maken ne demek?
maken
yapmak
- Okunuş
- maakın /ˈmaːkə(n)/
maken, Hollandacada yapmak demektir: een fout maken “hata yapmak”, huiswerk maken “ödev yapmak”. Ayrıca tamir etmek ve bir hâle getirmek anlamı vardır: Je maakt me blij “Beni sevindiriyorsun”. Düzenli fiildir: geçmişi maakte, perfectum'u heb gemaakt. Ama her “yapmak” maken değildir: alışveriş yapmak boodschappen doen olur.
Son güncelleme:
maken kelimesinin anlamları
yapmak, ortaya çıkarmak
Daha önce olmayan bir şeyi ortaya çıkarmak: bir resim, bir plan, bir ödev, bir hata. Sonunda ortada bir “ürün” vardır.
Mijn dochter maakt een tekening voor oma.Kızım büyükannesi için resim yapıyor.
(yemek) yapmak, hazırlamak
Yemek, çorba, kahve gibi şeyleri hazırlamak. klaarmaken de aynı anlamda kullanılır.
Ik maak vanavond linzensoep.Bu akşam mercimek çorbası yapıyorum.
tamir etmek
Bozuk bir şeyi yeniden çalışır hâle getirmek. Başkasına tamir ettirmek laten maken olur.
De monteur heeft mijn fiets snel gemaakt.Tamirci bisikletimi çabucak tamir etti.
bir hâle getirmek (maken + sıfat)
Birini ya da bir şeyi bir duruma sokmak. Türkçede çoğu zaman tek bir fiille söylenir: blij maken “sevindirmek”, wakker maken “uyandırmak”.
Dat nieuws maakt me blij.Bu haber beni sevindiriyor.
etmek, tutmak (toplam)
Kasada ve hesapta duyulur: bir toplamın ne kadar tuttuğunu söyler.
Twee koffie en een thee, dat maakt samen zeven euro.İki kahve, bir çay; hepsi yedi avro ediyor.
(fotoğraf) çekmek
Türkçede fotoğraf “çekilir”, Hollandacada gemaakt olur.
Zal ik een foto van jullie maken?Sizin bir fotoğrafınızı çekeyim mi?
Daha az görülen kalıplar: het gemaakt hebben “başarılı olmak, işini yoluna koymak” ve het ernaar maken “başına gelen kötü şeye kendi davranışıyla sebep olmak”.
maken nasıl okunur?
maken iki hecedir ve vurgu ilk hecededir: MA-ken. Yazıda tek a olsa da bu a uzun okunur: “maa”.
- ma hecesindeki a uzundur: “maa”. Açık hecedeki tek a uzun okunur; maak, maakt ve maakte biçimlerinde aynı ses aa ile yazılır.
- ken hecesindeki e vurgusuzdur ve “ı” gibi okunur: “kın”. Konuşmada sondaki n çoğu zaman düşer: “maakı”.
- maakt ve maakte içinde k ile t ayrı ayrı duyulur: “maakt”, “maaktı”.
| Biçim | Okunuş | IPA |
|---|---|---|
| maken | maakın | /ˈmaːkə(n)/ |
| maak | maak | /maːk/ |
| maakt | maakt | /maːkt/ |
| maakte | maaktı | /ˈmaːktə/ |
| maakten | maaktın | /ˈmaːktə(n)/ |
| gemaakt | hımaakt | /ɣəˈmaːkt/ |
| schoonmaken | s-hoonmaakın | /ˈsxoːnmaːkə(n)/ |
Uzun aa ile kısa a farkı anlamı değiştirir. Farkı şu çiftlerle duy:
- maak yapıyorummak uysal, evcil
- maan ayman adam
- gemaakt içindeki ge- vurgusuzdur ve boğazdan gelen g ile söylenir: “hı”. Vurgu ikinci hecededir: hı-MAAKT.
- maakte ile maakten, sondaki n düşünce konuşmada aynı duyulur; fark yazıda görülür.
- schoonmaken içindeki sch “ş” değildir: önce s, sonra boğazdan gelen ch sesi: “s-hoon”.
