gisteren ne demek?
gisteren
dün
- Okunuş
- histırın /ˈɣɪstərə(n)/
gisteren, Hollandacada dün demektir: Gisteren heb ik gewerkt “dün çalıştım”. Zarftır; artikel almaz ve çekilmez. Cümle gisteren ile başlarsa fiil özneden önce gelir. Konuşmada kısa biçim gister de sık duyulur. Dün akşam gisteravond, önceki gün ise eergisteren. Üç hecedir, vurgu ilk hecede: yaklaşık “histırın”.
Son güncelleme:
gisteren kelimesinin anlamları
dün (zarf)
En sık anlamı: bugünden önceki gün. Artikel almaz, çekilmez ve önüne edat gerekmez.
Gisteren was het zondag.Dün pazardı.
dünkü, dünün (van gisteren)
Bir ismin arkasına eklenince “dünkü” demektir: de krant van gisteren. Türkçedeki gibi ismin önüne gelmez.
Heb je de krant van gisteren nog?Dünkü gazete hâlâ sende mi?
daha dün (gisteren nog)
nog eklenince bir şeyin çok yakın zamanda olduğu vurgulanır.
Ik heb hem gisteren nog gesproken.Daha dün onunla konuştum.
dünden beri (sinds gisteren)
Dün başlayıp hâlâ süren bir durumu anlatır; fiil çoğu zaman şimdiki zamandadır.
Sinds gisteren heb ik koorts.Dünden beri ateşim var.
gisteren nasıl okunur?
gisteren üç hecedir ve vurgu ilk hecededir: GIS-te-ren. Türkçe konuşan için iki tuzak var: baştaki g'yi Türkçe “g” gibi okumak ve vurguyu sona kaydırmak.
- g sesini boğazın arkasından çıkar: Türkçedeki h'yi boğazın daha gerisinde ve sürtünmeli söylediğini düşün.
- gis hecesini vurgulu ve kısa söyle; i Türkçedeki i'den daha gevşektir.
- te ve ren hecelerindeki e'ler gevşek bir “ı” gibidir: “histırın”.
- Konuşmada sondaki n çoğu zaman düşer: “histırı”.
| Biçim | Okunuş | IPA |
|---|---|---|
| gisteren | histırın | /ˈɣɪstərə(n)/ |
| gister | histır | /ˈɣɪstər/ |
| eergisteren | eerhistırın | /ˈeːrˌɣɪstərə(n)/ |
| gisteravond | histıraavont | /ˌɣɪstərˈaːvɔnt/ |
- Hollanda'nın kuzeyinde g serttir ve kelime [ˈχɪstərə(n)] gibi duyulur; güneyde ve Belçika'da daha yumuşaktır. İkisi de doğrudur.
- gisteravond kelimesinde ana vurgu a hecesine kayar: his-tır-AA-vont. Sondaki d “t” okunur.
- eergisteren iki türlü vurgulanır: EER-gis-te-ren ya da eer-GIS-te-ren.
dün, bugün, yarın: gisteren ile kurulan biçimler
| zarf | gisteren | dün |
|---|---|---|
| kısa biçim (konuşma dili) | gister | dün |
| günler dizisi | eergisteren, gisteren, vandaag, morgen, overmorgen | önceki gün, dün, bugün, yarın, öbür gün |
| sabah: dün / bu / yarın | gisterochtend (gistermorgen), vanochtend (vanmorgen), morgenochtend | dün sabah, bu sabah, yarın sabah |
| öğleden sonra: dün / bu / yarın | gistermiddag, vanmiddag, morgenmiddag | dün öğleden sonra, bu öğleden sonra, yarın öğleden sonra |
| akşam: dün / bu / yarın | gisteravond, vanavond, morgenavond | dün akşam, bu akşam, yarın akşam |
| gece | gisternacht; vannacht | dün gece; bu gece ya da dün gece |
| isimle | de krant van gisteren | dünkü gazete |
| edatla | sinds gisteren; tot gisteren | dünden beri; düne kadar |
- Zarf olarak gisteren çekilmez ve artikel almaz: Ik was gisteren thuis.
- Cümleye gisteren ile başlarsan çekimli fiil ikinci sırada kalır, özne fiilden sonra gelir: Gisteren heb ik gewerkt. Ayrıntı: Hollandaca dil bilgisi.
- gisteren geçmişi anlatır, bu yüzden fiil de çoğu zaman geçmiş zamandadır: perfectum (Ik heb gisteren gewerkt) ya da imperfectum (Ik werkte gisteren).
