studeren:
- Het kan worden gevraagd als bewijs van je taalniveau als je je aanmeldt voor een opleiding op mbo, hbo of universiteit.
- Je kunt het gebruiken om op mbo-, hbo- of universitair niveau te werken, ook als je geen Nederlands diploma van een opleiding hebt.
- Je kunt het gebruiken bij inburgering en naturalisatie.
Handig om te weten: diploma’s en certificaten die je na 1 januari 2011 hebt gehaald, staan in het systeem “Mijn diploma’s”. Het digitale uittreksel dat je daar kosteloos downloadt, heeft dezelfde waarde als het originele document. Je hoeft het origineel dus niet zorgvuldig te bewaren of voor elke aanvraag gewaarmerkte kopieën te laten maken.
Een extra detail als je een asielstatus hebt: volgens Divosa blijft je tweede kosteloze poging beschikbaar voor B2 als je B1 in één keer haalt.
Hoe bereid je je voor?
Het officiële oefenmateriaal staat op twee adressen. Informatie over de inhoud van het examen, de beoordeling en de voorbereiding vind je op staatsexamensnt2.nl. Oefenexamens vind je op oefenexamensnt2.nl. Het echte examen maak je op de computer, dus het helpt om ook de oefenexamens op de computer te maken. Lezen op een scherm, werken tegen de klok en in een microfoon spreken is iets anders dan werken op papier.
De vier onderdelen vragen elk om een andere voorbereiding. Bij Lezen en Luisteren is snelheid beslissend: de tekst begrijpen is niet genoeg, je moet hem begrijpen binnen de tijd. Bij Schrijven tellen de opbouw van je tekst en de verbindingswoorden het zwaarst. Spreken is het onderdeel dat het vaakst wordt vergeten, omdat je het alleen het moeilijkst kunt oefenen. Zonder hardop te oefenen is het moeilijk om te slagen. De gidsen over de vaardigheden gaan op elk onderdeel in.
Waar begin je?
- Wees duidelijk over je doel. Programma II (B2) als je naar mbo-4 of het hoger onderwijs wilt, Programma I (B1) als werk voorgaat.
- Kijk wat je al hebt. Heb je eerder Nt2-onderdelen gehaald, dan hoef je die bij je inburgering misschien niet opnieuw te doen: onder Wi2021 automatisch, onder Wi2013 na een aanvraag.
- Zet ook de kant van je inburgering in je agenda. Nt2 regelt de taal, maar KNM, PVT en MAP blijven over, en daarvoor loopt de tijd — je kunt je termijn uitrekenen.
- Doe KNM ernaast. Dat kan los van je taalstudie verder gaan; begin met het gratis oefenexamen, of bekijk alle hulpmiddelen.
- Kijk naar je woordenschat. Als je je voorbereidt op B1, helpt het om te zien of je nog gaten hebt in de woorden van A2. In de gids over woordenschat lees je hoe je die gericht opvult.
Elk cijfer en elke regel op deze pagina komt uit de officiële bronnen hieronder en klopte op de datum van de update bovenaan. Voor je eigen situatie telt de informatie van DUO en wat er in Mijn Inburgering staat.