- Aynı -aken sesiyle kafiyeli kelimeler: zaken (işler), taken (görevler), laken (çarşaf).
maken fiilinin çekimi: maak, maakte, gemaakt
| şimdiki zaman: ik | ik maak | yapıyorum, yaparım |
|---|---|---|
| şimdiki zaman: jij, u | jij maakt, u maakt | yapıyorsun, yapıyorsunuz |
| soru: jij | maak jij? | sen mi yapıyorsun? |
| şimdiki zaman: hij, zij, het | hij maakt, zij maakt | yapıyor, yapar |
| şimdiki zaman: wij, jullie, zij | wij maken, jullie maken, zij maken | yapıyoruz, yapıyorsunuz, yapıyorlar |
| geçmiş zaman, tekil | ik maakte, jij maakte, hij maakte | yaptım, yaptın, yaptı |
| geçmiş zaman, çoğul | wij maakten, jullie maakten, zij maakten | yaptık, yaptınız, yaptılar |
| perfectum (hebben ile) | ik heb gemaakt, jij hebt gemaakt, hij heeft gemaakt | yaptım, yaptın, yaptı |
| ayrılabilen fiil, ana cümle | ik maak de keuken schoon | mutfağı temizliyorum |
| ayrılabilen fiil, perfectum | ik heb de keuken schoongemaakt | mutfağı temizledim |
| om ... te ile | om de keuken schoon te maken | mutfağı temizlemek için |
| emir | maak je huiswerk! | ödevini yap! |
| sıfat | de gemaakte afspraken | yapılan anlaşmalar |
- Düzenli (zayıf) fiildir: kök maak, geçmiş maakte / maakten, ortaç gemaakt. Kök k ile bittiği için geçmiş zaman eki -te, ortaç sonu -t olur. Kuralın tamamı: Hollandaca dil bilgisi.
- Perfectum'da hebben alır: Ik heb een fout gemaakt. Ik ben gemaakt yanlıştır.
- Yazım kuralı: açık hecede tek a uzun okunur, kapalı hecede aa yazılır. Bu yüzden maken ama maak, maakt, maakte; ses değişmez.
- schoonmaken, klaarmaken, kapotmaken, kennismaken gibi fiiller bitişik yazılır ve ana cümlede ayrılır: Hij maakt alles kapot. Perfectum'da ge- araya girer: kapotgemaakt.
- wakker maken ve blij maken gibi kalıplarda sıfat ayrı yazılır: Ik maak je om zeven uur wakker.
- Türkçedeki “yapmak” her zaman maken değildir: boodschappen doen (alışveriş yapmak), je best doen (elinden geleni yapmak). Ayrıntı aşağıdaki tabloda.
maken ile en çok kurulan kalıplar
Türkçede “yapmak”, “almak”, “çekmek”; Hollandacada maken
- een fout maken
- hata yapmak
- huiswerk maken
- ödev yapmak
- een afspraak maken
- randevu almak; anlaşma yapmak
- een foto maken
- fotoğraf çekmek
- een tekening maken
- resim yapmak
- eten maken
- yemek yapmak
- een plan maken
- plan yapmak
- lawaai maken
- gürültü yapmak
- winst maken
- kâr etmek
Günlük kalıplar
- Het maakt niet uit.
- Fark etmez, önemli değil.
- Hoe maakt u het?
- Nasılsınız? (resmî)
- Dat kun je niet maken!
- Bu yapılmaz! Bunu yapamazsın!
- te maken hebben met
- ile muhatap olmak, uğraşmak zorunda olmak
- Dat maakt ... euro.
- ... avro ediyor.
- het weer goedmaken
- arayı düzeltmek, barışmak
maken + sıfat
- iemand blij maken
- birini sevindirmek
- iemand vrolijk maken
- birini neşelendirmek
- iemand wakker maken
- birini uyandırmak
- iemand boos maken
- birini kızdırmak
- iets kapotmaken
- bir şeyi kırmak, bozmak
- iets schoonmaken
- bir şeyi temizlemek
maken ile kurulan ayrılabilen fiiller
Ayrılabilen fiiller
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| schoonmaken | temiz yapmak | temizlemek |
| klaarmaken | hazır yapmak | hazırlamak |
| afmaken | bitik yapmak | bitirmek, tamamlamak; yerden yere vurmak (sert eleştirmek) |
| kapotmaken | bozuk yapmak | kırmak, bozmak |
| kennismaken | tanışıklık yapmak | tanışmak, ilk kez tanımak |
| meemaken | birlikte yapmak | yaşamak, başından geçmek |
| goedmaken | iyi yapmak | telafi etmek; (küslüğü) bitirmek |
| uitmaken | dışarı yapmak | önemli olmak (het maakt niet uit); karar vermek; het uitmaken ayrılmak |
| overmaken | öteye yapmak | (para) havale etmek |
| openmaken | açık yapmak | açmak |
| bekendmaken | bilinir yapmak | duyurmak, açıklamak |
Bu fiillerde ön ek ana cümlede ayrılır ve perfectum'da ge- araya girer: Ik maak het af, Ik heb het afgemaakt. Aynı aileden: de maker (yapan), maakbaar (yapılabilir), handgemaakt (el yapımı).
maken, doen, laten maken, repareren: hangisi ne zaman?
