stad ne demek?
destad
şehir
- Okunuş
- stat /stɑt/
- Çoğul
- steden
- Küçültme
- stadje
stad, Hollandacada şehir demektir. Artikeli de (de stad), çoğulu düzensizdir: steden. Küçültme hâli stadje (küçük şehir, kasaba). Tek hecedir ve sondaki d “t” okunur: “stat”. “Şehirde oturuyorum” Ik woon in de stad, “şehir merkezine gidiyorum” Ik ga de stad in demektir. Hollanda'nın başkenti (de hoofdstad) Amsterdam'dır; hükümet ve parlamento ise Lahey'dedir.
Son güncelleme:
stad kelimesinin anlamları
şehir
Çok insanın oturduğu; çalışma, alışveriş, okul ve hastane gibi birçok hizmetin bulunduğu büyük yerleşim yeri. Daha küçük olanı het dorp (köy, küçük kasaba) olur.
Eindhoven is een stad in het zuiden van Nederland.Eindhoven, Hollanda'nın güneyinde bir şehir.
şehir merkezi, çarşı
Konuşmada de stad çoğu zaman şehrin merkezini, alışveriş yapılan yeri anlatır: de stad in gaan (merkeze, çarşıya gitmek), in de stad (merkezde, çarşıda). Türkçedeki “çarşıya çıkmak” gibi.
Zaterdag ga ik met mijn zus de stad in.Cumartesi kız kardeşimle şehir merkezine gidiyorum.
Tarih bağlamında stad, şehir hakları (stadsrecht) almış yer anlamına da gelir.
stad nasıl okunur?
stad tek hecedir ve kısa bir a ile okunur. Sondaki d, Hollandacada kelime sonunda hep olduğu gibi “t” okunur: “stat”. Çoğul steden ise iki hecedir; burada d duyulur ve ünlü uzun bir ee olur: “steedın”.
- st ile başla; Türkçe alışkanlıkla araya ünlü sokup “sıtat” deme.
- Kısa ve açık bir a söyle; uzatırsan staat (devlet) olur.
- Sondaki d'yi “t” gibi söyle: “stat”.
| Biçim | Okunuş | IPA |
|---|---|---|
| stad | stat | /stɑt/ |
| steden | steedın | /ˈsteːdə(n)/ |
| stadje | statyı | /ˈstɑtjə/ |
| hoofdstad | hooftstat | /ˈhoːftstɑt/ |
| binnenstad | binınstat | /ˈbɪnə(n)stɑt/ |
| stadhuis | stathöys | /stɑtˈhœys/ |
Kısa a ile uzun aa farkı anlamı değiştirir. Şu çiftlerde yalnız ünlünün uzunluğu farklı:
- stad şehirstaat devlet; duruyor
- stal ahırstaal çelik
- steden'de vurgu ilk hecededir: “STEE-dın”; sondaki n çoğu zaman düşer: “steedı”.
- stadhuis'te vurgu ikinci kelimededir: stad-HUIS. Çoğu bileşikte ise vurgu baştadır: HOOFDstad, BINnenstad.
- stadje “statyı” gibi okunur: d burada da “t” sesi verir.
- Aynı kısa a + “t” sesiyle kafiyeli kelimeler: bad (küvet), pad (patika), wat (ne).
De stad mı, het stad mı?
Doğrusu de stad. Zincir de kelimelerindeki gibi kurulur:
| Yapı | Doğru | Yanlış |
|---|---|---|
| belirli isim | de stad | |
| bu şehir | deze stad | |
| şu / o şehir | die stad | |
| hangi şehir? | welke stad? | |
| şehrimiz | onze stad | |
| een + sıfatde kelimelerinde een'den sonra da sıfat -e alır. | een mooie stad | |
| ilgi zamiri | de stad die ik het mooist vind |
Çoğulda da de kalır: de steden, deze steden, onze steden. Çoğul düzensizdir: a yerine e gelir ve -en eklenir.
