tijd ne demek?
detijd
zaman, vakit
- Okunuş
- teyt /tɛit/
- Çoğul
- tijden
- Küçültme
- tijdje
tijd, Hollandacada zaman, vakit demektir. Artikeli de'dir (de tijd), çoğulu tijden. Tek hecedir ve yaklaşık “teyt” diye okunur. Ik heb geen tijd “vaktim yok”, op tijd “zamanında” demektir. Saati sorarken tijd değil Hoe laat is het? kullanılır; “üç kez” de drie keer olur.
Son güncelleme:
tijd kelimesinin anlamları
zaman (akıp giden)
Genel anlamda zaman. Bu anlamda çoğul yoktur.
De tijd gaat snel.Zaman hızlı geçiyor.
vakit (bir iş için ayrılabilen süre)
Günlük dilde en sık anlamı. Çoğu zaman hebben ile kullanılır: tijd hebben, geen tijd hebben.
Ik heb vandaag geen tijd.Bugün vaktim yok.
vakit, sırası (bir şeyin zamanı gelmesi)
Het is tijd om … ya da Het wordt tijd kalıbıyla: bir şeyi yapmanın vakti geldi.
Het is tijd om naar huis te gaan.Eve gitme vakti geldi.
dönem, çağ
Belli bir dönem ya da tarihte bir çağ. in die tijd “o zamanlar” demektir.
In die tijd woonden we in Lahey.O zamanlar Lahey'de oturuyorduk.
saat (saatin gösterdiği zaman)
Saatin gösterdiği zaman. Ama saati sorarken tijd kullanılmaz: Hoe laat is het?
Mijn horloge geeft de verkeerde tijd aan.Kol saatim yanlış saati gösteriyor.
derece, süre (sporda)
Bir yarışı ya da parkuru bitirme süresi.
Haar tijd op de tien kilometer was 48 minuten.On kilometrede derecesi 48 dakikaydı.
zaman (dil bilgisi)
Türkçedeki gibi fiilin zamanı da tijd'dir: de tegenwoordige tijd (şimdiki zaman), de verleden tijd (geçmiş zaman).
De verleden tijd van ‘eten’ is ‘at’.‘eten’ fiilinin geçmiş zamanı ‘at’tır.
tijd nasıl okunur?
tijd tek hecedir. Dikkat edilecek iki şey var: ortadaki ij sesi ve yazıda d ile biten sonun t gibi okunması.
- t sesini Türkçedeki gibi söyle.
- ij için Türkçedeki “ey”i söyle, ama ağzını biraz daha aç: “e” ile “a” arasında başlayıp “y”ye kayan bir ses.
- Sondaki d'yi “t” gibi söyle; Hollandacada kelime sonunda d hep ötümsüzdür.
| Biçim | Okunuş | IPA |
|---|---|---|
| tijd | teyt | /tɛit/ |
| tijden | teydın | /ˈtɛidə(n)/ |
| op tijd | op teyt | /ɔp ˈtɛit/ |
| altijd | alteyt | /ˈɑltɛit/ |
ij sesini başka seslerden ayırmak için şu çiftleri art arda dinle:
- tijd zamantuit (çaydanlık) ağzı, emzik
- bijt ısırıyorbuit ganimet
- wijd genişwit beyaz
- Tekilde d “t” gibi okunur, çoğulda ise d duyulur: “teyt” ama “teydın”.
- Belçika'da ve Brabant'ta ij daha uzun ve düz bir sese yaklaşır: [tɛːt].
- ij ile ui Türkçe konuşanın en sık karıştırdığı iki sestir: tijd “teyt”, tuit “töyt”.
- Aynı ijd / ijt sesiyle kafiyeli kelimeler: kwijt (kayıp), spijt (pişmanlık), strijd (mücadele), wijd (geniş).
De tijd mi, het tijd mi?
