Sterke werkwoorden: de lijst per groep, met pdf voor de les

Sterke en onregelmatige werkwoorden

Niveau
A2 · komt terug op: B1
Onderwerp
Werkwoorden en tijden

Een sterk werkwoord maakt de verleden tijd niet met -te of -de, maar met een andere klinker: blijven – bleef – gebleven. Onregelmatige werkwoorden als zijn – was – geweest volgen helemaal geen patroon. In de tegenwoordige tijd zijn bijna alle sterke werkwoorden gewoon regelmatig; het verschil zit in de verleden tijd en het voltooid deelwoord. Hieronder staan 94 veelgebruikte werkwoorden, in groepen met hetzelfde klinkerpatroon. Bij elk werkwoord staat hebben of zijn, en de lijst is er ook als pdf om te printen.

Laatst bijgewerkt:

Regelmatig of sterk: waar zit het verschil?

De meeste werkwoorden in het Nederlands zijn regelmatig. In de verleden tijd krijgt de stam (de ik-vorm) -te of -de: werken → werkte, wonen → woonde. Het voltooid deelwoord begint met ge- en eindigt op -t of -d: gewerkt, gewoond. Een sterk werkwoord krijgt die uitgang niet. In de verleden tijd verandert de klinker van de stam, en het voltooid deelwoord eindigt meestal op -en.

Drie werkwoorden naast elkaar: regelmatig, sterk en onregelmatig
Vormwerken (regelmatig)schrijven (sterk)brengen (onregelmatig)
Tegenwoordige tijd: ikik werkik schrijfik breng
Tegenwoordige tijd: hijhij werkthij schrijfthij brengt
Verleden tijd: ik, jij, hijik werkteik schreefik bracht
Verleden tijd: wij, jullie, zijwij werktenwij schrevenwij brachten
Voltooide tijdik heb gewerktik heb geschrevenik heb gebracht

In de tabel zie je drie dingen. Ten eerste: in de tegenwoordige tijd volgen alle drie de werkwoorden dezelfde regel. Het verschil begint pas in de verleden tijd. Ten tweede: een sterk werkwoord heeft in de verleden tijd geen uitgang, maar een andere klinker: schrijf → schreef. Ten derde: werkwoorden als brengen zitten ertussenin. De klinker verandert, maar aan het eind komt een -t: bracht, gebracht.

Van elk werkwoord leer je drie vormen: de infinitief, de verleden tijd enkelvoud en het voltooid deelwoord. Het meervoud van de verleden tijd maak je bijna altijd van het enkelvoud: schreef → schreven, ging → gingen, bracht → brachten.

In het meervoud verandert de spelling soms. Dat komt door de regel voor open en gesloten lettergrepen. Een lange klinker aan het eind van een lettergreep schrijf je met één letter: schreef → schre-ven. Na een korte klinker schrijf je de medeklinker dubbel: won → won-nen. En net als bij huis → huizen wisselen f/v en s/z: gaf → gaven, las → lazen.

94 veelgebruikte sterke werkwoorden, per groep

De lijst is ingedeeld naar de manier waarop de klinker verandert. Ken je de eerste drie werkwoorden van een groep, dan kun je de andere vaak raden. Zo hoef je veel minder uit je hoofd te leren. Met de luisterknop naast de infinitief hoor je de vormen achter elkaar. Staat er bij de voltooide tijd heeft/is, dan kan het werkwoord allebei krijgen, afhankelijk van de betekenis.

Het label A1, A2 of B1 laat zien op welk niveau je een werkwoord nodig hebt. Let bij het uitspreken op de uitgang -en: in gesproken Nederlands hoor je de n vaak niet. bleven klinkt dan als bleve.

1. ij → ee → ee: de grootste groep
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
blijvenbleefblevenis geblevenniet weggaanA1
schrijvenschreefschrevenheeft geschrevenwoorden op papier zettenA1
kijkenkeekkekenheeft gekekenje ogen gebruikenA1
rijdenreedredenheeft/is geredenmet de auto of fiets gaanA1
krijgenkreegkregenheeft gekregeniemand geeft het aan jouA1
begrijpenbegreepbegrepenheeft begrepensnappenA1
ontbijtenontbeetontbetenheeft ontbeten's ochtends etenA1
lijkenleeklekenheeft gelekeneruitzien alsA2
snijdensneedsnedenheeft gesnedenmet een mes in stukken delenA2
verdwijnenverdweenverdwenenis verdwenenopeens weg zijnB1
blijkenbleekblekenis geblekenduidelijk wordenB1
stijgensteegstegenis gestegenomhooggaan, hoger wordenB1
wijzenweeswezenheeft gewezenmet je vinger laten zienB1
vergelijkenvergeleekvergelekenheeft vergelekenkijken wat het verschil isB1
verschijnenverscheenverschenenis verschenenzichtbaar worden; uitkomenB1