- Cümlenin ortasında zaman, yerden önce gelir: Ik was gisteren in Utrecht.
- Günün bölümleri bitişik yazılır. Team Taaladvies'e göre gisteravond ve gisterenavond ikisi de doğrudur; Hollanda'da gister- ile kurulanlar, Belçika'da gisteren- ile kurulanlar daha yaygındır.
- Tek başına gister Hollanda'da konuşmada ve gündelik yazıda sık kullanılır; Taaladvies.net'e göre özenli yazıda bazı okurlar bunu kabul etmez. Bütün dil alanında standart olan biçim gisteren.
gisteren ile en çok kurulan kalıplar
Dün
- gisteren nog
- daha dün
- pas gisteren
- ancak dün
- sinds gisteren
- dünden beri
- tot gisteren
- düne kadar
- vanaf gisteren
- dünden itibaren
- net als gisteren
- tıpkı dün gibi
Dünkü
- de krant van gisteren
- dünkü gazete
- de les van gisteren
- dünkü ders
- het nieuws van gisteren
- dünkü haberler
Günün bölümleri
- gisterochtend, gistermorgen
- dün sabah
- gistermiddag
- dün öğleden sonra
- gisteravond
- dün akşam
- gisternacht
- dün gece
- eergisteren
- önceki gün
Hatırlamak
- het nog weten als de dag van gisteren
- dün gibi hatırlamak
gisteren, gister, eergisteren, vannacht: hangisi ne zaman?
- gisteren
Dün; bütün dil alanında standart biçim.
Gisteren was ik vrij.Dün izinliydim.
- gister
Aynı anlam; Hollanda'da konuşmada ve gündelik yazıda sık. Özenli yazıda gisteren daha güvenli.
Ik heb je gister gebeld.Dün seni aradım.
- eergisteren
Önceki gün, dünden bir önceki gün. Konuşmada eergister de denir.
Eergisteren was het maandag.Önceki gün pazartesiydi.
- gisteravond
Dün akşam; gisterenavond da doğrudur.
Gisteravond heb ik tv gekeken.Dün akşam televizyon izledim.
- vannacht
Bağlama göre bu gece ya da dün gece; sabah, geçen geceden söz ederken de kullanılır.
Ik heb vannacht slecht geslapen.Dün gece kötü uyudum.
- vorige week
Geçen hafta; daha uzak geçmiş için.
Vorige week was ik ziek.Geçen hafta hastaydım.
- morgen
Yarın; gisteren kelimesinin zıttı.
Gisteren was het koud, morgen wordt het warmer.Dün hava soğuktu, yarın daha ılık olacak.
dünkü, dünden beri, dün akşam: Türkçe ekler Hollandacada nasıl söylenir?
Türkçede “dün” kelimesine ek getiriyoruz: dünkü, dünden, düne. Hollandacada ek yok; edat ya da kalıp kullanılır:
| Türkçesi | Hollandaca | Örnek |
|---|---|---|
| dün | gisteren | Ik heb gisteren gewerkt. |
| dünkü | isim + van gisteren | Waar is de krant van gisteren? |
| dünden beri | sinds gisteren | Sinds gisteren heb ik hoofdpijn. |
| düne kadar | tot gisteren | Tot gisteren wist ik het niet. |
| daha dün | gisteren nog | Ik heb haar gisteren nog gezien. |
| dün akşam | gisteravond | Gisteravond ben ik thuisgebleven.Bitişik yazılır; gisterenavond da doğrudur. |
| dün sabah | gisterochtend | Gisterochtend heb ik de huisarts gebeld.gistermorgen da denir. |
| dün gece | vannacht / gisternacht | Ik heb vannacht slecht geslapen.Geçen geceden söz ederken vannacht da kullanılır. |
| önceki gün | eergisteren | Eergisteren was ik in Den Haag. |
| dün gibi hatırlıyorum | als de dag van gisteren | Ik weet het nog als de dag van gisteren. |
Seviyeye göre gisteren örnek cümleleri
A1
- Gisteren was ik thuis.Dün evdeydim.
- Gisteren heb ik gewerkt.Dün çalıştım.
- Waar was je gisteren?Dün neredeydin?
- Gisteren was het koud.Dün hava soğuktu.
- Ik was gisteren ziek.Dün hastaydım.
A2
- Gisteren ben ik naar de markt gegaan.Dün pazara gittim.
- Gisteravond hebben we bij mijn moeder gegeten.Dün akşam annemde yemek yedik.
- Heb je de les van gisteren begrepen?Dünkü dersi anladın mı?
- Sinds gisteren heb ik koorts.Dünden beri ateşim var.