- -stad ile biten bileşikler de de alır ve çoğulu aynı yolla yapar: de hoofdstad → de hoofdsteden, de binnenstad → de binnensteden.
- -huis ile biten stadhuis ise het alır, çünkü artikeli son kelime belirler: het stadhuis, çoğulu de stadhuizen. het stadscentrum ve het centrum de het alır.
- İyelik: de stad kelimesiyle hem haar hem zijn kullanılabilir: de stad Gent en haar inwoners. Şehir adı tek başına gelince Taaladvies zijn biçimini önerir: Utrecht en zijn inwoners.
stad kelimesinin çoğulu ve küçültme hâli
| tekil, belirli | de stad | şehir |
|---|---|---|
| tekil, belirsiz | een stad | bir şehir |
| çoğul (düzensiz) | de steden | şehirler |
| küçültme | het stadje | küçük şehir, kasaba |
| küçültme, çoğul | de stadjes | küçük şehirler, kasabalar |
| ülkenin başkenti | de hoofdstad | başkent |
- Çoğul düzensizdir: stad → steden. Aynı stede- biçimi türemiş kelimelerde de görülür: stedelijk (kentsel, şehre ait), de stedeling (şehirli).
- Küçültme hâli düzenlidir: stadje, stadjes.
- Şehrin adı de stad kelimesinin arkasına gelir: de stad Groningen (Groningen şehri).
stad ile en çok kurulan kalıplar
Şehirde, şehre, şehirden
- in de stad wonen
- şehirde oturmak
- naar de stad gaan
- şehre gitmek
- de stad in gaan
- şehir merkezine, çarşıya gitmek
- in de stad eten
- dışarıda, şehirde yemek yemek
- de stad uit gaan
- şehirden çıkmak, şehir dışına gitmek
- buiten de stad wonen
- şehir dışında oturmak
Şehri anlatmak
- een grote stad
- büyük bir şehir
- een kleine stad, een stadje
- küçük bir şehir, kasaba
- de stad Rotterdam
- Rotterdam şehri
- midden in de stad
- şehrin tam ortasında
- aan de rand van de stad
- şehrin kenarında
- de hoofdstad van Nederland
- Hollanda'nın başkenti
İçinde stad geçen kelimeler
-stad ile bitenler
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| de hoofdstad | baş şehir | başkent |
| de binnenstad | iç şehir | şehrin merkezi, çoğu zaman eski merkez |
| de wereldstad | dünya şehri | çok büyük ve dünyaca önemli şehir, metropol |
| de geboortestad | doğum şehri | birinin doğduğu şehir |
| de havenstad | liman şehri | liman şehri |
| de studentenstad | öğrenci şehri | üniversitesi ve öğrencisi çok olan şehir |
| de Randstad | kenar şehir | Hollanda'nın batısındaki büyük şehirler bölgesi; Amsterdam ve Rotterdam da bu bölgededir |
stad- ve stads- ile başlayanlar
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| het stadhuis | şehir evi | belediye binası, belediye sarayı |
| het stadscentrum | şehir merkezi | şehir merkezi |
| het stadsdeel | şehir parçası | büyük bir şehrin idari bölümü, semt |
| het stadskantoor | şehir ofisi | bazı şehirlerde belediye hizmetlerinin verildiği bina |
| de stadsbus | şehir otobüsü | şehir içi otobüs |
| het stadspark | şehir parkı | şehir parkı |
| de stadsmuur | şehir duvarı | sur |
Bileşiklerde stad ile ikinci kelime arasına çoğu zaman bir -s- girer: stadscentrum, stadsdeel, stadsbus. stadhuis bu eki almaz. de stadhouder ise bugün tarihî bir unvandır: Cumhuriyet döneminde hükümdarın vekili. Bu kelimede stad eski “yer” anlamıyla durur (bkz. köken).
stad, dorp, gemeente, plaats, platteland, centrum: hangisi ne zaman?
