zijn ne demek?
zijn
olmak; onun
- Okunuş
- zeyn /zɛin/
zijn, Hollandacada olmak demektir: ik ben, jij bent, hij is, wij zijn; geçmişi was, waren, perfectum'u ben geweest. Türkçede “yorgunum” demek için ek yeter, Hollandacada fiil atlanmaz: Ik ben moe. “Var” anlamı er is ve er zijn ile kurulur. Aynı yazılan zijn ayrıca “onun” demektir: zijn huis.
Son güncelleme:
zijn kelimesinin anlamları
olmak (nitelik, durum, meslek)
Türkçede “yorgunum”, “öğretmen”, “güzeldir” derken ek kullanırız. Hollandacada bu ekin yerini zijn tutar ve cümleden atlanamaz.
Ik ben moe.Yorgunum.
bulunmak, -de olmak (yer)
Türkçedeki “evdeyim”, “Utrecht'teyim” gibi yer bildiren cümleler zijn ve bir yer sözcüğüyle kurulur.
Ik ben thuis.Evdeyim.
var olmak (er is, er zijn)
Türkçedeki “var” için er is (tekil) ve er zijn (çoğul) kullanılır. Bir şeyin bir yerde bulunduğunu söyler; sahiplik için değil.
Er is een supermarkt in mijn straat.Sokağımda bir süpermarket var.
yaşında olmak
Yaş zijn ile söylenir. jaar eklemek isteğe bağlıdır, oud da eklenebilir: Ik ben 30 jaar oud.
Ik ben dertig.Otuz yaşındayım.
-yor (aan het + mastar)
Şu anda süren bir işi vurgulamak için zijn aan het ve sonda mastar kullanılır. Türkçedeki “şu an ... yapıyorum” anlamına yakındır.
Ik ben aan het koken.Yemek yapıyorum.
bir yerde bulunmuş olmak (geweest)
Perfectum geweest, bir yere gidip dönmeyi de anlatır. Türkçede çoğu zaman “gittim” ya da “bulundum” diye çevrilir.
Ik ben nog nooit in Antwerpen geweest.Anvers'e hiç gitmedim.
yardımcı fiil (perfectum)
Yer değiştirme ya da durum değişikliği anlatan fiiller ve blijven, gebeuren gibi bir grup fiil perfectum'u zijn ile kurar. Fiillerin çoğu hebben alır.
We zijn vorig jaar verhuisd.Geçen yıl taşındık.
onun (iyelik zamiri, ayrı kelime)
Aynı yazılan ama ayrı bir kelime: erkek bir kişi ya da het kelimesi için “onun”. Konuşmada çoğu zaman vurgusuz söylenir ve z'n yazılabilir. Kadın için haar kullanılır.
Hij belt zijn moeder.Annesini arıyor.
Daha az görülen kullanımlar: geçmiş zaman edilgen yapı (Het huis is verkocht, “Ev satıldı”), hava ve saat cümleleri (Het is laat), matematikte eşitlik (Twee plus twee is vier). Eski metinlerde wezen mastarı ve dilek kipi zij görülür.
zijn nasıl okunur?
zijn tek hecedir. Okunuşta dikkat edilecek yer ortadaki ij: Türkçe harflerle en yakın karşılığı “ey”.
- z sesiyle başla. Hollanda'nın büyük kısmında bu ses “s”ye yaklaşır; Türkçedeki z ile söylemek de anlaşılır.
- ij sesini “ey” gibi söyle, ama ağzını Türkçedekinden biraz daha açık tut.
- Net bir n ile bitir. Fiil olarak zijn vurgulu söylenir, “zeyn” gibi.
| Biçim | Okunuş | IPA |
|---|---|---|
| ben | ben | /bɛn/ |
| bent | bent | /bɛnt/ |
| is | is | /ɪs/ |
| zijn | zeyn | /zɛin/ |
| was | vas | /ʋɑs/ |
| waren | vaarın | /ˈʋaːrə(n)/ |
| geweest | hıveest | /ɣəˈʋeːst/ |
| z'n | zın | /zən/ |
ij ile ie farkını, kısa ve uzun ünlü farkını kulağına yerleştirmek için şu çiftleri art arda dinle:
- zijn olmakzien görmek
- ben (ben) -imbeen bacak
- was idivaas vazo
- ben ve bent Türkçedeki “ben” kelimesi gibi okunur; e kısadır.
- was içindeki a kısadır. waren içindeki a uzundur: “vaarın”.