- Eergisteren was het zondag, dus vandaag is het dinsdag.Önceki gün pazardı, yani bugün salı.
B1
- Ik heb hem gisteren nog gesproken, maar hij zei niets over zijn nieuwe baan.Daha dün onunla konuştum ama yeni işiyle ilgili hiçbir şey söylemedi.
- Gistermiddag kreeg ik een brief van de gemeente.Dün öğleden sonra belediyeden bir mektup aldım.
- Omdat ik gisteren lang heb gewerkt, ben ik vandaag moe.Dün uzun süre çalıştığım için bugün yorgunum.
- Pas gisteren hoorde ik dat de cursus niet doorgaat.Kursun yapılmayacağını ancak dün duydum.
- Ik dacht dat de afspraak gisteren was, maar die is pas morgen.Randevunun dün olduğunu sanıyordum ama yarınmış.
B2
- Ik weet het nog als de dag van gisteren: de dag waarop we in Nederland aankwamen.Hollanda'ya vardığımız günü dün gibi hatırlıyorum.
- Je hoeft mij niets wijs te maken, ik ben niet van gisteren.Bana masal anlatmana gerek yok, ben dünkü çocuk değilim.
- Wat gisteren nog als onmogelijk gold, is vandaag heel gewoon.Daha dün imkânsız sayılan şey bugün çok olağan.
- Heb je het artikel in de krant van gisteren over de nieuwe bibliotheek gelezen?Dünkü gazetede yeni kütüphaneyle ilgili yazıyı okudun mu?
- Waren we gisteren maar vertrokken, dan hadden we de file gemist.Keşke dün yola çıksaydık, o zaman trafiğe yakalanmazdık.
Dün neredeydin? Kısa diyalog
- Waar was je gisteren? Je was niet op je werk.Dün neredeydin? İşte yoktun.
- Gisteren was ik ziek. Eergisteren had ik al hoofdpijn.Dün hastaydım. Önceki gün de başım ağrıyordu.
- Wat vervelend. Gaat het vandaag beter dan gisteren?Ne kötü. Bugün dünden daha iyi misin?
- Ja, veel beter. Gisteravond ben ik om acht uur naar bed gegaan.Evet, çok daha iyiyim. Dün akşam saat sekizde yattım.
- Verstandig. Gistermiddag hebben we trouwens de nieuwe planning besproken.Akıllıca. Bu arada dün öğleden sonra yeni planı konuştuk.
- O, dan lees ik straks het verslag van gisteren.Ah, o zaman birazdan dünkü toplantı notlarını okurum.
- Prima. De baas vroeg gister ook al naar je.Tamam. Patron da dün seni sordu.
- Ik bel haar meteen; gisteren lukte dat niet meer.Onu hemen ararım; dün buna fırsat olmadı.
gisteren ile deyimler
niet van gisteren zijn
Çok şey bilmek, kolay kandırılmamak; dünkü çocuk olmamak.
Harfiyen: dünden olmamak
als de dag van gisteren
Uzun zaman önce olmuş bir şeyi dün gibi, çok net hatırlamak.
Harfiyen: dünkü gün gibi
niet van vandaag of gisteren zijn
Saf olmamak, kolay kandırılmamak.
Harfiyen: ne bugünden ne dünden olmak
Had je me gisteren gehuurd!
Bana öyle emir veremezsin.
Harfiyen: Beni dün kiralasaydın!
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalar
Gisteren ik heb gewerkt.Gisteren heb ik gewerkt.Cümle zamanla başlarsa çekimli fiil ikinci sırada kalır, özne fiilden sonra gelir.
Ik werk gisteren. (“Dün çalıştım” derken)Ik heb gisteren gewerkt. / Ik werkte gisteren.Ik werk şimdiki zamandır; dün olmuş bir iş için perfectum ya da imperfectum kullanılır.
Ik ben gisteren gewerkt.Ik heb gisteren gewerkt.werken perfectum'da hebben alır.
gister avond, gisteren avond (ayrı yazım)gisteravond, gisterenavondgisteren ve gister, günün bölümüyle bitişik yazılır.
de gisteren krantde krant van gisteren“Dünkü” ismin önüne gelmez; van gisteren ismin arkasına eklenir.
