schoon ne demek?
schoon
temiz; (Belçika'da) güzel
- Okunuş
- s-hoon /sxoːn/
schoon, Hollandacada temiz demektir: een schone handdoek (temiz bir havlu). “Temizlemek” için ayrılabilen fiil schoonmaken kullanılır: Ik maak de keuken schoon. Belçika'da, özellikle Flaman bölgesinde, schoon “güzel” anlamında da yaygındır. schoonmoeder (kayınvalide) gibi schoon- ile kurulan kelimeler evlilik yoluyla akrabalığı anlatır. Yaklaşık “s-hoon” okunur.
Son güncelleme:
schoon kelimesinin anlamları
temiz, kirli değil
Hollanda'da en sık anlamı. Bütün dil alanında standarttır. Zıttı vies ya da vuil.
Zijn de handdoeken schoon?Havlular temiz mi?
temiz, çevreyi az kirleten
Enerji, yakıt ve hava için: havayı ve çevreyi az kirleten. schone energie, schone brandstof.
Windenergie is schone energie.Rüzgâr enerjisi temiz enerjidir.
güzel (Belçika'da)
Sözlükler bu anlamı özellikle Flaman bölgesi ve Limburg için verir; Belçika Hollandacasında yaygındır. Hollanda'da bu anlam yalnız de schone kunsten (güzel sanatlar), de schoonheid (güzellik) gibi kalıplaşmış kelimelerde yaşar.
Wat een schoon liedje!Ne güzel bir şarkı! (Belçika'da)
tamamen, iyice (birkaç kalıpta)
Zarf olarak birkaç kalıpta “büsbütün” anlamı taşır: er schoon genoeg van hebben (bıkmak), schoon gelijk hebben (sonuna kadar haklı olmak).
Ik heb er schoon genoeg van.Artık bundan bıktım.
schoon- (evlilik yoluyla akraba)
Bileşiklerin başında schoon-, eşin ailesinden olan ya da evlilikle aileye katılan kişiyi anlatır: schoonmoeder, schoonvader, schoonzoon.
Mijn schoonmoeder woont in Den Haag.Kayınvalidem Lahey'de oturuyor.
Eski metinlerde schoon “gerçi, -e rağmen” anlamında bağlaç olarak da geçer; bugünkü ofschoon (gerçi, -diği hâlde) bağlacı bu kullanımdan gelir.
schoon nasıl okunur?
schoon tek hecedir ve yaklaşık “s-hoon” diye okunur. İki noktaya dikkat: sch “ş” değildir ve oo uzundur.
- s ile başla, hemen ardından boğazdan gelen ch sesini ekle: “s-h”. “Ş” deme.
- oo'yu belirgin biçimde uzat: “hoon”.
- Kelimeyi net bir n ile bitir: “s-hoon”.
- Çekimli biçimlerde yazımda tek o kalır ama ses yine uzundur; ek gevşek bir “ı”dır: schone “s-hoonı”, schoner “s-hoonır”.
| Biçim | Okunuş | IPA |
|---|---|---|
| schoon | s-hoon | /sxoːn/ |
| schone | s-hoonı | /ˈsxoːnə/ |
| schoner | s-hoonır | /ˈsxoːnər/ |
| schoonmaken | s-hoonmaakın | /ˈsxoːnmaːkə(n)/ |
| schoongemaakt | s-hoonhımaakt | /ˈsxoːnɣəmaːkt/ |
| schoonmoeder | s-hoonmudır | /ˈsxoːnmudər/ |
schoon uzun bir oo taşır. Uzun oo ile kısa o farkı anlamı değiştirir; farkı, yalnız bu ünlünün değiştiği şu çiftlerde dinle:
- zon güneşzoon oğul
- bom bombaboom ağaç
- pot kavanoz, tencerepoot pati, hayvan ayağı
- Hollanda'nın batısında (Holland bölgesinde) oo çoğu zaman “ou”ya kayan bir sesle, Belçika'da daha düz bir uzun “o” ile söylenir; ikisi de doğrudur.
- schoonmaken, schoonmoeder gibi bileşiklerde vurgu schoon hecesindedir: SCHOON-ma-ken.