Alle werkwoorden in deze groep werken op dezelfde manier: de ij van de infinitief wordt ee in de verleden tijd en in het voltooid deelwoord. In het meervoud schrijf je één e, omdat de lettergreep open is: bleef → bleven, keek → keken.

2. ie / ui → oo → oo
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
kiezenkooskozenheeft gekozenbeslissen wat je neemtA1
verliezenverloorverlorenheeft verlorenkwijtraken; niet winnenA2
vliegenvloogvlogenheeft/is gevlogendoor de lucht gaanA2
biedenboodbodenheeft gebodengeven; een prijs noemenB1
verbiedenverboodverbodenheeft verbodenzeggen dat het niet magB1
genietengenootgenotenheeft genoteniets heel fijn vindenB1
schietenschootschotenheeft geschotenmet een wapen vurenB1
vriezenvroorvrorenheeft gevrorenzo koud dat water ijs wordtB1
liegenlooglogenheeft gelogenniet de waarheid zeggenB1
sluitenslootslotenheeft geslotendichtdoenA2
ruikenrookrokenheeft gerokenmet je neus merkenA2

ie of ui wordt oo in de verleden tijd en in het voltooid deelwoord. Bij verliezen en vriezen wordt de z bovendien een r: verloor, vroor, gevroren. Dat komt door een oude klankverandering.

3. i → o → o
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
beginnenbegonbegonnenis begonnenstartenA1
drinkendronkdronkenheeft gedronkenwater, thee of koffie nemenA1
vindenvondvondenheeft gevondenontdekken; een mening hebbenA1
zingenzongzongenheeft gezongenmuziek maken met je stemA2
winnenwonwonnenheeft gewonnende eerste of beste zijnA2
springensprongsprongenheeft/is gesprongenmet je benen omhooggaanB1
klimmenklomklommenheeft/is geklommenomhooggaan met handen en voetenB1
schrikkenschrokschrokkenis geschrokkenplotseling bang wordenB1

De korte i wordt een korte o. In het meervoud schrijf je de medeklinker dubbel: won → wonnen, begon → begonnen. Eindigt de stam op -nk, -ng of -nd, dan hoeft dat niet: dronk → dronken, zong → zongen.

4. e → o → o
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
zwemmenzwomzwommenheeft/is gezwommenje in het water bewegenA2
trekkentroktrokkenheeft/is getrokkennaar je toe halen; rondreizenA2
vertrekkenvertrokvertrokkenis vertrokkenweggaanA2
vechtenvochtvochtenheeft gevochtenelkaar slaan; strijdenB1
5. e / i → a → e
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
gevengafgavenheeft gegevenzorgen dat iemand iets krijgtA1
lezenlaslazenheeft gelezeneen tekst bekijken en begrijpenA1
etenatatenheeft gegetenvoedsel nemenA1
vergetenvergatvergatenheeft/is vergetenniet meer wetenA2
metenmatmatenheeft gemetenkijken hoe lang of groot iets isB1
zittenzatzatenheeft gezetenop een stoel zijnA1
liggenlaglagenheeft gelegenplat op iets zijnA1

In het enkelvoud van de verleden tijd hoor je een korte a, in het meervoud een lange: at → aten, gaf → gaven. In het voltooid deelwoord komt de klinker van de infinitief terug: gegeven, gelezen. Bij zitten en liggen wordt de korte i een lange ee: gezeten, gelegen.

6. e / o → a → o
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
nemennamnamenheeft genomenpakkenA1
sprekenspraksprakenheeft gesprokenpratenA1
brekenbrakbrakenheeft/is gebrokenkapotmaken; kapotgaanA2
stelenstalstalenheeft gestoleniets pakken dat niet van jou isB1
komenkwamkwamenis gekomennaar deze plek gaanA1

nemen, spreken, breken en stelen volgen hetzelfde patroon: a in de verleden tijd, o in het voltooid deelwoord. komen lijkt erop, maar krijgt in de verleden tijd een w: kwam, kwamen.