- de stad
Büyük yerleşim yeri, şehir; konuşmada şehir merkezi.
Ik woon liever in de stad dan op het platteland.Kırsalda değil, şehirde oturmayı tercih ederim.
- het dorp
Şehirden küçük yerleşim yeri: köy, küçük kasaba.
In ons dorp is maar één supermarkt.Köyümüzde yalnızca bir süpermarket var.
- de gemeente
Belediye: yönetim birimi ve kurum. Bir gemeente tek bir şehirden oluşabilir ya da birkaç köyü içine alabilir. Ayrıntısı gemeente sayfasında.
Onze gemeente bestaat uit een stad en drie dorpen.Belediyemiz bir şehir ve üç köyden oluşuyor.
- de plaats
Yerleşim yeri için genel kelime; şehir de köy de olabilir. Formlardaki woonplaats (ikamet yeri) bu anlamdan gelir.
In welke plaats woont u?Hangi yerleşim yerinde oturuyorsunuz?
- het platteland
Şehirlerin dışında kalan kırsal bölge. Edatı op olur.
Op het platteland is het 's avonds heel stil.Kırsalda akşamları her yer çok sessiz.
- het centrum, de binnenstad
Şehrin ya da köyün ortası, merkezi. binnenstad çoğu zaman şehrin eski, tarihî merkezidir.
In de binnenstad kun je beter met de fiets gaan.Şehir merkezine bisikletle gitmek daha iyi.
şehirde, şehre, şehir dışına: Türkçe ekler Hollandacada nasıl söylenir?
Türkçede “şehir”e ek getiriyoruz. Hollandacada ek yerine edat gelir; yön bildiren in ve uit bazen ismin arkasına geçer:
| Türkçesi | Hollandaca | Örnek |
|---|---|---|
| şehirde | in de stad | Mijn broer woont in de stad. |
| şehre (gitmek) | naar de stad | Morgen rijden we naar de stad.Bir yere doğru gitmek naar ile söylenir. |
| şehir merkezine, çarşıya | de stad in | Ga je mee de stad in?in ismin arkasına gelince “içine doğru” demektir. de stad in gaan çoğu zaman alışveriş ya da gezmek için merkeze gitmektir. |
| şehirden (gelmek) | uit de stad | Ze komt uit een grote stad. |
| şehir dışına (çıkmak) | de stad uit | In het weekend gaan we de stad uit.Yön anlatan uit ismin arkasına gelir: de kamer uit, de deur uit, de stad uit. |
| şehir dışında | buiten de stad | We wonen een stukje buiten de stad. |
| Amsterdam şehri | de stad Amsterdam | De stad Amsterdam heeft veel grachten.Türkçedeki tamlama eki yerine şehrin adı doğrudan de stad kelimesinin arkasına gelir. |
| şehirli | de stedeling, de stadsmens | Als echte stadsmens woon ik graag midden in de drukte. |
Türkçede “şehir” ile kurulan ifadelerin Hollandacası
- şehir
- de stad
- küçük şehir, kasaba
- het stadje
- başkent
- de hoofdstad
- şehir merkezi
- het centrum, het stadscentrum, de binnenstad
- çarşıya çıkmak
- de stad in gaan
- belediye binası
- het stadhuis, het gemeentehuis
- belediye
- de gemeente
- köy
- het dorp
- kırsal, taşra
- het platteland
- doğduğu şehir
- de geboortestad
- semt, şehrin bir bölümü
- de wijk, het stadsdeel
- kentsel
- stedelijk
- şehirli
- de stedeling, de stadsmens
- bir şey bulmak için her yeri dolaşmak
- stad en land aflopen
Seviyeye göre stad örnek cümleleri
A1
- Ik woon in een grote stad.Büyük bir şehirde oturuyorum.
- In welke stad woon je?Hangi şehirde oturuyorsun?