- schoongemaakt içindeki ge- vurgusuzdur ve “hı” okunur: “s-hoonhımaakt”.
- Aynı -oon sesiyle kafiyeli kelimeler: zoon (oğul), toon (ton), gewoon (normal, sıradan), woon (oturuyorum).
schoon mu, schone mu? Çekim ve karşılaştırma
| fiilden sonra (ek almaz) | De keuken is schoon. | Mutfak temiz. |
|---|---|---|
| een + het kelimesi | een schoon glas | temiz bir bardak |
| het + het kelimesi | het schone glas | temiz bardak |
| de kelimesi | een schone handdoek | temiz bir havlu |
| çoğul | schone kleren | temiz giysiler |
| karşılaştırma | schoner (dan) | (-den) daha temiz |
| karşılaştırma, isimden önce | een schonere stad | daha temiz bir şehir |
| en üstünlük, fiilden sonra | het schoonst / het schoonste | en temiz |
| en üstünlük, isimden önce | de schoonste kamer | en temiz oda |
| fiil (ayrılabilen) | schoonmaken: ik maak schoon, ik heb schoongemaakt | temizlemek, temizlik yapmak |
| isim (iş olarak temizlik) | de schoonmaak | temizlik |
| zıt anlamlısı | vies, vuil | kirli |
- İsimden önce schoon çoğu zaman -e alır: de schone handdoek, het schone glas, schone kleren. Tek istisna een, geen, elk gibi kelimelerden sonra gelen tekil het kelimesidir: een schoon glas, een schoon bord. Kuralın tamamı: Hollandaca dil bilgisi.
- Ardından ünlü gelince oo yazımda tek o olur ama ses yine uzundur: schoon → schone, schoner. schoonst ve schoonste biçimlerinde oo kalır. Kural: Hollandaca imla.
- schoonmaken ayrılabilen bir fiildir: Ik maak de keuken schoon (ana cümlede schoon sona gider), Ik heb de keuken schoongemaakt (ge- araya girer), Ik ga de keuken schoonmaken. Yan cümlede birleşik kalır: omdat ik de keuken schoonmaak.
- de schoonheid “temizlik” değil, güzellik demektir; kelimenin eski “güzel” anlamından kalmıştır. Temizlik işi için de schoonmaak kullanılır.
schoon ile en çok kurulan kalıplar
Evde
- het huis schoonmaken
- evi temizlemek
- Ik maak de badkamer schoon.
- Banyoyu temizliyorum.
- iets schoonhouden
- bir şeyi temiz tutmak
- schone lakens
- temiz çarşaflar
- een schone handdoek
- temiz bir havlu
- brandschoon
- tertemiz, pırıl pırıl
Giysi, su, çevre
- schone kleren
- temiz giysiler
- schoon water
- temiz su
- schone handen
- temiz eller
- schone energie
- temiz enerji
- schone brandstof
- temiz yakıt
Kalıplaşmış kullanımlar
- er schoon genoeg van hebben
- bir şeyden bıkmak, usanmak
- schoon gelijk hebben
- sonuna kadar haklı olmak
- schoon schip maken
- ortalığı toparlamak, temiz bir sayfa açmak
- zijn kans schoon zien
- fırsatı değerlendirmek
İçinde schoon geçen kelimeler
Temizlik
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| schoonmaken | temiz yapmak | temizlemek, temizlik yapmak |
| de schoonmaak | temiz yapma | temizlik (iş olarak) |
| de schoonmaker, de schoonmaakster | temiz yapan | temizlikçi |
| het schoonmaakmiddel | temizlik aracı | temizlik ürünü, deterjan |
| het schoonmaakrooster | temizlik çizelgesi | temizlik sırası çizelgesi |
| schoonhouden | temiz tutmak | temiz tutmak |
Evlilik yoluyla akrabalar (schoon-)
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| de schoonmoeder | güzel anne (Fransızca belle-mère gibi) | kayınvalide, kaynana |
| de schoonvader | güzel baba | kayınpeder |
| de schoonouders | güzel ebeveynler | eşin anne babası |
| de schoonzoon | güzel oğul | damat |
| de schoondochter | güzel kız | gelin (oğlun eşi) |
| de schoonzus | güzel kız kardeş | eşin kız kardeşi (görümce, baldız) ya da kardeşin karısı (yenge) |
| de schoonfamilie | güzel aile | eşin ailesi |
Eski “güzel” anlamından kalanlar
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| de schoonheid | güzellik | güzellik |
| de schoonheidssalon | güzellik salonu | güzellik salonu |
| beeldschoon | resim gibi güzel | çok güzel |
| de schone kunsten | güzel sanatlar | güzel sanatlar |
Erkek akrabada iki ülke ayrılır: Taaladvies.net'e göre de schoonbroer daha çok Belçika'da, de zwager daha çok Hollanda'da kullanılır; ikisi de standarttır ve hem eşin erkek kardeşini hem kız kardeşin eşini anlatır. Belçika'da gündelik konuşmada “temizlemek” için kuisen fiilini de duyarsın; Taaladvies.net bu anlamda onu standart dil saymaz, standart karşılığı schoonmaken.