- geweest başındaki g boğazdan gelir ve vurgusuzdur: “hıveest”. Vurgu ikinci hecededir ve ee uzun söylenir.
- İyelik zamiri zijn (onun) cümle içinde çoğu zaman vurgusuzdur ve “zın” gibi duyulur. Bu yüzden z'n diye de yazılır. Fiil olan zijn bu şekilde kısalmaz.
- ij ile ei aynı okunur: zijn ile klein (küçük) aynı ünlüyü taşır.
- Aynı ijn sesiyle kafiyeli kelimeler: mijn (benim), fijn (hoş, iyi), lijn (hat, çizgi), trein (tren).
zijn fiilinin çekimi: ben, bent, is, was, geweest
| şimdiki zaman: ik | ik ben | -im (yorgunum, evdeyim) |
|---|---|---|
| şimdiki zaman: jij, u | jij bent, u bent | -sin, -siniz |
| soru: jij | ben jij? | ... misin? |
| şimdiki zaman: hij, zij, het | hij is, zij is, het is | (o) ...; -dir |
| şimdiki zaman: wij, jullie, zij | wij zijn, jullie zijn, zij zijn | -iz, -siniz, -ler |
| geçmiş zaman, tekil | ik was, jij was, hij was | -dim, -din, -di (yorgundum, yorgundun, yorgundu) |
| geçmiş zaman, çoğul | wij waren, jullie waren, zij waren | -dik, -diniz, -lerdi |
| perfectum (zijn ile) | ik ben geweest, jij bent geweest, hij is geweest, wij zijn geweest | bulundum, bulundun, bulundu, bulunduk; oldum, oldun, oldu, olduk |
| emir | wees! (wees stil, wees voorzichtig) | ol! (sessiz ol, dikkatli ol) |
| iyelik zamiri (ayrı kelime) | zijn, z'n | onun (erkek ya da het kelimesi için) |
- zijn perfectum'da kendisi de zijn alır: Ik ben ziek geweest. Ik heb ziek geweest yanlıştır.
- Düzensiz fiillerin en düzensizidir: ben, is, was ve geweest birbirine benzemez, her biri ayrı öğrenilir.
- Soruda ve devrik cümlede jij'den önce bent kısalır: Jij bent moe ama Ben jij moe? u ile kısalmaz: Bent u moe?
- Kibar u ile standart biçim u bent'tir; u is eskimiş sayılır.
- Perfectum'da zijn alan fiiller: yer değiştirme yönü ya da durum değişikliği anlatanlar (gaan, komen, vertrekken, vallen, worden, verhuizen) ve blijven, gebeuren, zijn. Fiillerin çoğu hebben alır.
- fietsen, lopen, rijden gibi fiiller bir yöne gidiş söylenince zijn, yalnız etkinlik söylenince hebben alır: We zijn naar het strand gefietst, ama We hebben een uur gefietst.
- er is tekil, er zijn çoğul isimle kullanılır: Er is een bakker, Er zijn twee bakkers. Kuralın tamamı: Hollandaca dil bilgisi.
zijn ile en çok kurulan kalıplar
Durum ve his
- moe zijn
- yorgun olmak
- ziek zijn
- hasta olmak
- blij zijn
- sevinçli olmak, memnun olmak
- boos zijn
- kızgın olmak
- bang zijn voor
- -den korkmak
- klaar zijn
- hazır olmak; işini bitirmiş olmak
- kwijt zijn
- kaybetmiş olmak
- het eens zijn met
- -e katılmak, aynı fikirde olmak
Yer ve zaman
- thuis zijn
- evde olmak
- op het werk zijn
- işte olmak
- weg zijn
- gitmiş olmak, ortada olmamak
- op tijd zijn
- zamanında gelmek, vaktinde orada olmak
- te laat zijn
- geç kalmak
- Ik ben er!
- Geldim! Buradayım!
Günlük kalıplar
- Er is ... / Er zijn ...
- ... var
- Wat is er?
- Ne oldu? Ne var?
- Hoe oud ben je?
- Kaç yaşındasın?
- Het is koud.
- Hava soğuk.
- Dat is waar.
- Doğru.
- Het is tijd om te gaan.
- Gitme zamanı.
- aan het werk zijn
- çalışıyor olmak, iş başında olmak
zijn, worden, hebben, er is: hangisi ne zaman?
- zijn
Bir şeyin ne olduğunu, nasıl olduğunu ya da nerede olduğunu söyler.
Ik ben docent.Öğretmenim.