7. e → ie → o
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
helpenhielphielpenheeft geholpeniemand steunenA1
stervenstierfstiervenis gestorvendoodgaanB1
8. Verleden tijd met ie of i
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
slapensliepsliepenheeft geslapenrusten met je ogen dichtA1
latenlietlietenheeft gelatentoestaan, goedvindenA2
lopenliepliepenheeft/is gelopenwandelen; te voet gaanA1
roepenriepriepenheeft geroepeniets hard zeggenA2
vallenvielvielenis gevallennaar de grond gaanA2
houdenhieldhieldenheeft gehoudenin je hand hebben; bewarenA2
hangenhinghingenheeft gehangenaan een haak of muur zittenA2
vangenvingvingenheeft gevangenpakken, zoals een balB1
ontvangenontvingontvingenheeft ontvangenpost krijgen; gasten welkom hetenB1
gaanginggingenis gegaannaar een andere plek bewegenA1

In deze groep hebben de infinitieven verschillende klinkers, maar de verleden tijd heeft altijd ie of i. Het voltooid deelwoord krijgt meestal de klinker van de infinitief terug: slapen – sliep – geslapen, gaan – ging – gegaan.

9. a → oe → a
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
dragendroegdroegenheeft gedragentillen en meenemen; aanhebbenA2
varenvoervoerenheeft/is gevarenmet een boot gaanB1
slaansloegsloegenheeft geslagenmet je hand hard rakenB1
10. e → oo → o
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
bewegenbewoogbewogenheeft bewogenniet stilstaan; verplaatsenB1
wegenwoogwogenheeft gewogenkijken hoe zwaar iets isB1
11. Verleden tijd op -cht
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
denkendachtdachtenheeft gedachtmet je hoofd werken; vindenA1
brengenbrachtbrachtenheeft gebrachtmeenemen naar een plekA2
kopenkochtkochtenheeft gekochtvoor geld krijgenA1
verkopenverkochtverkochtenheeft verkochtvoor geld aan iemand gevenA2
zoekenzochtzochtenheeft gezochtproberen te vindenA1
bezoekenbezochtbezochtenheeft bezochtnaar iemand toe gaanA2

Deze zes werkwoorden veranderen van klinker en krijgen in de verleden tijd -cht. Het voltooid deelwoord eindigt op -t, net als bij een regelmatig werkwoord: gedacht, gekocht. dacht en bracht rijmen op elkaar. Leer ze daarom samen.

12. Gemengde werkwoorden: één vorm regelmatig, één vorm sterk
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
vragenvroegvroegenheeft gevraagdiets willen weten of krijgenA1
lachenlachtelachtenheeft gelachenlaten horen dat iets grappig isA2
bakkenbaktebaktenheeft gebakkenin de oven of pan klaarmakenA2
wassenwastewastenheeft gewassenmet water en zeep schoonmakenA2
hetenheetteheettenheeft gehetenals naam hebbenA1

vragen is sterk in de verleden tijd (vroeg) en regelmatig in het voltooid deelwoord (gevraagd). lachen, bakken, wassen en heten doen het andersom: in de verleden tijd krijgen ze -te, en het voltooid deelwoord eindigt op -en.

13. Helemaal onregelmatig: één voor één leren
InfinitiefVerleden tijd enkelvoudVerleden tijd meervoudVoltooide tijdBetekenis
zijnwaswarenis geweestbestaan; zich bevindenA1
hebbenhadhaddenheeft gehadbezitten; van jou zijnA1
doendeeddedenheeft gedaanbezig zijn met ietsA1
zienzagzagenheeft gezienmet je ogen merkenA1
staanstondstondenheeft gestaanrechtop op je voeten zijnA1
verstaanverstondverstondenheeft verstaangoed horen wat iemand zegtA2
bestaanbestondbestondenheeft bestaanecht zijn, er zijnB1
ontstaanontstondontstondenis ontstaanbeginnen te bestaanB1
wetenwistwistenheeft geweteninformatie in je hoofd hebbenA1
wordenwerdwerdenis gewordenbeginnen te zijn; veranderen inA2
zeggenzeizeidenheeft gezegdmet woorden vertellenA1
kunnenkonkondenheeft gekundin staat zijn; mogelijk zijnA1
mogenmochtmochtenheeft gemogentoestemming hebbenA1
moetenmoestmoestenheeft gemoetenverplicht zijn; nodig zijnA1
willenwilde / wouwilden / woudenheeft gewildgraag iets hebben of doenA1
zullenzouzouden—voor de toekomst of een belofteA2

De laatste groep heeft geen patroon. En juist hier staan de werkwoorden die je het vaakst gebruikt: zijn en hebben hoor je elke dag heel vaak. kunnen, mogen, moeten, willen en zullen zijn modale werkwoorden. Er staat meestal een tweede werkwoord bij: Ik kon niet komen.