schoon, proper, netjes, mooi: hangisi ne zaman?
- schoon
Temiz, kirli değil. Bütün dil alanında standart; Hollanda'da en yaygın kelime.
De badkamer is weer schoon.Banyo yine temiz.
- proper
Belçika'da “temiz, kirli değil” anlamında standart dildir ve orada konuşmada da yazıda da çok geçer; Hollanda'da bu anlamda daha çok schoon denir. “Düzenli, titiz” anlamında bütün dil alanında standarttır ama Belçika'da daha yaygındır.
Het hotel was oud, maar wel proper.Otel eskiydi ama temizdi.
- netjes
Düzgün, derli toplu, olması gerektiği gibi: netjes gekleed (düzgün giyimli), je netjes gedragen (terbiyeli davranmak). Kirden çok düzeni ve görgüyü anlatır.
Hij heeft zijn kamer netjes opgeruimd.Odasını derli toplu hâle getirdi.
- mooi
Güzel. Hollanda'da “güzel” için mooi denir; Belçika'da schoon da bu anlamda yaygındır.
Wat een mooie tuin!Ne güzel bir bahçe!
- vies, vuil
Kirli; schoon kelimesinin zıttı.
Je handen zijn vies, was ze even.Ellerin kirli, bir yıka.
temizlemek, temizlikçi, kayınvalide: Türkçedeki “temiz” ailesi Hollandacada nasıl söylenir?
Türkçedeki “temiz” Hollandacada çoğu zaman schoon olur. Ama “temizlemek”, “temizlik”, “temizlikçi” ve aile kelimelerinde yapı değişir:
| Türkçesi | Hollandaca | Örnek |
|---|---|---|
| temiz bir oda | een schone kamer | Het hotel had kleine maar schone kamers.kamer bir de kelimesi; sıfat -e alır. |
| temizlemek, temizlik yapmak | schoonmaken | Op zaterdag maak ik het huis schoon.Ana cümlede çekimli maak ikinci sırada, schoon sonda durur. |
| odayı temizledim | ik heb ... schoongemaakt | Ik heb de kamer gisteren schoongemaakt.ge-, schoon ile maakt arasına girer. |
| temiz tutmak | schoonhouden | Hou de keuken schoon, alsjeblieft. |
| temizlik (iş olarak) | de schoonmaak | De grote schoonmaak doen we in het voorjaar. |
| temizlikçi | de schoonmaker, de schoonmaakster | De schoonmaker komt elke dinsdag. |
| kayınvalide, kaynana | de schoonmoeder | Mijn schoonmoeder komt zondag eten. |
| gelin (oğlun eşi) | de schoondochter | Onze schoondochter komt uit Utrecht.Düğündeki gelin için ise de bruid kullanılır. |
| kayınbirader, enişte | de zwager (Belçika'da: de schoonbroer) | Mijn zwager woont ook in Rotterdam. |
| güzel (Belçika'da) | schoon / mooi | Wat een schone dag!Belçika'da böyle de denebilir; Hollanda'da aynı cümle Wat een mooie dag! olur. |
| bıktım, usandım | er schoon genoeg van hebben | Ik heb er schoon genoeg van. |
| güzellik | de schoonheid | De schoonheid van de natuur hier is bijzonder.“Temizlik” anlamına gelmez. |
Türkçede “temiz” ve “temizlik” ile kurulan ifadelerin Hollandacası
- temiz
- schoonBelçika'da: proper.