- maken
Sonunda ortaya bir şey çıkıyorsa ya da bir şey bir hâle geliyorsa.
Wat maak je vanavond voor eten?Bu akşam yemek olarak ne yapıyorsun?
- doen
Genel olarak bir eylem, bir iş; ortada bir ürün yoktur. “Ne yapıyorsun?” sorusu doen ile sorulur.
Wat doe je vanavond?Bu akşam ne yapıyorsun?
- boodschappen doen, je best doen
Sabit kalıplar: Türkçede “yapmak” olsa da Hollandacada doen gelir.
Ik doe op zaterdag boodschappen.Cumartesi günleri alışveriş yapıyorum.
- laten maken
Bir şeyi başkasına yaptırmak ya da tamir ettirmek.
Ik laat mijn telefoon maken.Telefonumu tamir ettiriyorum.
- repareren
Tamir etmek. maken'in tamir anlamıyla aynıdır ama yalnız tamir için kullanılır.
De monteur repareert de wasmachine.Tamirci çamaşır makinesini tamir ediyor.
- klaarmaken
Bir şeyi kullanıma ya da yemeğe hazır hâle getirmek.
Ik maak het eten klaar voor de kinderen.Çocuklar için yemeği hazırlıyorum.
Türkçedeki “yapmak” Hollandacada ne zaman maken, ne zaman doen olur?
Türkçede “yapmak” çok geniş bir fiildir. Hollandacada bazı kalıplar maken, bazıları doen ile kurulur; bazı yerlerde Türkçe “almak” ya da “çekmek” der:
| Türkçesi | Hollandaca | Örnek |
|---|---|---|
| hata yapmak | een fout maken | Ik heb een fout gemaakt. |
| ödev yapmak | huiswerk maken | Ik maak mijn huiswerk.huiswerk doen de duyulur ve yanlış sayılmaz; en yaygını maken'dir. |
| randevu almak | een afspraak maken | Ik maak een afspraak bij de tandarts.Türkçede “almak”, Hollandacada maken. |
| fotoğraf çekmek | een foto maken | Ik maak een foto van de zee.Türkçede “çekmek”, Hollandacada maken. |
| yemek yapmak | eten maken / eten klaarmaken | Ik maak het eten klaar. |
| temizlik yapmak | schoonmaken | Op zaterdag maak ik het huis schoon. |
| alışveriş yapmak | boodschappen doen | Ik doe boodschappen bij de supermarkt.Burada maken değil doen gelir. |
| elinden geleni yapmak | je best doen | Ik doe mijn best.Sabit kalıp: doen. |
| ne yapıyorsun? | doen | Wat doe je?Genel bir eylemi sorarken doen kullanılır. |
| para havalesi yapmak | geld overmaken | Ik maak het geld vandaag over. |
Türkçede “yapmak” ile kurulan ifadelerin Hollandacası
- Fark etmez.
- Het maakt niet uit.
- Nasılsınız? (resmî)
- Hoe maakt u het?Günlük konuşmada Hoe gaat het? daha sık duyulur.
- hata yapmak
- een fout maken
- fotoğraf çekmek
- een foto maken
- randevu almak
- een afspraak maken
- alışveriş yapmak
- boodschappen doenmaken değil.
- temizlik yapmak, temizlemek
- schoonmaken
- bitirmek
- afmaken
- tanışmak
- kennismaken met
- Bunu yapamazsın! Bu yapılmaz!
- Dat kun je niet maken!
- uyandırmak
- wakker maken
- sevindirmek
- blij maken
Seviyeye göre maken örnek cümleleri
A1
- Ik maak mijn huiswerk.Ödevimi yapıyorum.
- Ik maak een foto van de zee.Denizin fotoğrafını çekiyorum.
- Hij maakt veel fouten.Çok hata yapıyor.
- Het maakt niet uit.Fark etmez.
- Mijn moeder maakt soep.Annem çorba yapıyor.
- Maak je kamer schoon!Odanı temizle!
- Wij maken een plan voor het weekend.Hafta sonu için plan yapıyoruz.
A2
- Ik heb een afspraak bij de huisarts gemaakt.Aile hekiminden randevu aldım.
- Gisteren maakten we samen een taart.Dün birlikte pasta yaptık.
- Kun jij mijn fiets maken?Bisikletimi tamir edebilir misin?
- Dat maakt samen twaalf euro.Hepsi on iki avro ediyor.
- Ik maak het eten om zes uur klaar.Yemeği saat altıda hazırlıyorum.