Doğrusu de tijd. de kelimesi olduğu için dit, dat, ons değil deze, die, onze gelir ve sıfat een'den sonra da -e alır:
| Yapı | Doğru | Yanlış |
|---|---|---|
| belirli isim | de tijd | |
| bu zamanin deze tijd van het jaar: yılın bu zamanında. | deze tijd | |
| o zamanin die tijd: o zamanlar. | die tijd | |
| bizim zamanımızin onze tijd: bizim zamanımızda, günümüzde. | onze tijd | |
| een + sıfatde kelimelerinde sıfat een'den sonra da -e alır. | een moeilijke tijd | |
| iyelik + sıfat | mijn vrije tijd | |
| olumsuzArtikelsiz isim geen ile olumsuzlanır. niet veel tijd ise doğrudur. | geen tijd |
Çoğulu tijden'dir ve yine de alır: de tijden, in moeilijke tijden. Çoğul yalnız dönem, saat çizelgesi ya da yarış süresi anlatırken kullanılır: de openingstijden (çalışma saatleri). Genel “zaman, vakit” anlamında çoğul yoktur.
- Küçültme hâli het alır: het tijdje, een tijdje (bir süre).
- -tijd ile biten bileşikler de alır: de werktijd, de wachttijd, de maaltijd.
- tijd- ile başlayanlarda artikeli ikinci kelime belirler: het tijdschrift (het schrift), de tijdzone (de zone).
- vrije tijd iki kelimedir ve sıfat -e ile kalır: mijn vrije tijd, veel vrije tijd.
tijd kelimesinin çoğulu, küçültme hâli ve kalıp biçimleri
| tekil, belirli | de tijd | zaman, vakit |
|---|---|---|
| tekil, belirsiz | een tijd | bir süre, bir dönem |
| çoğul | de tijden | dönemler; saatler (çizelge) |
| küçültme | het tijdje | kısa bir süre |
| sıfatla | de vrije tijd | boş zaman |
| sıfatla | een moeilijke tijd | zor bir dönem |
| dil bilgisi | de tegenwoordige tijd | şimdiki zaman |
| dil bilgisi | de verleden tijd | geçmiş zaman |
| dil bilgisi | de toekomende tijd | gelecek zaman |
- “Vakit, zaman” anlamında çoğul yoktur: Ik heb geen tijd. Çoğul tijden dönemler ve saat çizelgeleri içindir.
- een tijdje günlük dilde çok sık duyulur: Ik blijf een tijdje. (Bir süre kalıyorum.) Daha uzun bir süre için een hele tijd denir.
- Dil bilgisinde perfectum'un resmî adı de voltooid tegenwoordige tijd, imperfectum'unki de onvoltooid verleden tijd'dir.
- Zaman ifadeleri genellikle cümlenin ortasında, nesneden ve yer ifadesinden önce gelir: Ik heb morgen geen tijd.
tijd ile en çok kurulan kalıplar
Vakit olması
- tijd hebben
- vakti olmak
- geen tijd hebben
- vakti olmamak
- Heb je even tijd?
- Bir dakikan var mı?
- alle tijd hebben
- bol vakti olmak, acelesi olmamak
- de tijd nemen
- acele etmemek, gereken vakti ayırmak
- tijd vinden voor iets
- bir şeye vakit bulmak
- tijd kosten
- zaman almak
- tijd verliezen
- vakit kaybetmek
Ne zaman, ne kadar?
- op tijd
- zamanında
- op tijd komen
- zamanında gelmek
- de hele tijd
- sürekli, hep
- een tijdje
- bir süre
- de laatste tijd
- son zamanlarda
- van tijd tot tijd
- zaman zaman
- in geen tijd
- çok kısa sürede
- met de tijd
- zamanla
Vakit gelmesi ve dönem
- Het is tijd om …
- … vakti geldi
- Het wordt tijd.
- Vakti geldi, artık zamanı.
- hoog tijd
- çoktan vakti gelmiş
- in die tijd
- o zamanlar
- in mijn vrije tijd
- boş zamanımda
- uit de tijd
- modası geçmiş, eskimiş
İçinde tijd geçen kelimeler
-tijd ile bitenler
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| de werktijd | iş zamanı | çalışma saati |
| de wachttijd | bekleme zamanı | bekleme süresi |
| de schooltijd | okul zamanı | okul saatleri; okul yılları |
| de openingstijden | açılış zamanları | çalışma saatleri (dükkân, kurum) |
| de reistijd | yolculuk zamanı | yolculuk süresi |
| de zomertijd | yaz zamanı | yaz saati uygulaması |
| de maaltijd | öğün zamanı | öğün, yemek |
tijd- ile başlayanlar ve türemiş kelimeler
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| het tijdschrift | zaman yazısı | dergi |
| de tijdzone | zaman bölgesi | saat dilimi |
| tijdelijk | zamanlık | geçici |
| tijdens | … zamanında | sırasında, boyunca |
| altijd | her zaman | her zaman, hep |
| tegelijkertijd | eşit zamanda | aynı anda |
| destijds | o zamanın | o zamanlar |
altijd, tijdens, destijds ve tegelijkertijd tek kelime yazılır; içlerindeki tijd aynı kelimedir. vrije tijd ise iki ayrı kelimedir.