- Groningen is een mooie stad.Groningen güzel bir şehir.
- Nederland heeft veel steden.Hollanda'da çok şehir var.
- Mijn vriend woont in Amsterdam, de hoofdstad.Arkadaşım başkent Amsterdam'da oturuyor.
- Zaterdag ga ik naar de stad.Cumartesi şehre gidiyorum.
A2
- Ik ga even de stad in om schoenen te kopen.Ayakkabı almak için biraz çarşıya gidiyorum.
- Het stadhuis staat midden in de stad.Belediye binası şehrin tam ortasında.
- In de binnenstad zijn veel winkels en cafés.Şehir merkezinde çok mağaza ve kafe var.
- Rotterdam en Den Haag zijn twee grote steden.Rotterdam ve Lahey iki büyük şehir.
- We wonen in een klein stadje aan de rivier.Nehir kıyısında küçük bir kasabada oturuyoruz.
- Vanavond eten we in de stad.Bu akşam şehirde, dışarıda yemek yiyoruz.
B1
- In de zomer gaan veel mensen de stad uit, naar het strand.Yazın birçok kişi şehirden çıkıp sahile gidiyor.
- Hoewel Amsterdam de hoofdstad is, zitten de regering en het parlement in Den Haag.Amsterdam başkent olsa da hükümet ve parlamento Lahey'de.
- Na mijn studie ben ik van een dorp naar de stad verhuisd.Okulu bitirdikten sonra köyden şehre taşındım.
- Mijn geboortestad is Konya, maar ik voel me thuis in Rotterdam.Doğduğum şehir Konya, ama kendimi Rotterdam'da evimde hissediyorum.
- Omdat het in de stad zo druk is, ga ik liever met de fiets dan met de auto.Şehir çok kalabalık olduğu için arabayla değil, bisikletle gitmeyi tercih ediyorum.
B2
- Ze heeft stad en land afgelopen om een geschikte woning te vinden.Uygun bir ev bulmak için her yeri dolaştı.
- Het stadsbestuur wil de binnenstad autoluw maken.Şehir yönetimi şehir merkezindeki araç trafiğini azaltmak istiyor.
- Als stedeling mis ik soms de rust van het dorp waar ik ben opgegroeid.Şehirli biri olarak bazen büyüdüğüm köyün sakinliğini özlüyorum.
- De gemeente wil het stadscentrum aantrekkelijker maken voor voetgangers.Belediye şehir merkezini yayalar için daha çekici hâle getirmek istiyor.
- Hoewel het een kleine stad is, heeft ze een rijke geschiedenis.Küçük bir şehir olsa da zengin bir geçmişi var.
Hafta sonu şehre gitmek: kısa diyalog
- Ga je zaterdag mee de stad in?Cumartesi benimle çarşıya gelir misin?
- Leuk! Naar welke stad, Den Haag of Delft?Güzel! Hangi şehre, Lahey'e mi Delft'e mi?
- Den Haag. De binnenstad is daar groot en er zijn veel winkels.Lahey'e. Oranın şehir merkezi büyük ve çok mağaza var.
- Is Den Haag eigenlijk niet de hoofdstad?Lahey aslında başkent değil mi?
- Nee, Amsterdam is de hoofdstad. Maar de regering zit in Den Haag, dus die stad is het centrum van de politiek.Hayır, başkent Amsterdam. Ama hükümet Lahey'de, yani o şehir siyasetin merkezi.
- Dat wist ik niet. In Turkije is de hoofdstad ook niet de grootste stad.Bunu bilmiyordum. Türkiye'de de başkent en büyük şehir değil.
- Precies. Zullen we om tien uur bij het station afspreken en dan samen de stad in lopen?Aynen. Saat onda istasyonda buluşup birlikte yürüyerek merkeze gidelim mi?
- Goed, en 's avonds eten we nog iets in de stad.Tamam, akşam da şehirde bir şeyler yeriz.