“gisteREN” (vurgu sonda)“HIStırın” (vurgu başta)gisteren kelimesinde vurgu ilk hecededir; Türkçedeki son hece vurgusu alışkanlığı kelimeyi tanınmaz yapar.
gisteren kelimesinin kökeni
gisteren, Hint-Avrupa kökenli eski bir miras kelimedir. Etymologiebank'a göre Orta Hollandaca gestren biçimi 1240'tan, ghist(e)ren biçimleri 1265-1270'ten itibaren kayıtlardadır. Ana Germence ges-tra- biçimine dayanır; Almanca “gestern” ve İngilizce “yesterday” de aynı köktendir. e'nin i'ye dönüşmesi yalnız Hollandacada olmuştur. Kısa biçim gister de Orta Hollandacada zaten vardı.
Kendini dene: gisteren üzerine 10 soru
10 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.
“Dün çalıştım.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Gisteren heb ik gewerkt.. Zamanla başlayan cümlede çekimli fiil ikinci sırada durur.
Boşluğa ne gelir? “Gisteren ___ ik naar de markt gegaan.”
Cevabı göster
Doğru cevap: ben. gaan perfectum'da zijn alır: ik ben gegaan.
“Dün akşam” hangisidir?
Cevabı göster
Doğru cevap: gisteravond. vanavond bu akşam, morgenavond yarın akşam demektir.
“Önceki gün” hangisidir?
Cevabı göster
Doğru cevap: eergisteren. overmorgen öbür gün, gisteravond dün akşam demektir.
Boşluğa ne gelir? “Heb je de krant ___ gisteren gelezen?”
Cevabı göster
Doğru cevap: van. “Dünkü” anlamı ismin arkasına eklenen van gisteren ile verilir.
“Dünden beri ateşim var.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Sinds gisteren heb ik koorts.. Hâlâ süren bir durumun başlangıcı sinds ile verilir; tot gisteren “düne kadar” demektir.
Ik ben niet van gisteren. ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: Dünkü çocuk değilim, kolay kandırılmam.. niet van gisteren zijn çok şey bilmek, kolay kandırılmamak demektir.
gisteren kelimesinde vurgu nerededir?
Cevabı göster
Doğru cevap: İlk hecede: GIS-te-ren. Vurgu ilk hecededir; diğer hecelerdeki e'ler gevşek bir “ı” gibidir.
Tek başına gister için hangisi doğru?
Cevabı göster
Doğru cevap: Hollanda'da konuşmada sık kullanılır; özenli yazıda gisteren daha güvenlidir.. Taaladvies.net'e göre gister Hollanda'da konuşmada ve gündelik yazıda yaygındır; standart olan biçim gisteren.
Boşluğa ne gelir? “Ik weet het nog als de dag van ___.” (Dün gibi hatırlıyorum.)
Cevabı göster
Doğru cevap: gisteren. Kalıp als de dag van gisteren biçimindedir.
Sık sorulan sorular
gisteren ne demek?
gisteren, Türkçede dün demektir: Gisteren heb ik gewerkt. “Dün çalıştım.” Zıttı morgen (yarın).
“Dün” Hollandaca nasıl denir?
“Dün” gisteren demektir; konuşmada kısa gister de duyulur. Dün akşam gisteravond, dün sabah gisterochtend, önceki gün eergisteren.
gister mi, gisteren mi?
Taaladvies.net'e göre bütün dil alanında standart olan biçim gisteren. Hollanda'da konuşmada ve gündelik yazıda gister de sık kullanılır, ama özenli yazıda bazı okurlar bunu kabul etmez. Emin değilsen gisteren yaz.
gisteravond mu, gisterenavond mu?
Team Taaladvies'e göre ikisi de doğrudur ve bitişik yazılır. Hollanda'da gisteravond, Belçika'da gisterenavond daha yaygındır. Aynısı gistermiddag, gisterochtend ve gisternacht için de geçerlidir.
Neden Gisteren heb ik deniyor, Gisteren ik heb değil?
Hollandaca ana cümlede çekimli fiil hep ikinci sırada durur. Cümle gisteren gibi bir zaman ifadesiyle başlarsa özne fiilin arkasına geçer: Gisteren heb ik gewerkt.
gisteren nasıl okunur?
Üç hecede, Türkçe harflerle yaklaşık “histırın” diye okunur; vurgu ilk hecededir ve baştaki g boğazdan gelir. IPA gösterimi /ˈɣɪstərə(n)/ biçimindedir.
“Önceki gün” Hollandaca nasıl denir?
eergisteren denir: Eergisteren was ik in Den Haag. (Önceki gün Lahey'deydim.) Konuşmada eergister de duyulur.
niet van gisteren zijn ne demek?
Çok şey bilmek, işi çabuk kavramak, kolay kandırılmamak demektir: Ik ben niet van gisteren. Türkçedeki “dünkü çocuk değilim” sözüne denk gelir.