- worden
Bir şeye dönüşmek, “olmak” sürecini anlatır. Türkçedeki “olacağım”, “oldu” çoğu zaman worden'dir.
Ik word volgend jaar docent.Seneye öğretmen oluyorum.
- hebben
Açlık, susuzluk, üşümek gibi bedensel hâller Hollandacada hebben ile söylenir.
Ik heb honger.Acıktım.
- er is, er zijn
Sahibi söylenmeyen “var”. Sahibi olan “var” için hebben kullanılır.
Er zijn twee stoelen in de kamer.Odada iki sandalye var.
- staan, liggen, zitten
Eşyanın yerini söylerken Hollandaca çoğu zaman duruşunu da söyler: dik duruyorsa staan, yatıyorsa liggen. is de doğrudur ama daha az ayrıntılıdır.
Het boek ligt op tafel.Kitap masanın üstünde.
- gaan
Birinin nasıl olduğunu sorarken zijn değil gaan kullanılır.
Hoe gaat het met je?Nasılsın?
-im, -dir, -de, var: Türkçe ekler Hollandacada nasıl söylenir?
Türkçede “olmak” çoğu zaman ayrı bir kelime değil, bir ektir: “yorgunum”, “evdeyim”, “güzeldir”, “var”. Hollandacada bu eklerin hepsinin yerini bir kelime tutar:
| Türkçesi | Hollandaca | Örnek |
|---|---|---|
| yorgunum | ik ben + sıfat | Ik ben moe. |
| öğretmenim | ik ben + meslek | Ik ben docent.Meslek söylerken çoğu zaman een kullanılmaz. |
| Türk'üm | ik ben + milliyet | Ik ben Turks.Ik kom uit Turkije de çok kullanılır. |
| Hollanda güzeldir | is + sıfat | Nederland is mooi.“-dir” için ayrı bir kelime aranmaz; is onu zaten söyler. |
| evdeyim | ben + thuis | Ik ben thuis. |
| Utrecht'teyim | ben + in + yer | Ik ben in Utrecht.“-de” eki için in gerekir. |
| otuz yaşındayım | ben + sayı (+ jaar) | Ik ben dertig jaar.hebben ile kurulmaz. |
| bahçede bir kedi var | er is + tekil | Er is een kat in de tuin. |
| bahçede iki kedi var | er zijn + çoğul | Er zijn twee katten in de tuin. |
| dün hastaydım | was + sıfat | Ik was gisteren ziek.Türkçedeki “-di” eki was ve waren ile söylenir. |
| yemek yapıyorum (şu an) | ben aan het + mastar | Ik ben aan het koken.Basit şimdiki zaman da olur: Ik kook. |
Türkçede “-im” deyip Hollandacada zijn kullanılmayan ifadeler
- Acıktım.
- Ik heb honger.Ik ben honger denmez.
- Susadım.
- Ik heb dorst.
- Üşüyorum.
- Ik heb het koud.Ik ben koud “dokununca soğuğum” ya da “soğuk biriyim” gibi anlaşılır.
- Haklısın.
- Je hebt gelijk.
- Nasılsın?
- Hoe gaat het?
- Ne oldu?
- Wat is er gebeurd?Burada zijn, gebeuren fiilinin yardımcısıdır.
- Türkiyeliyim.
- Ik kom uit Turkije.
- Doktor olacağım.
- Ik word dokter.Bir şeye dönüşmek worden ile söylenir.
Seviyeye göre zijn örnek cümleleri
A1
- Ik ben moe.Yorgunum.
- Ben je thuis?Evde misin?
- Mijn moeder is docent.Annem öğretmen.
- Het is koud vandaag.Bugün hava soğuk.
- Er is een bakker in mijn straat.Sokağımda bir fırın var.
- Hoe oud ben je?Kaç yaşındasın?
- Hij belt zijn moeder.Annesini arıyor.
A2
- Gisteren was ik ziek.Dün hastaydım.
- Er zijn veel fietsen bij het station.İstasyonda çok bisiklet var.
- Ben jij al eens in Den Haag geweest?Hiç Lahey'e gittin mi?
- De winkels waren gisteren dicht.Dükkânlar dün kapalıydı.
- Hij is zijn sleutels kwijt.Anahtarlarını kaybetmiş.
- We zijn om acht uur vertrokken.Saat sekizde yola çıktık.
B1
- Toen ik klein was, waren we elke zomer bij mijn opa en oma.Ben küçükken her yaz büyükannemle büyükbabamın yanındaydık.