Şehir merkezindeki yol çalışması duyurusu nasıl okunur?
Werkzaamheden in de binnenstad. Van maandag tot en met vrijdag wordt er gewerkt aan de straten rond het stadhuis. De stadsbus rijdt in deze periode een andere route. De halte Stadhuis vervalt; u kunt in- en uitstappen bij de halte Centraal Station. Fietsers en voetgangers kunnen gewoon door de binnenstad. Onze excuses voor het ongemak.
- de werkzaamheden
- çalışmalar, yol çalışması
- van maandag tot en met vrijdag
- pazartesiden cumaya kadar (cuma dahil)
- de stadsbus
- şehir içi otobüs
- een andere route rijden
- başka bir güzergâhtan gitmek
- de halte vervalt
- durak kullanılmayacak, iptal
- in- en uitstappen
- binip inmek
- fietsers en voetgangers
- bisikletliler ve yayalar
- het ongemak
- rahatsızlık, sıkıntı
Duyurudaki vervalt “geçerli değil, yapılmıyor” demektir; ulaşım duyurularında sık görürsün. tot en met sınırın da dahil olduğunu gösterir. Kısa metinleri okuma alıştırması için: Hollandaca okuma.
stad ile deyimler ve atasözleri
stad en land aflopen
Bir şeyi bulmak için her yere gitmek, hiçbir çabadan kaçınmamak.
Harfiyen: şehri ve ülkeyi baştan başa dolaşmak
beter van een stad dan van een dorp
Ödeyecek biri varsa fakir değil, zengin ödesin.
Harfiyen: köyden değil, şehirden olsun
duren is een mooie stad
Şimdi iyi, ama bakalım böyle sürecek mi?
Harfiyen: sürmek güzel bir şehirdir
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalar
het stadde stadstad bir de kelimesidir.
twee stads, twee stadentwee stedenÇoğul düzensizdir: a yerine e gelir ve -en eklenir.
hoofdstadenhoofdsteden-stad ile biten bileşikler de çoğulu -steden ile yapar: hoofdsteden, binnensteden.
de stadhuishet stadhuisBileşiğin artikelini son kelime belirler: het huis, dolayısıyla het stadhuis.
Den Haag is de hoofdstad van Nederland.Amsterdam is de hoofdstad. De regering zit in Den Haag.Anayasa başkent olarak Amsterdam'ı anar. Hükümet ve parlamento ise Lahey'dedir.
Ik ga uit de stad. (şehir dışına çıkıyorum demek isterken)Ik ga de stad uit.Yön anlatan uit ismin arkasına gelir: de stad uit, de deur uit. uit de stad ise “şehirden (gelen)” anlamında kullanılır: Ze komt uit de stad.
stad kelimesinin kökeni
stad kelimesinin ilk anlamı “yer”dir ve staan (durmak) fiiliyle aynı köke dayanır. Etymologiebank'a göre Eski Hollandacada 857 tarihli bir belgenin kopyasındaki Hostede (“yüksek yer”) yer adında geçer. Bugünkü “büyük yerleşim yeri, önceleri surlu yer” anlamı Orta Yüksek Almancadaki stat kelimesinden gelmiştir. Hollandacanın kendi düzenli biçimi stede idi; çoğul steden ve stedelijk, stedeling gibi türevler bu biçimi korur. Eski “yer” anlamı bugün stadhouder (hükümdar vekili) kelimesinde ve in stede van (yerine) kalıbında yaşar. Almanca Stadt ve İngilizce stead (yer) aynı ailedendir.
Kendini dene: stad üzerine 10 soru
10 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.
stad hangi artikeli alır?
Cevabı göster
Doğru cevap: de. stad bir de kelimesidir: de stad.
stad kelimesinin çoğulu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: steden. Çoğul düzensizdir: stad → steden.
hoofdstad kelimesinin çoğulu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: hoofdsteden. -stad ile biten bileşikler de çoğulu -steden ile yapar.