Lijst sterke werkwoorden als pdf

Eerste pagina van de pdf met de lijst sterke werkwoorden

Alle 94 werkwoorden van deze pagina staan op A4, met een korte betekenis in eenvoudig Nederlands en het niveau. Achterin staan oefeningen en de antwoorden. Met de QR-code op het papier kom je op deze pagina, waar je de vormen kunt beluisteren en de quiz kunt maken.

5 pagina's · A4 · in zwart-wit te printen · antwoorden op de laatste pagina

Download de pdf

Gratis, onder de licentie CC BY-NC 4.0: je mag de pdf printen en uitdelen in de les, in een cursus en bij taalcoaching.

Tegenwoordige tijd: 11 werkwoorden om op te letten

Bijna alle sterke werkwoorden zijn in de tegenwoordige tijd regelmatig: ik schrijf, jij schrijft, wij schrijven. Een paar werkwoorden hebben in de tegenwoordige tijd een eigen vorm of een heel korte stam. Die leer je al in de eerste weken van A1.

Werkwoorden met een eigen vorm in de tegenwoordige tijd
Infinitiefikjij, uhij, zijwij, jullie, zij
zijnik benjij bent, u benthij iswij zijn
hebbenik hebjij hebt, u hebt / heefthij heeftwij hebben
kunnenik kanjij kunt / kanhij kanwij kunnen
mogenik magjij maghij magwij mogen
willenik wiljij wilt / wilhij wilwij willen
zullenik zaljij zult / zalhij zalwij zullen
gaanik gajij gaathij gaatwij gaan
doenik doejij doethij doetwij doen
staanik stajij staathij staatwij staan
zienik ziejij ziethij zietwij zien
slaanik slajij slaathij slaatwij slaan

gaan, doen, staan, zien en slaan volgen eigenlijk de regel. Het lastige is de korte stam: ik ga, ik doe. Staat jij achter het werkwoord, dan valt de -t weg. Dat geldt voor alle werkwoorden: Ga jij mee?, Kun je morgen komen?

Voltooide tijd: hebben of zijn?

De voltooide tijd maak je met een vervoegd hulpwerkwoord (hebben of zijn) en een voltooid deelwoord: Ik heb geschreven, Ik ben gebleven. De meeste werkwoorden krijgen hebben. De werkwoorden met zijn passen meestal in een van deze drie groepen:

  • Beweging naar een plek: Ik ben naar huis gegaan. Hij is naar Utrecht gereden.
  • Verandering: Ze is ziek geworden. De prijzen zijn gestegen. Mijn opa is gestorven.
  • blijven en zijn: Ik ben thuis gebleven. Ik ben nog nooit in Groningen geweest.

Bij werkwoorden als lopen, fietsen en zwemmen hangt het af van de zin. Zeg je niet waarheen je gaat, maar alleen hoe lang of hoe? Dan krijgen ze hebben: Wij hebben een uur gelopen, maar Wij zijn naar het station gelopen. Daarom staat bij sommige werkwoorden in de lijst heeft/is. gaan, komen en vallen krijgen altijd zijn.

Uitzonderingen en valkuilen

Hieronder staan vormen die niet in de patronen passen, en vormen waar leerders vaak over struikelen. Het label laat zien op welk niveau ze in de cursus aan bod komen.

  • A1zijn en hebben: eigen vormen in de verleden tijd

    De verleden tijd van zijn is was/waren, het voltooid deelwoord is geweest. Dat lijkt op geen enkel patroon. Bij hebben is het had/hadden en gehad. In de voltooide tijd zijn ze hun eigen hulpwerkwoord: Ik ben ziek geweest, Ik heb griep gehad.

    Gisteren was ik moe. Ik heb een drukke week gehad.

  • A1Geen extra ge- bij werkwoorden met een voorvoegsel

    Begint een werkwoord met be-, ge-, her-, ont-, er- of ver-? Dan krijgt het voltooid deelwoord geen ge- erbij. Daardoor is het voltooid deelwoord soms gelijk aan de infinitief: vergeten → vergeten, ontvangen → ontvangen. Let op: bij geven hoort ge- bij het woord zelf, dus: gegeven.