- Met dit cadeau maak je me heel blij.Bu hediyeyle beni çok sevindiriyorsun.
B1
- Wil je me morgen om zeven uur wakker maken?Yarın beni saat yedide uyandırır mısın?
- Vorige week heb ik kennisgemaakt met mijn nieuwe buren.Geçen hafta yeni komşularımla tanıştım.
- Ik moet dit verslag vandaag nog afmaken.Bu raporu bugün bitirmem gerekiyor.
- De kinderen hebben de vaas kapotgemaakt.Çocuklar vazoyu kırdı.
- Het maakt mij niet uit of we om zes of om zeven uur eten.Altıda mı yedide mi yediğimiz benim için fark etmez.
- Ze heeft het vorige maand uitgemaakt met haar vriend.Geçen ay erkek arkadaşından ayrıldı.
B2
- In deze functie heb je met veel verschillende mensen te maken.Bu görevde pek çok farklı insanla muhatap oluyorsun.
- Zonder bericht wegblijven van je werk, dat kun je echt niet maken.Haber vermeden işe gitmemek, bu gerçekten yapılmaz.
- Het bedrag wordt binnen drie werkdagen naar uw rekening overgemaakt.Tutar üç iş günü içinde hesabınıza havale edilir.
- Mijn grootouders hebben in hun leven veel meegemaakt.Büyükannemle büyükbabam hayatlarında çok şey yaşadı.
- Hij probeerde het met een bos bloemen weer goed te maken.Bir buket çiçekle arayı düzeltmeye çalıştı.
- Het bedrijf maakte vorig jaar voor het eerst winst.Şirket geçen yıl ilk kez kâr etti.
Evde akşam hazırlığı: kısa diyalog
- Wat ben je aan het maken?Ne yapıyorsun?
- Ik maak linzensoep voor vanavond.Bu akşam için mercimek çorbası yapıyorum.
- Lekker! Zal ik intussen de keuken schoonmaken?Harika! Ben bu arada mutfağı temizleyeyim mi?
- Graag. En maak jij de kinderen om vijf uur wakker?Olur. Çocukları da saat beşte sen uyandırır mısın?
- Doe ik. Heeft Elif haar huiswerk al gemaakt?Tamam. Elif ödevini yaptı mı?
- Nee, ze moet het nog afmaken.Hayır, daha bitirmesi gerekiyor.
- Maakt het uit hoe laat we eten?Saat kaçta yediğimiz fark eder mi?
- Nee, het maakt niet uit. Om zes uur is prima.Hayır, fark etmez. Saat altı gayet iyi.
maken ile deyimler ve atasözleri
vele handen maken licht werk
Bir iş birlikte yapılınca çabuk ve kolay biter.
Harfiyen: çok el işi hafif yapar
eendracht maakt macht
Birlikte hareket edenler daha çok şey başarır.
Harfiyen: birlik güç yapar
er is geen chocola van te maken
Hiçbir şey anlaşılmıyor, işin içinden çıkılmıyor.
Harfiyen: bundan çikolata yapılmaz
het al te bont maken
Fazla ileri gitmek, çizmeyi aşmak.
Harfiyen: fazla alacalı yapmak
de kleren maken de man
Dış görünüş önemlidir.
Harfiyen: elbiseler adamı yapar
zachte heelmeesters maken stinkende wonden
Bazı sorunlar yumuşaklıkla çözülmez.
Harfiyen: yumuşak cerrahlar kokan yaralar yapar
iemand zwart maken
Biri hakkında kötü şeyler söylemek, karalamak.
Harfiyen: birini siyah yapmak
ergens werk van maken
Bir işe ciddi olarak girişmek, üzerinde çalışmaya başlamak.
Harfiyen: bir şeyden iş yapmak
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalar
Ik maak boodschappen.Ik doe boodschappen.Alışveriş boodschappen doen ile söylenir.
Ik maak mijn best.Ik doe mijn best.Sabit kalıp zijn best doen'dır.
Hij maak een foto.Hij maakt een foto.hij, zij ve u ile kök maak'a -t eklenir.
Gisteren maakde ik een taart.Gisteren maakte ik een taart.Kök k ile bittiği için geçmiş zaman eki -te olur.
Ik ben een foto gemaakt.Ik heb een foto gemaakt.maken perfectum'da hebben alır.
Ik heb gemaakt mijn huiswerk.Ik heb mijn huiswerk gemaakt.Ortaç gemaakt cümlenin sonuna gider.
Ik schoonmaak de keuken.Ik maak de keuken schoon.Ana cümlede fiil ayrılır: çekimli maak ikinci sırada, schoon sonda durur.