Hollanda'nın başkenti hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Amsterdam. Başkent Amsterdam'dır. Hükümet ve parlamento ise Lahey'de (Den Haag) bulunur.
“Şehir merkezine (çarşıya) gidiyorum.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik ga de stad in.. de stad in gaan merkeze, çarşıya gitmektir. de stad uit gaan ise şehirden çıkmaktır.
Boşluğa ne gelir? “In het weekend gaan we de stad ___.” (Hafta sonu şehir dışına çıkıyoruz.)
Cevabı göster
Doğru cevap: uit. Şehirden dışarı çıkmak de stad uit gaan ile söylenir; uit ismin arkasına gelir.
het stadhuis ne demek?
Cevabı göster
Doğru cevap: belediye binası. stadhuis belediye binasıdır; sözlükler gemeentehuis ile eş anlamlı verir.
stadhuis hangi artikeli alır?
Cevabı göster
Doğru cevap: het. Bileşiğin artikelini son kelime belirler: het huis, dolayısıyla het stadhuis.
stad en land aflopen ne demek?
Cevabı göster
Doğru cevap: bir şeyi bulmak için her yere gitmek. Deyim, bir şeyi bulmak için hiçbir çabadan kaçınmayıp her yere gitmek demektir.
Şehirden küçük yerleşim yerine ne denir?
Cevabı göster
Doğru cevap: het dorp. het dorp şehirden küçük yerleşim yeridir: köy, küçük kasaba.
Sık sorulan sorular
stad ne demek?
stad, Türkçede şehir demektir. Konuşmada çoğu zaman şehrin merkezini de anlatır: de stad in gaan (şehir merkezine, çarşıya gitmek). Artikeliyle birlikte de stad diye öğrenilir.
Şehir Hollandaca nasıl denir?
Şehir de stad olur. Başkent de hoofdstad, şehir merkezi het centrum ya da de binnenstad, belediye binası het stadhuis, köy het dorp, belediye de gemeente olur.
stad de mi, het mi?
stad bir de kelimesidir: de stad, deze stad, onze stad. Çoğulda da de steden olur. Dikkat: stadhuis ise het alır.
stad kelimesinin çoğulu nedir?
Çoğulu düzensizdir: steden. a yerine e gelir ve -en eklenir. Aynı kural bileşiklerde de geçerlidir: hoofdsteden, binnensteden. Küçültme hâli düzenlidir: stadje, stadjes.
stad nasıl okunur?
Tek hecede, kısa bir a ile “stat” diye okunur; sondaki d “t” sesi verir. Çoğul steden “steedın” diye okunur. IPA gösterimi /stɑt/ biçimindedir.
in de stad mı, naar de stad mı, de stad in mi?
in de stad bulunduğun yeri anlatır: Ik woon in de stad. (Şehirde oturuyorum.) naar de stad yönü anlatır: Ik ga naar de stad. (Şehre gidiyorum.) de stad in ise şehrin içine, merkezine doğru gitmektir, çoğu zaman alışveriş için: Ik ga de stad in. Tersi de stad uit (şehir dışına).
Hollanda'nın başkenti neresi?
Başkent Amsterdam'dır; Anayasa da Amsterdam'ı başkent olarak anar. Hükümet ve parlamento ise Lahey'dedir (Den Haag). Sözlükteki örnek de bunu söyler: Amsterdam is de hoofdstad van Nederland, maar de regering zit in Den Haag.
stad, dorp ve gemeente arasındaki fark nedir?
de stad büyük yerleşim yeri, şehirdir; het dorp ondan küçük olan köy ya da kasabadır. de gemeente ise bir yer büyüklüğü değil, yönetim birimidir: belediye. Bir gemeente tek bir şehirden oluşabilir ya da bir şehirle birkaç köyü içine alabilir.