    Ik heb het niet begrepen. Heb je mijn brief ontvangen?

  • A2Gemengde werkwoorden: vragen en lachen

    vragen heeft een sterke verleden tijd (vroeg) en een regelmatig voltooid deelwoord (gevraagd). Bij lachen is het andersom: lachte, gelachen. Deze werkwoorden passen maar half in een groep. Leer ze daarom apart.

    Ze vroeg mijn naam. We hebben veel gelachen.

  • A2willen: twee vormen in de verleden tijd

    De verleden tijd van willen is wilde of wou. In geschreven taal is wilde gebruikelijker, in gesproken taal hoor je vaak wou. Allebei zijn goed.

    Ik wilde je bellen. Ik wou je bellen.

  • A2Scheidbare werkwoorden volgen het grondwerkwoord

    opstaan, meenemen en aankomen krijgen dezelfde vormen als staan, nemen en komen. In de verleden tijd gaat het eerste deel naar het eind van de zin. In het voltooid deelwoord staat ge- in het midden: opstaan – stond op – opgestaan.

    Ik stond om zeven uur op. De trein is om tien uur aangekomen.

  • B1vergeten met hebben of met zijn

    Betekent het 'niet meer weten', dan gebruik je meestal zijn. Gaat het om iets wat je ergens hebt laten liggen, dan hoor je ook vaak hebben. Allebei zijn goed.

    Ik ben zijn naam vergeten. Ik heb mijn paraplu in de trein vergeten.

  • B1zullen heeft geen voltooid deelwoord

    zullen gebruik je alleen in de tegenwoordige en de verleden tijd (zal, zou); een voltooide tijd bestaat niet. zou gebruik je ook als je beleefd iets vraagt.

    Hij zou om acht uur komen. Zou u dat willen herhalen?

Is een werkwoord sterk? Zo kom je erachter

  1. Staat het in de lijst? Op deze pagina staan de meeste sterke werkwoorden die je in het dagelijks leven nodig hebt. Staat een werkwoord er niet in, dan is het vaak regelmatig, maar niet altijd: steken – stak – gestoken.
  2. Kijk naar het grondwerkwoord. Haal een voorvoegsel als ver-, be- of ont- weg, of een los deel als op-, mee- of aan-: verkopen → kopen, meenemen → nemen. Is het grondwerkwoord sterk, dan is het hele werkwoord dat ook.
  3. Hoe eindigt het voltooid deelwoord? Eindigt het op -en (gebleven), dan is het werkwoord sterk of gemengd (gelachen). Eindigt het op -t of -d (gewerkt, gewoond), dan is het meestal regelmatig. Kijk dan nog even naar de verleden tijd: dacht en vroeg zijn niet regelmatig.
  4. Nieuwe werkwoorden en leenwoorden zijn regelmatig. mailen, appen, googelen en parkeren krijgen altijd -te/-de: ik appte, ik heb geparkeerd.

Twijfel je nog? In de Woordenlijst Nederlandse Taal staan bij elk werkwoord de verleden tijd en het voltooid deelwoord.

Zo leer je sterke werkwoorden: vijf gewoontes

  1. Zeg de drie vormen samen en hardop. kijken – keek – gekeken. Leer het ritme, geen losse vormen.
  2. Werk per groep. Begin met de groep ij → ee → ee: vijftien werkwoorden met één regel. Eén groep per dag is genoeg.
  3. Leer het voltooid deelwoord met het hulpwerkwoord. Niet gebleven, maar is gebleven; niet geschreven, maar heeft geschreven. Net zoals je een zelfstandig naamwoord met zijn lidwoord leert (de of het), voorkom je zo fouten met hebben en zijn.
  4. Maak bij elk werkwoord een eigen zin. Gisteren schreef ik een mail aan de school. Een zin over je eigen leven onthoud je beter dan een regel uit een lijst.
  5. Hang de lijst op. Print de pdf van deze pagina en hang hem op de koelkast of naast je bureau. Dek één keer per week de rechterkolommen af en zeg bij elke infinitief de andere vormen.