tijd, hoe laat, uur, keer: hangisi ne zaman?
- de tijd
Genel olarak zaman ve vakit.
Ik heb geen tijd.Vaktim yok.
- hoe laat
Saatin kaç olduğunu sorar. Saati sorarken tijd kullanılmaz.
Hoe laat is het?Saat kaç?
- het uur
Saat: hem 60 dakikalık süre hem saat başı. Sayıdan sonra tekil kalır.
Ik heb twee uur gewacht.İki saat bekledim.
- de keer
Kez, defa, sefer. İngilizcedeki “time” Hollandacada bu anlamda keer olur.
Ik heb drie keer gebeld.Üç kez aradım.
- het moment
An, kısa bir zaman noktası.
Een moment, alstublieft.Bir saniye lütfen.
- het tijdstip
Belli bir an ya da saat; biraz resmî.
Op welk tijdstip kan ik u bellen?Sizi hangi saatte arayabilirim?
- altijd
Her zaman, hep.
Hij is altijd op tijd.Hep zamanında gelir.
Türkçedeki “zaman, vakit, saat” ifadelerinin Hollandacası
- Saat kaç?
- Hoe laat is het?
- Saat kaçta?
- Hoe laat? / Om hoe laat?
- Vaktim yok.
- Ik heb geen tijd.
- Bir dakikan var mı?
- Heb je even tijd?
- Meşgulüm.
- Ik heb het druk.Burada tijd geçmez.
- zamanında, dakik
- op tijd
- her zaman
- altijd
- zaman zaman, ara sıra
- af en toe, van tijd tot tijd
- o zamanlar
- toen, in die tijd
- O zaman (öyleyse) …
- Dan …“Öyleyse” anlamındaki “o zaman” tijd ile çevrilmez.
- zamanla
- met de tijd
- üç kez
- drie keerdrie tijden denmez.
- iki saat
- twee uur
- Acele etme.
- Neem rustig de tijd.
- geçmiş zaman (dil bilgisi)
- de verleden tijd
Seviyeye göre tijd örnek cümleleri
A1
- Ik heb geen tijd.Vaktim yok.
- Heb je morgen tijd?Yarın vaktin var mı?
- De les begint op tijd.Ders zamanında başlıyor.
- Hoeveel tijd hebben we nog?Daha ne kadar vaktimiz var?
- Kom op tijd, alsjeblieft.Lütfen zamanında gel.
- In mijn vrije tijd lees ik boeken.Boş zamanımda kitap okurum.
A2
- Kinderen, het is tijd om te slapen!Çocuklar, uyku vakti!
- Ik woon al een tijdje in Utrecht.Bir süredir Utrecht'te oturuyorum.
- Mijn zoon zit de hele tijd op zijn telefoon.Oğlum sürekli telefonunun başında.
- Van tijd tot tijd bel ik mijn oma in Turkije.Zaman zaman Türkiye'deki büyükannemi ararım.
- De openingstijden staan op de deur.Çalışma saatleri kapıda yazıyor.
- De laatste tijd slaap ik slecht.Son zamanlarda kötü uyuyorum.
- Het kost tijd om een nieuwe taal te leren.Yeni bir dil öğrenmek zaman alır.
B1
- In de tijd dat we in Antwerpen woonden, spraken de kinderen thuis Turks en Nederlands.Anvers'te oturduğumuz zamanlar çocuklar evde Türkçe ve Hollandaca konuşurdu.
- We moeten opschieten, anders zijn we niet op tijd voor de trein.Acele etmeliyiz, yoksa trene zamanında yetişemeyiz.