- kirli
- vies, vuil
- temizlemek
- schoonmaken
- temizlik (iş olarak)
- de schoonmaak
- temizlikçi
- de schoonmaker, de schoonmaakster
- temizlik ürünü, deterjan
- het schoonmaakmiddel
- tertemiz
- brandschoon
- kayınvalide
- de schoonmoeder
- kayınpeder
- de schoonvader
- damat
- de schoonzoonDüğündeki damat: de bruidegom.
- eşin ailesi
- de schoonfamilie
- güzellik
- de schoonheid
- bıkmak
- er schoon genoeg van hebben
Seviyeye göre schoon örnek cümleleri
A1
- De keuken is schoon.Mutfak temiz.
- Ik maak mijn kamer schoon.Odamı temizliyorum.
- Is dit glas schoon?Bu bardak temiz mi?
- Ik heb schone kleren nodig.Temiz giysilere ihtiyacım var.
- Mijn schoonmoeder is heel lief.Kayınvalidem çok iyi biri.
A2
- Op zaterdag maken we samen het huis schoon.Cumartesi günleri evi birlikte temizliyoruz.
- Heb je de badkamer al schoongemaakt?Banyoyu temizledin mi?
- Het water in dit meer is heel schoon.Bu göldeki su çok temiz.
- Mijn schoonouders wonen in Turkije.Eşimin annesi ve babası Türkiye'de oturuyor.
- Wil je schone lakens op het bed leggen?Yatağa temiz çarşaf serer misin?
B1
- In ons studentenhuis maakt iedereen om de beurt de keuken schoon.Öğrenci evimizde mutfağı herkes sırayla temizliyor.
- Volgens ons huurcontract moet de woning schoon zijn als we vertrekken.Kira sözleşmemize göre taşınırken evin temiz olması gerekiyor.
- Ik heb er schoon genoeg van dat de buren elke nacht harde muziek draaien.Komşuların her gece yüksek sesle müzik açmasından artık bıktım.
- Elektrische bussen zijn schoner dan bussen op diesel.Elektrikli otobüsler dizel otobüslerden daha temiz.
- Mijn schoonzus helpt ons met de verhuizing.Eşimin kız kardeşi taşınmada bize yardım ediyor.
B2
- In Vlaanderen kun je “Wat een schone dag!” horen, waar men in Nederland “Wat een mooie dag!” zegt.Flaman Bölgesi'nde “Wat een schone dag!” duyabilirsin; Hollanda'da ise bunun yerine “Wat een mooie dag!” denir.
- Wie schoon schip wil maken, moet eerst zijn schulden betalen.Temiz bir sayfa açmak isteyen önce borçlarını ödemeli.
- De gemeente wil de binnenstad schoner en stiller maken.Belediye şehir merkezini daha temiz ve daha sessiz hâle getirmek istiyor.
- Ze zag haar kans schoon en vroeg haar leidinggevende om opslag.Fırsatı değerlendirip yöneticisinden zam istedi.
- Hoewel het appartement er netjes uitzag, was de keuken allesbehalve schoon.Daire düzgün görünse de mutfak hiç de temiz değildi.
Öğrenci evinde temizlik sırası: kısa diyalog
- Wie maakt deze week de badkamer schoon?Bu hafta banyoyu kim temizliyor?
- Volgens het schoonmaakrooster jij. Ik heb vorige week schoongemaakt.Temizlik çizelgesine göre sen. Ben geçen hafta temizledim.
- O ja. Hebben we nog schoonmaakmiddel?Ha, doğru. Temizlik ürünümüz kaldı mı?
- Ja, onder de gootsteen. En er liggen schone doeken in de kast.Evet, evyenin altında. Dolapta da temiz bezler var.
- Prima. Na het eten maak ik alles schoon.Tamam. Yemekten sonra her yeri temizlerim.