In de les: tips voor docenten en taalcoaches

De groepen aanbieden. Begin niet met de hele lijst. Start met groep 1 (ij → ee → ee): vijftien werkwoorden en één regel. Schrijf drie voorbeelden op het bord (blijven – bleef – gebleven, kijken – keek – gekeken, schrijven – schreef – geschreven) en laat de cursisten zelf de regel vinden. Geef daarna een werkwoord uit dezelfde groep dat ze nog niet kennen, zoals snijden, en laat ze de vormen raden. Neem per les één nieuwe groep. zijn, hebben, gaan en komen heb je al op A1 nodig. Die kun je eerst als vaste zinnen aanbieden: Ik ben naar … geweest, Ik heb … gezien.

Een activiteit van tien minuten met de pdf. Print de lijst voor iedereen en laat de cursisten in tweetallen werken:

  1. Vouwen (1 minuut). De cursisten vouwen het papier zo dat alleen de infinitieven te zien zijn.
  2. Overhoren (4 minuten). A zegt een infinitief uit de eerste of tweede groep. B zegt de verleden tijd en de voltooide tijd: kijken – keek – heeft gekeken. A controleert op het papier. Na vijf werkwoorden wisselen ze.
  3. Zinnen maken (3 minuten). Elk tweetal kiest drie werkwoorden en maakt met elk werkwoord een zin over het afgelopen weekend: Ik ben naar de markt gegaan. We hebben bij mijn zus gegeten.
  4. Samen controleren (2 minuten). Een paar tweetallen lezen een zin voor. De groep zegt of hebben of zijn goed is, en waarom.

Drillen met de drie vormen. Korte oefeningen die steeds terugkomen, werken het best:

  • Altijd hetzelfde ritme. Laat de vormen steeds in dezelfde volgorde zeggen, met het hulpwerkwoord: blijven – bleef – is gebleven.
  • Ketting. Jij zegt een infinitief. De eerste cursist zegt de verleden tijd, de tweede de voltooide tijd, de derde maakt er een zin mee. Daarna begint de vierde met een nieuw werkwoord.
  • Andersom. Noem een voltooid deelwoord (gegeten, gevonden) en laat de groep de infinitief zeggen. Dat helpt bij lezen en luisteren, waar cursisten de vormen moeten herkennen.
  • Kaartjes. Schrijf elke vorm op een eigen kaartje. In groepjes leggen de cursisten de drie vormen van een werkwoord bij elkaar.
  • Kort en vaak. Vijf minuten aan het begin van elke les werkt beter dan een uur één keer per maand.

hebben en zijn. Leer het voltooid deelwoord vanaf het begin met het hulpwerkwoord: is gebleven, heeft gegeten. Geef cursisten drie vragen: Ga je naar een plek? Verandert er iets? Is het werkwoord zijn of blijven? Is het antwoord op een van die vragen ja, dan is het hulpwerkwoord zijn; anders meestal hebben. Zet Ik heb een uur gefietst en Ik ben naar huis gefietst naast elkaar op het bord. Gevallen als vergeten, met hebben én zijn, kunnen wachten tot B1.

Waar leerders vaak over struikelen, per moedertaal
MoedertaalLet op
EngelsVeel werkwoorden lijken op het Engels (zingen – zong – gezongen, sing – sang – sung), maar niet altijd: helpen is sterk (hielp), help niet (helped). Het Engels gebruikt altijd have; daardoor hoor je vaak Ik heb gekomen.
DuitsDe groepen lijken op die van het Duits, maar de klinkers zijn vaak anders: schreiben – schrieb tegenover schrijven – schreef. Ook het hulpwerkwoord verschilt soms: Duits ich bin geschwommen, Nederlands ik heb gezwommen als je niet zegt waarheen.
TurksHet Turks heeft bijna geen onregelmatige werkwoorden. Dat de klinker in de stam van een werkwoord verandert, is voor veel leerders dus nieuw. Er is ook geen keuze tussen twee hulpwerkwoorden; Ik heb naar huis gegaan is een bekende fout.
ArabischIn het Arabisch veranderen de klinkers in een woord vaak volgens een vast patroon. Het idee van een sterk werkwoord is voor veel leerders dus niet vreemd. Lastiger zijn het hulpwerkwoord, dat de Arabische verleden tijd niet heeft (Ik gisteren gegeten), en de vele klinkers van het Nederlands. Het Arabisch heeft er veel minder, dus zocht en zoek klinken in het begin soms bijna hetzelfde.
Oekraïens en RussischEr is één verleden tijd, zonder hulpwerkwoord. Leerders laten daarom soms hebben of zijn weg, of gebruiken overal de verleden tijd, ook in een gesprek waar Nederlanders de voltooide tijd kiezen.