- Het is belangrijk dat je op tijd bent.Zamanında gelmen önemli.
- Ze is drie keer naar de gemeente geweest voor haar paspoort.Pasaportu için üç kez belediyeye gitti.
- Er zijn nog een paar dingen die ik wil vragen.Sormak istediğim birkaç şey daha var.
- Wat is er gebeurd? Je bent helemaal nat!Ne oldu? Sırılsıklamsın!
B2
- Mocht u het niet eens zijn met dit besluit, dan kunt u bezwaar maken.Bu karara katılmıyorsanız itiraz edebilirsiniz.
- Het is nog maar de vraag of dat plan haalbaar is.Bu planın uygulanabilir olup olmadığı henüz belli değil.
- Achteraf gezien was het beter geweest als we eerder waren vertrokken.Geriye dönüp bakınca, daha erken yola çıksaydık daha iyi olurdu.
- Hij is er inmiddels aan gewend dat het hier zo vaak regent.Burada bu kadar sık yağmur yağmasına artık alıştı.
Yeni komşuyla tanışma: kısa diyalog
- Hoi, ik ben Sanne. Ben jij de nieuwe buurman?Merhaba, ben Sanne. Yeni komşu sen misin?
- Ja, ik ben Emre. We zijn vorige week verhuisd.Evet, ben Emre. Geçen hafta taşındık.
- Welkom! Waar komen jullie vandaan?Hoş geldiniz! Nerelisiniz?
- Uit Izmir. Mijn vrouw is verpleegkundige en ik ben ingenieur.İzmirliyiz. Eşim hemşire, ben de mühendisim.
- Wat leuk. Ik ben docent, mijn school is hier om de hoek.Ne güzel. Ben öğretmenim, okulum hemen köşede.
- Is er ook een supermarkt in de buurt?Yakında bir süpermarket de var mı?
- Ja, er zijn twee supermarkten, allebei vlakbij.Evet, iki süpermarket var, ikisi de çok yakın.
- Fijn, dank je! Je bent heel aardig.Harika, teşekkürler! Çok naziksin.
zijn ile deyimler
dat mag er zijn
Takdire değer, hiç fena değil.
Harfiyen: o orada olabilir
op iemand zijn
Birine âşık olmak, birinden hoşlanmak.
Harfiyen: birinin üstünde olmak
zwaar op de hand zijn
Her şeyi ağır ve ciddi almak, karamsar olmak.
Harfiyen: elde ağır olmak
er geweest zijn
İşi bitmek, yandı demek; ölmek.
Harfiyen: orada bulunmuş olmak
als het ware
Deyim yerindeyse, bir bakıma.
Harfiyen: sanki öyle olsaydı
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalar
Ik moe.Ik ben moe.Türkçede ek yeter, Hollandacada ben atlanamaz.
Mijn huis groot.Mijn huis is groot.“-dir” anlamı is ile söylenir; cümlede çekimli bir fiil olmak zorunda.
Ik is moe.Ik ben moe.ik ile ben, hij, zij ve het ile is gelir.
Jij ben moe.Jij bent moe.Standart dilde düz cümlede jij bent denir; ben yalnız Ben jij moe? sorusunda kullanılır.
Ik heb dertig jaar.Ik ben dertig jaar.Yaş zijn ile söylenir.
Ik ben honger.Ik heb honger.Açlık, susuzluk ve üşümek hebben ile söylenir.
Ik ben koud. (“Üşüyorum” derken)Ik heb het koud.Ik ben koud vücudunun dokununca soğuk olduğunu ya da soğuk biri olduğunu söyler; üşümek het koud hebben'dir.
Er is veel mensen.Er zijn veel mensen.Arkadan çoğul isim geliyorsa er zijn kullanılır.
Ik heb in Antwerpen geweest.Ik ben in Antwerpen geweest.zijn perfectum'da kendisi de zijn alır.
Hoe ben je? (“Nasılsın?” derken)Hoe gaat het?Hâl hatır sorarken gaan kullanılır.