- Als ik meer tijd had, zou ik vaker sporten.Daha çok vaktim olsaydı daha sık spor yapardım.
- Neem rustig de tijd om het formulier in te vullen.Formu doldurmak için acele etme, gerektiği kadar vakit ayır.
- Af en toe heb ik tijd om met een vriendin te gaan wandelen.Arada bir, bir arkadaşımla yürüyüşe çıkacak vaktim oluyor.
B2
- Het is hoog tijd dat de gemeente iets aan de lange wachttijden doet.Belediyenin uzun bekleme süreleri için bir şey yapmasının vakti çoktan geldi.
- Met de tijd ben ik de Nederlandse humor beter gaan begrijpen.Zamanla Hollanda mizahını daha iyi anlamaya başladım.
- Of de nieuwe regels echt werken, zal de tijd leren.Yeni kuralların gerçekten işe yarayıp yaramadığını zaman gösterecek.
- Haar ideeën waren hun tijd ver vooruit.Fikirleri zamanının çok ötesindeydi.
- In tijden van crisis blijkt pas wie je echte vrienden zijn.Gerçek dostlarının kim olduğu ancak kriz zamanlarında ortaya çıkar.
“Bir dakikan var mı?”: kısa diyalog
- Heb je even tijd?Bir dakikan var mı?
- Ja hoor. Wat is er?Var tabii. Ne oldu?
- Hoe laat begint de cursus morgen?Kurs yarın saat kaçta başlıyor?
- Om half tien. Maar kom op tijd, want de docent begint altijd meteen.Dokuz buçukta. Ama zamanında gel, çünkü öğretmen hep hemen başlıyor.
- Ik probeer het. De bus is de laatste tijd vaak te laat.Deneyeceğim. Otobüs son zamanlarda sık sık gecikiyor.
- Neem dan de bus van negen uur. Dan heb je tijd genoeg.O zaman dokuzdaki otobüse bin. Böylece yeterince vaktin olur.
tijd ile deyimler ve atasözleri
Tijd is geld.
Vakit boşa harcanmamalı.
Harfiyen: Zaman paradır.
Komt tijd, komt raad.
Zamanı gelince çaresi de bulunur.
Harfiyen: Zaman gelir, öğüt gelir.
Tijd heelt alle wonden.
Acılar zamanla hafifler.
Harfiyen: Zaman bütün yaraları iyileştirir.
De tijd zal het leren.
Zaman gösterecek.
Harfiyen: Zaman bunu öğretecek.
te zijner tijd
Zamanı gelince, ileride uygun bir anda.
Harfiyen: onun zamanında
zijn tijd vooruit zijn
Çağının ötesinde olmak.
Harfiyen: zamanının önünde olmak
met de tijd meegaan
Çağa ayak uydurmak.
Harfiyen: zamanla birlikte gitmek
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalar
het tijdde tijdtijd bir de kelimesidir.
Welke tijd is het? (“Saat kaç?” derken)Hoe laat is het?Welke tijd is het? anlaşılır ama doğal değildir. Hollandaca saati kelimesi kelimesine “ne kadar geç?” diye sorar: Hoe laat is het?
Ik heb niet tijd.Ik heb geen tijd.Artikelsiz isim geen ile olumsuzlanır. niet veel tijd ise doğrudur.
Ik heb geen tijden.Ik heb geen tijd.“Vakit” anlamında çoğul kullanılmaz.
Ik heb drie tijden gebeld. (“Üç kez aradım” derken)Ik heb drie keer gebeld.“Kez, defa” keer'dir. İngilizcedeki “three times” Hollandacaya tijd ile geçmez.
Ik heb twee tijden gewacht. (“İki saat bekledim” derken)Ik heb twee uur gewacht.Süreyi saatle ölçerken uur kullanılır; sayıdan sonra tekil kalır.
Ik kom in tijd. (“Zamanında geliyorum” derken)Ik kom op tijd.“Zamanında” kalıbı op tijd'dir.
in dit tijd van het jaarin deze tijd van het jaarde kelimeleriyle dit değil deze kullanılır.
in mijn vrij tijdin mijn vrije tijdİyelikten sonra sıfat -e alır.