Welke tijd eerst? Begin met de voltooide tijd: die gebruik je in gesprekken het meest. De verleden tijd komt erbij als cursisten verhalen gaan lezen en vertellen. Een uitzondering zijn was, had, kon, moest en wilde: die hoor je ook in gesprekken heel vaak, dus die kun je al vroeg aanbieden.

Veelgemaakte fouten met sterke werkwoorden

  • Ik heb te laat gekomen.Ik ben te laat gekomen.

    komen krijgt in de voltooide tijd altijd zijn, net als gaan, blijven en vertrekken.

  • Gisteren ik ging naar de markt.Gisteren ging ik naar de markt.

    ging is goed, maar de volgorde niet. Begint de zin met een woord als gisteren, dan staat het werkwoord op de tweede plaats, vóór het onderwerp.

  • Ik heb tv gekijkt.Ik heb tv gekeken.

    kijken hoort bij de groep ij → ee → ee: het voltooid deelwoord is gekeken. Het patroon ge-…-t van regelmatige werkwoorden werkt hier niet.

  • Wij ging naar het strand.Wij gingen naar het strand.

    Ook de verleden tijd heeft een meervoud. Bij wij, jullie en zij (meervoud) komt er -en bij: ging → gingen.

  • Ik denkte dat het goed was.Ik dacht dat het goed was.

    denken hoort bij de groep met -cht: dacht, gedacht. De vorm denkte bestaat niet.

  • Ik heb het niet gebegrepen.Ik heb het niet begrepen.

    Werkwoorden die met be- beginnen, krijgen in het voltooid deelwoord geen extra ge-.

  • Hij heeft ziek geworden.Hij is ziek geworden.

    worden is een verandering en krijgt in de voltooide tijd altijd zijn.

  • Ik heb nog nooit in Groningen geweest.Ik ben nog nooit in Groningen geweest.

    zijn is in de voltooide tijd zijn eigen hulpwerkwoord: ik ben geweest.

  • Ik brengde de kinderen naar school.Ik bracht de kinderen naar school.

    brengen is onregelmatig: bracht, gebracht. Leer het samen met denken – dacht.

Voorbeeldzinnen per niveau

A1

  • Gisteren was ik thuis.zijn – was – geweest: in de verleden tijd een heel ander woord.
  • Ik heb een broodje kaas gegeten.eten – at – gegeten, met hebben.
  • Daan is met de bus naar school gegaan.Beweging naar een plek (naar school), dus zijn.
  • Sanne, heb je mijn bericht gezien?zien – zag – gezien, met hebben.

A2

  • Vorige week kreeg Fatima een brief van de gemeente.krijgen – kreeg – gekregen: de groep ij → ee → ee.
  • Mijn dochter is gisteren tien geworden.worden is een verandering, dus zijn.
  • We bleven thuis, want het regende.bleef wordt in het meervoud bleven. regenen is regelmatig: regende.
  • De trein vertrok om half negen.vertrekken – vertrok – is vertrokken: de groep e → o → o.

B1

  • Het bleek dat de afspraak niet doorging.blijken – bleek – is gebleken. doorgaan krijgt de vormen van gaan.
  • De huurprijzen zijn de laatste jaren sterk gestegen.stijgen is een verandering, dus zijn.
  • Toen Olena naar Nederland kwam, sprak ze nog geen Nederlands.Verleden tijd voor een situatie in het verleden: kwam, sprak.
  • Ahmed verloor zijn baan en zocht maandenlang naar nieuw werk.verliezen – verloor – verloren; zoeken – zocht – gezocht.

Test jezelf: 10 vragen over sterke werkwoorden

10 vragen. Na elk antwoord zie je een korte uitleg.

  1. Wat is de verleden tijd enkelvoud van blijven?

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: bleef. blijven hoort bij de groep ij → ee → ee: bleef, meervoud bleven, voltooid deelwoord gebleven. Een sterk werkwoord krijgt in de verleden tijd geen -de.

  2. Gisteren ___ wij naar het strand. (gaan)

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: gingen. Het onderwerp is meervoud (wij) en de zin gaat over gisteren: ging wordt in het meervoud gingen.

  3. Wat is goed?

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: Ik ben naar huis gefietst.. naar huis is een plek waar je naartoe gaat. Dan krijgt een werkwoord van beweging zijn. Ik heb een uur gefietst is ook goed: daar staat geen plek.

  4. Wat is het voltooid deelwoord van kijken?

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: gekeken. kijken – keek – gekeken. Het voltooid deelwoord van een sterk werkwoord eindigt meestal op -en.