- Super. Als de badkamer schoon is, is iedereen blij.Süper. Banyo temiz olunca herkes mutlu olur.
schoon ile deyimler ve atasözleri
er schoon genoeg van hebben
Bir şeyden bıkmak, usanmak.
Harfiyen: ondan büsbütün yeterince olmak
schoon schip maken
Ortalığı toparlamak, borçları ödemek; sorunları çözüp temiz bir sayfa açmak.
Harfiyen: gemiyi temizlemek
zijn kans schoon zien
Fırsatı değerlendirmek.
Harfiyen: fırsatını güzel görmek
schoon gelijk hebben
Sonuna kadar haklı olmak.
Harfiyen: büsbütün haklı olmak
de schone taak hebben om ...
Önemli bir işi başarmak zorunda olmak.
Harfiyen: -mek gibi güzel bir görevi olmak
schone schijn
Aldatıcı görünüş.
Harfiyen: güzel görüntü
Nieuwe bezems vegen schoon.
İşe yeni başlayan başta çok titiz çalışır; Türkçedeki “Yeni süpürge iyi süpürür” sözüne denk.
Harfiyen: Yeni süpürgeler temiz süpürür.
Als de ene hand de andere wast, worden ze beide schoon.
Birbirine yardım edince iş kolaylaşır; Türkçedeki “El eli yıkar” sözüne yakın.
Harfiyen: Bir el öbürünü yıkarsa ikisi de temizlenir.
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalar
Ik schoonmaak de keuken.Ik maak de keuken schoon.schoonmaken ayrılabilen bir fiildir: ana cümlede çekimli maak ikinci sırada, schoon sonda durur.
Ik heb de keuken geschoonmaakt.Ik heb de keuken schoongemaakt.Ayrılabilen fiilde ge-, ön ek ile kökün arasına girer: schoon-ge-maakt.
een schoon handdoekeen schone handdoekhanddoek bir de kelimesi; isimden önce sıfat -e alır.
schoone klerenschone klerenArdından ünlü gelince oo yazımda tek o olur; ses yine uzundur.
Ik doe de schoonheid. (“temizlik yapıyorum” derken)Ik maak schoon.de schoonheid “güzellik” demektir; temizlik yapmak schoonmaken ile söylenir.
meer schoonschonerKarşılaştırma -er ekiyle yapılır: schoner dan gisteren.
“şoon” (sch'yi ş okuyarak)“s-hoon”Hollandacada sch, s ile boğazdan gelen ch sesinin birleşimidir; “ş” değildir.
schoon kelimesinin kökeni
schoon, Hollandacaya eski dönemlerden miras kalmıştır. Etymologiebank'a göre Eski Hollandaca skōni biçimi 901-1000 yılları arasına tarihlenir; ilk anlamı “güzel; saf, erdemli”ydi. Kelime büyük olasılıkla “bakmak, seyretmek” anlamındaki schouwen fiiliyle aynı köktendir; ilk anlamı “göze çarpan, parlayan” olabilir. Germen dillerinde anlam önce “güzel”di; Almanca schön bugün de bu anlamdadır. Hollandacada zamanla “kirsiz, temiz” anlamı genel anlam olmuş, Belçika Hollandacasında ise “güzel” anlamı yaygın kalmıştır. schoonmoeder, schoonbroer gibi akrabalık kelimeleri 15. ve 16. yüzyıldan itibaren Fransızca belle-mère, beau-frère gibi kelimeler örnek alınarak kurulmuştur; WikiWoordenboek'e göre schoonmoeder ilk kez 1477'de kaydedilmiştir. İngilizce “sheen” (parlaklık) de aynı köktendir.
Kendini dene: schoon üzerine 10 soru
10 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.
“Mutfağı temizliyorum” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik maak de keuken schoon.. Ana cümlede maak ikinci sırada durur, schoon sona gider.
Boşluğa ne gelir? “Ik heb de badkamer ___.”
Cevabı göster
Doğru cevap: schoongemaakt. ge-, ön ek schoon ile maakt arasına girer.
Boşluğa ne gelir? “Mag ik een ___ handdoek?”
Cevabı göster
Doğru cevap: schone. handdoek bir de kelimesi; isimden önce sıfat -e alır.