Ik ga tijd tijd naar de bioscoop. (“Zaman zaman” derken)Ik ga af en toe naar de bioscoop.Türkçedeki “zaman zaman” birebir çevrilmez; af en toe ya da van tijd tot tijd denir.
tijd kelimesinin kökeni
tijd, Hollandacaya eski dönemlerden miras kalmıştır: Orta Hollandaca tijt ve Eski Hollandaca tīt biçimlerinden gelir; “an” anlamıyla ilk kez 10. yüzyıla ait Wachtendonck Mezmurları'nda görülür. Kökü “bölmek” anlamındaki bir Hint-Avrupa köküne uzanır. Almanca “Zeit” ve İngilizce “tide” (gelgit) ile akrabadır.
Kendini dene: tijd üzerine 10 soru
10 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.
tijd hangi artikeli alır?
Cevabı göster
Doğru cevap: de. de tijd tek doğru biçimdir.
“Saat kaç?” Hollandaca nasıl sorulur?
Cevabı göster
Doğru cevap: Hoe laat is het?. Saati sorarken tijd değil hoe laat kullanılır.
“Vaktim yok.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik heb geen tijd.. Artikelsiz isim geen ile olumsuzlanır ve “vakit” anlamında çoğul yoktur.
“Üç kez aradım.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik heb drie keer gebeld.. “Kez” keer'dir; drie uur ise “üç saat” demektir.
Boşluğa ne gelir? “Kom morgen ___ tijd!” (Yarın zamanında gel!)
Cevabı göster
Doğru cevap: op. “Zamanında” kalıbı op tijd'dir.
Hij praat de hele tijd. ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: Sürekli konuşuyor.. de hele tijd “sürekli, hep” demektir.
“Son zamanlarda çok çalışıyorum.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: De laatste tijd werk ik veel.. Zamanla başlayan cümlede çekimli fiil ikinci sırada durur.
Boşluğa ne gelir? “In mijn ___ tijd sport ik.”
Cevabı göster
Doğru cevap: vrije. mijn'den sonra sıfat -e alır: mijn vrije tijd.
de verleden tijd ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: geçmiş zaman (dil bilgisi). Dil bilgisinde tijd, Türkçedeki gibi fiilin zamanıdır.
Komt tijd, komt raad. ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: Zamanı gelince çaresi bulunur.. Bu atasözü, bir sorunun çözümünün zamanla bulunacağını söyler.
Sık sorulan sorular
tijd ne demek?
tijd, Türkçede zaman, vakit demektir. Dil bilgisinde fiilin zamanı da tijd'dir: de verleden tijd “geçmiş zaman”.
“Zaman” Hollandaca nasıl denir?
“Zaman, vakit” de tijd demektir. “Kez, defa” demek istiyorsan keer kullanılır: drie keer.
tijd de mi, het mi?
tijd bir de kelimesidir: de tijd, deze tijd, onze tijd. Küçültme hâli ise het tijdje olur.
tijd kelimesinin çoğulu nedir?
Çoğulu tijden'dir. Ama “vakit” anlamında çoğul yoktur; çoğul dönemler ve saat çizelgeleri içindir: in moeilijke tijden, de openingstijden.
tijd nasıl okunur?
Tek hecede, Türkçe harflerle yaklaşık “teyt” diye okunur; sondaki d “t” gibi çıkar. IPA gösterimi /tɛit/ biçimindedir.
“Saat kaç?” Hollandaca nasıl sorulur?
Hoe laat is het? diye sorulur. Cevap Het is drie uur. (Saat üç.) gibi verilir. Welke tijd is het? anlaşılır ama bu soru için doğal değildir.
tijd, uur ve keer arasındaki fark nedir?
tijd genel zaman ve vakittir (Ik heb geen tijd), uur saat ve 60 dakikadır (twee uur), keer ise kez, defadır (drie keer).
op tijd ne demek?
“Zamanında, geç kalmadan” demektir: De trein is op tijd. (Tren zamanında.)
de hele tijd ne demek?
“Sürekli, hep” demektir; çoğu zaman sabırsızlık da taşır: Hij belt de hele tijd. (Sürekli arıyor.)
“Zaman zaman” Hollandaca nasıl denir?
af en toe ya da van tijd tot tijd denir: Af en toe ga ik naar de bioscoop.