  5. Wat is het voltooid deelwoord van begrijpen?

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: begrepen. Werkwoorden die met be- beginnen, krijgen in het voltooid deelwoord geen extra ge-: Ik heb het begrepen.

  6. Welk werkwoord is gemengd: sterk in de verleden tijd, maar regelmatig in het voltooid deelwoord?

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: vragen. vragen – vroeg – gevraagd: in de verleden tijd verandert de klinker, maar het voltooid deelwoord eindigt op -d, zoals bij een regelmatig werkwoord. lezen is helemaal sterk, werken helemaal regelmatig.

  7. Hij ___ ziek geworden.

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: is. worden is een verandering en krijgt in de voltooide tijd altijd zijn.

  8. Wat is de verleden tijd van denken?

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: dacht. denken hoort bij de groep met -cht: dacht, dachten, gedacht.

  9. Wat is het voltooid deelwoord van nemen?

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: genomen. nemen – nam – genomen: het patroon e → a → o, net als spreken – sprak – gesproken.

  10. Wij ___ het antwoord niet. (weten, verleden tijd)

    Toon het antwoord

    Goed antwoord: wisten. weten is helemaal onregelmatig: wist, wisten, geweten.

Veelgestelde vragen

Hoeveel sterke werkwoorden heeft het Nederlands?

Dat hangt af van hoe je telt. Tel je ook werkwoorden als verkopen en opstaan mee, dan zijn het er meer dan duizend. Tel je alleen de grondwerkwoorden, dan zijn het er ongeveer 200. In het dagelijks leven gebruik je daar maar een deel van: de 94 werkwoorden op deze pagina zijn een goede basis voor A1 tot B1.

Moet ik alle sterke werkwoorden uit mijn hoofd leren?

Nee. Begin met de werkwoorden met het label A1; de belangrijkste daarvan zijn zijn, hebben, gaan, komen, doen, zien en de modale werkwoorden. Op A2 komen de werkwoorden met het label A2 erbij, en voor een examen op B1 ook die met B1. Als je per groep werkt, is het minder werk dan het lijkt.

Gebruik ik de verleden tijd of de voltooide tijd?

Vertel je in een gesprek over één gebeurtenis, dan gebruik je meestal de voltooide tijd: Ik heb het gezien. Vertel je een verhaal, of gaat het over een situatie of gewoonte in het verleden, dan gebruik je de verleden tijd: Vroeger woonde ik in Rotterdam. was, had en de verleden tijd van modale werkwoorden (kon, moest, wilde) hoor je ook in gesprekken heel vaak.

Mag ik de pdf in mijn les of cursus gebruiken?

Ja. De pdf valt onder de licentie Creative Commons CC BY-NC 4.0: docenten, taalcoaches en taalscholen mogen hem printen en uitdelen. Daarnaast geven we toestemming om de pdf ook in betaalde cursussen in de les uit te delen. De voorwaarde is dat de naam Taalnest en het adres taalnest.com op de pdf blijven staan. Je mag de pdf niet verkopen en ook niet als je eigen werk op een andere website zetten.

Wat is het verschil tussen een sterk en een onregelmatig werkwoord?

In grammaticaboeken heet een werkwoord sterk als de klinker verandert en het voltooid deelwoord op -en eindigt: kijken – keek – gekeken. Onregelmatig zijn werkwoorden die niet in dat patroon passen, zoals zijn – was – geweest, hebben – had – gehad en brengen – bracht – gebracht. Werkwoorden als lachen – lachte – gelachen heten gemengd. In NT2-lesmateriaal en in het dagelijks leven gebruiken veel mensen onregelmatig voor al deze werkwoorden. Voor het leren maakt het niet uit: bij allemaal leer je de drie vormen uit je hoofd.

Deze regel in de cursus

Je kunt deze regel met oefeningen leren in deze lessen van Taalnest:

  • A2 · Thema 2: Gewoontes, weer en nieuws

    2.15 Vertellen wat je gedaan hebt: onregelmatige werkwoorden (Vertellen wat je gedaan hebt: onregelmatige werkwoorden)Open de les

  • A2 · Thema 5: Opleiding, stage en toetsen

    5.5 Verleden tijd: regelmatig en onregelmatig (Verleden tijd: regelmatig en onregelmatig)Open de les

Na dit onderwerp

Verwante grammaticaonderwerpen

Voorbeeldwoorden bij deze regel