Ik heb de keuken geschoonmaakt.Ik heb de keuken schoongemaakt.Ayrılabilen fiilde ge-, ön ek ile kökün arasına girer: schoon-ge-maakt.
Het maakt niet. (“Fark etmez” derken)Het maakt niet uit.Bu anlamdaki fiil uitmaken'dir; uit düşmez.
maken kelimesinin kökeni
maken, Hollandacaya eski dönemlerden miras kalmıştır. Etymologiebank'a göre Eski Hollandacada makon biçimiyle 10. yüzyıl metinlerinde geçer; Orta Hollandacada 1237 tarihli bir metinde görülür ve “yapmak, bir duruma getirmek, sebep olmak, tamir etmek” anlamlarının hepsi o dönemde vardır. İngilizce make ve Almanca machen ile akrabadır. Muhtemelen “uygun, yerinde” anlamlı bir kökten türemiştir; gemak (rahatlık) ve makker (arkadaş) da aynı köke bağlanır.
Kendini dene: maken üzerine 10 soru
10 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.
Boşluğa ne gelir? “Ik ___ mijn huiswerk.”
Cevabı göster
Doğru cevap: maak. ik ile çekim maak'tır; -t eklenmez.
Boşluğa ne gelir? “Gisteren ___ ik een taart.”
Cevabı göster
Doğru cevap: maakte. Kök k ile bittiği için geçmiş zaman maakte'dir; gisteren geçmişi gösterir.
Boşluğa ne gelir? “Ik ___ een foto gemaakt.”
Cevabı göster
Doğru cevap: heb. maken perfectum'da hebben alır.
“Alışveriş yapıyorum.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik doe boodschappen.. Alışveriş boodschappen doen ile söylenir.
“Elinden geleni yapıyorum.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik doe mijn best.. Sabit kalıp zijn best doen'dır.
“Mutfağı temizliyorum.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik maak de keuken schoon.. Ana cümlede maak ikinci sırada durur, schoon sona gider.
Boşluğa ne gelir? “Ik heb de keuken ___.”
Cevabı göster
Doğru cevap: schoongemaakt. ge-, ön ek schoon ile maakt arasına girer.
Het maakt niet uit. ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: Fark etmez.. uitmaken burada “önemli olmak” demektir; olumsuzu “fark etmez” olur.
Bir selamlaşmada Hoe maakt u het? ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: Nasılsınız?. Selamlaşmada Hoe maakt u het? hâl hatır sormaktır.
“Randevu almak” Hollandaca nasıl söylenir?
Cevabı göster
Doğru cevap: een afspraak maken. Türkçede “almak” olsa da Hollandacada maken kullanılır. een afspraak hebben “randevusu olmak”tır.
Sık sorulan sorular
maken ne demek?
maken, Türkçede yapmak demektir: bir şeyi ortaya çıkarmak, yemek hazırlamak, tamir etmek ve bir hâle getirmek. een fout maken (hata yapmak), Je maakt me blij (Beni sevindiriyorsun).
maken ile doen arasındaki fark nedir?
maken sonunda bir şey ortaya çıkınca kullanılır: een taart maken, een fout maken. doen genel olarak bir eylemdir: Wat doe je? Bazı kalıpları ezberlemek gerekir: boodschappen doen (alışveriş yapmak), je best doen (elinden geleni yapmak).
maken perfectum'da hebben mi, zijn mi alır?
hebben alır: Ik heb een fout gemaakt, Hij heeft de keuken schoongemaakt.
maken fiilinin geçmiş zamanı nedir?
Tekilde maakte, çoğulda maakten, perfectum'da heb gemaakt. Kök k ile bittiği için ek -te olur, -de değil.
Het maakt niet uit ne demek?
“Fark etmez, önemli değil” demektir. Fiil uitmaken'dir; kimin için önemli olmadığını da söyleyebilirsin: Het maakt mij niet uit.
Hoe maak je het ne demek?
Selamlaşmada “Nasılsın?” demektir; resmî biçimi Hoe maakt u het? Taaladvies'e göre bu kalıp bütün dil alanında standarttır. Belçika'da Hoe stelt u het? de standarttır.
“Fotoğraf çekmek” Hollandaca nasıl denir?
een foto maken denir: Zal ik een foto van jullie maken? Türkçede fotoğraf “çekilir”, Hollandacada gemaakt olur.
maken nasıl okunur?
İki hecede, Türkçe harflerle yaklaşık “maakın” diye okunur; vurgu ilk hecededir ve a uzundur. IPA gösterimi /ˈmaːkə(n)/ biçimindedir.