Boşluğa ne gelir? “Ik wil een ___ glas.”
Cevabı göster
Doğru cevap: schoon. glas bir het kelimesi; een'den sonra sıfat -e almaz.
de schoonmoeder ne demek?
Cevabı göster
Doğru cevap: kayınvalide. schoon-, evlilik yoluyla akrabalığı anlatır: schoonmoeder eşin annesidir.
schoon kelimesinin “güzel” anlamı günlük dilde en çok nerede kullanılır?
Cevabı göster
Doğru cevap: Belçika'da, özellikle Flaman bölgesinde. Sözlükler bu anlamı özellikle Flaman bölgesi ve Limburg için verir; Hollanda'da “güzel” için mooi denir.
Ik heb er schoon genoeg van. ne demek?
Cevabı göster
Doğru cevap: Artık bundan bıktım.. er schoon genoeg van hebben kalıbında schoon “büsbütün” demektir; anlam “bıkmak, usanmak”tır.
de schoonheid ne demek?
Cevabı göster
Doğru cevap: güzellik. schoonheid, schoon kelimesinin eski “güzel” anlamından kalmıştır; temizlik işi de schoonmaak'tır.
schoon kelimesinin karşılaştırma biçimi (daha temiz) hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: schoner. Karşılaştırma -er ile yapılır ve ardından ünlü geldiği için oo tek o yazılır: schoner.
schoon (temiz) kelimesinin zıttı hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: vies. Kirli için vies ya da vuil denir.
Sık sorulan sorular
schoon ne demek?
schoon, Türkçede temiz demektir: De keuken is schoon (Mutfak temiz). Belçika'da, özellikle Flaman bölgesinde, “güzel” anlamında da yaygındır. Zıttı vies ya da vuil (kirli).
“Temizlemek” Hollandaca nasıl denir?
schoonmaken denir. Ayrılabilen bir fiildir: Ik maak de keuken schoon, Ik heb de keuken schoongemaakt. Duruma göre wassen (yıkamak), poetsen (ovarak temizlemek: je tanden poetsen, dişlerini fırçalamak) ve reinigen (temizlemek, daha resmî) da kullanılır.
Belçika'da schoon “güzel” mi demek?
Çoğu zaman evet. Sözlükler “güzel” anlamını özellikle Flaman bölgesi ve Limburg için verir; Belçika Hollandacasında bu anlam yaygındır: Wat een schone dag! Belçika'da schoon “temiz” anlamında da kullanılır, ama orada “temiz” için proper da çok geçer ve schoon Hollanda'dakinden daha az duyulur.
schoon ile proper arasındaki fark nedir?
Taaladvies.net'e göre proper, “temiz, kirli değil” anlamında Belçika'da standart dildir; bütün dil alanında standart olan kelime schoon'dur ve Belçika'da Hollanda'dakinden daha az kullanılır. “Düzenli, titiz” anlamında proper her yerde standarttır ama Belçika'da daha yaygındır.
schoon ile netjes arasındaki fark nedir?
schoon kirin olmadığını anlatır: een schone keuken. netjes ise düzeni ve olması gerektiği gibi olmayı anlatır: Hij is netjes gekleed (Düzgün giyinmiş), Ruim je kamer netjes op (Odanı güzelce topla).
schoonmoeder neden “schoon” ile kurulur?
schoonmoeder, schoonvader gibi kelimeler 15. ve 16. yüzyıldan itibaren Fransızca belle-mère, beau-père gibi kelimeler örnek alınarak kurulmuştur. Fransızcadaki beau, belle “güzel” demektir; schoon'un eski anlamı da “güzel”dir.
schoon mu, schone mu?
Fiilden sonra ek almaz: Het glas is schoon. İsimden önce çoğu zaman -e alır ve yazımda tek o olur: een schone handdoek, schone kleren. Yalnız een + tekil het kelimesinde ek yoktur: een schoon glas.
schoon nasıl okunur?
Tek hecede, yaklaşık “s-hoon” diye okunur. sch “ş” değildir: önce s, sonra boğazdan gelen ch sesi. oo uzundur. IPA gösterimi /sxoːn/ biçimindedir.