Zij belt zijn moeder. (kendi annesini kastederken)Zij belt haar moeder.Kadın için “onun” haar'dır; zijn yalnız erkek ya da het kelimesi için kullanılır.
zijn kelimesinin kökeni
zijn, Hollandacaya eski dönemlerden miras kalmıştır: Orta Hollandaca sijn ve Eski Hollandaca sīn biçimlerinden gelir, “var olmak” anlamıyla 776 yılından itibaren kayıtlardadır. Çekimi üç ayrı kökten toplanmıştır: ben ve bent bir kökten, is ve zijn bir başkasından, was, waren ve geweest üçüncü bir kökten gelir. Biçimlerin birbirine bu kadar az benzemesinin sebebi budur. İngilizce “is” ve Almanca “sein” ile akrabadır. İyelik zamiri zijn (onun) aynı yazılan ayrı bir kelimedir; Almanca “sein” (onun) ile akrabadır.
Kendini dene: zijn üzerine 10 soru
10 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.
Boşluğa ne gelir? “Ik ___ moe.”
Cevabı göster
Doğru cevap: ben. ik ile çekim ben'dir.
Boşluğa ne gelir? “Jij ___ mijn beste vriend.”
Cevabı göster
Doğru cevap: bent. Düz cümlede jij ile bent gelir.
Boşluğa ne gelir? “Er ___ drie stoelen in de kamer.”
Cevabı göster
Doğru cevap: zijn. Çoğul isimle er zijn kullanılır; “var” için hebben gelmez.
“Otuz yaşındayım.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik ben dertig jaar.. Yaş zijn ile söylenir ve fiil atlanamaz.
Boşluğa ne gelir? “Ik ___ vorig jaar in Turkije geweest.”
Cevabı göster
Doğru cevap: ben. zijn perfectum'da zijn alır ve ik ile ben gelir.
Boşluğa ne gelir? “Gisteren ___ ik ziek.”
Cevabı göster
Doğru cevap: was. Geçmiş zamanda tekil biçim was'tır.
“Üşüyorum.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik heb het koud.. Üşümek het koud hebben ile söylenir.
Boşluğa ne gelir? “Ahmet belt ___ moeder.” (Ahmet kendi annesini arıyor.)
Cevabı göster
Doğru cevap: zijn. Erkek bir kişi için “onun” zijn'dir.
Ik ben aan het koken. ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: Şu an yemek yapıyorum.. zijn aan het + mastar, süren bir işi anlatır.
Hangi fiil perfectum'da zijn alır?
Cevabı göster
Doğru cevap: komen. komen yer değiştirme anlatır: Ik ben gekomen. werken ve eten hebben alır.
Sık sorulan sorular
zijn ne demek?
zijn fiil olarak olmak demektir: Ik ben moe “yorgunum”. Aynı yazılan iyelik zamiri zijn ise “onun” demektir: zijn huis “onun evi”.
“Olmak” Hollandaca nasıl denir?
Bir şeyin ne ya da nasıl olduğunu söylerken zijn, bir şeye dönüşmeyi söylerken worden kullanılır: Ik ben ziek “hastayım”, Ik word ziek “hastalanıyorum”.
zijn fiilinin çekimi nedir?
ik ben, jij bent, u bent, hij is, wij zijn, jullie zijn, zij zijn. Soruda jij ile ben olur: Ben jij moe?
zijn fiilinin geçmiş zamanı nedir?
Tekilde was, çoğulda waren, perfectum'da ben geweest: Ik was moe, We waren moe, Ik ben ziek geweest.
zijn perfectum'da hebben mi, zijn mi alır?
zijn alır: Ik ben in Den Haag geweest “Lahey'e gittim”. Ik heb geweest yanlıştır.
Hangi fiiller perfectum'da zijn alır?
Yer değiştirme yönü ya da durum değişikliği anlatan fiiller (gaan, komen, vertrekken, worden, verhuizen) ve blijven, gebeuren, zijn. Fiillerin çoğu hebben alır.
er is ile er zijn arasındaki fark nedir?
İkisi de “var” demektir. Tekil isimle er is, çoğul isimle er zijn kullanılır: Er is een park, Er zijn twee parken.
u bent mi, u is mi?
Standart biçim u bent'tir. u is eskimiş sayılır.
“Kaç yaşındasın?” Hollandaca nasıl sorulur?
Hoe oud ben je? diye sorulur. Cevap zijn ile verilir: Ik ben dertig (jaar).
zijn nasıl okunur?
Tek hecede, Türkçe harflerle yaklaşık “zeyn” diye okunur. IPA gösterimi /zɛin/ biçimindedir. İyelik zamiri cümle içinde çoğu zaman “zın” gibi kısalır.
Türkçedeki “-dir” eki Hollandacada nasıl söylenir?
Ayrı bir ek yoktur; is ya da zijn onun işini görür: Amsterdam is groot “Amsterdam büyüktür”.