ziek ne demek?
ziek
hasta; hastalıklı
- Okunuş
- zik /zik/
ziek, Hollandacada hasta demektir: Ik ben ziek “hastayım”, Ik word ziek “hastalanıyorum”. İsimden önce -e alır: een zieke vrouw. İşe hastalık bildirmek zich ziek melden'dir: Ik meld me ziek. Hastalık de ziekte, hastane het ziekenhuis'tir. Tek hecedir ve yaklaşık “zik” diye okunur. Dikkat: Türkçedeki “futbol hastasıyım” ziek ile söylenmez.
Son güncelleme:
ziek kelimesinin anlamları
hasta (insan ve hayvan için)
En temel anlamı. zijn fiiliyle bir durumu anlatır.
Ik ben ziek.Hastayım.
hastalanmak (ziek worden)
Hasta olmaya başlamayı worden ile söylersin. Türkçedeki “hastalanmak” buna denk gelir.
Mijn zoon wordt vaak ziek in de winter.Oğlum kışın sık sık hastalanır.
isimden önce: hasta olan
Sıfat isimden önce gelince çoğu zaman -e alır: een zieke vrouw, het zieke kind.
Ze zorgt voor haar zieke moeder.Hasta annesine bakıyor.
işe ya da okula hastalık bildirmek (zich ziek melden)
Dönüşlü bir kalıptır: ik meld me ziek, hij meldt zich ziek. Zamir düşmez.
Ik meld me vandaag ziek.Bugün hasta olduğumu bildiriyorum.
bir şeyden bıkmak (ergens ziek van worden)
Gerçek hastalık değil, bıkkınlık anlatır: Ik word er ziek van “bundan bıktım usandım”. Aynı kalıp gerçek hastalık için de kullanılır: Van bedorven vlees kun je ziek worden. Hangisi olduğunu bağlam gösterir.
Ik word ziek van dat lawaai.Bu gürültüden bıktım usandım.
argo: iğrenç, akıl almaz
Gündelik dilde bir davranış ya da olay için “iğrenç, saçma, akıl almaz” anlamında kullanılır. Resmî bir yerde kullanma.
Wat hij gedaan heeft, is echt ziek.Yaptığı şey gerçekten iğrenç.
Daha az görülen kullanımlar: mecaz olarak bir şeyin bozuk, sağlıksız olması (een zieke samenleving: hasta bir toplum) ve argoda tam tersine “süper, harika” anlamı. Argoda zarf olarak “çok” anlamına da gelebilir. Bu argo kullanımlar bağlama ve konuşana göre değişir; emin değilsen kullanma.
ziek nasıl okunur?
ziek tek hecedir ve Türkçe konuşan için kolaydır: yaklaşık “zik”. Dikkat edilecek iki yer var: baştaki z gerçekten “z”dir ve ie iki harfle yazılsa da tek bir i sesidir.
- z sesini Türkçedeki gibi titreşimli söyle; “s”ye çevirme.
- ie iki harfle yazılır ama tek ses verir: Türkçedeki i. “i-e” diye ayırma.
- Sondaki k'yi net bırak: “zik”.
- zieke iki hecedir: “zi-kı”. İkinci hecedeki e kısa bir “ı” gibidir.
| Biçim | Okunuş | IPA |
|---|---|---|
| ziek | zik | /zik/ |
| zieke | zikı | /ˈzikə/ |
| zieker | zikır | /ˈzikər/ |
| ziekst | zikst | /zikst/ |
| ziekte | ziktı | /ˈziktə/ |
| ziekenhuis | zikınhöys | /ˈzikə(n)ɦœys/ |
ie Türkçedeki i gibidir; tek i ise Türkçedeki i'den daha gevşek, kısa bir sestir. Yalnız bu ünlünün değiştiği şu çiftleri art arda dinle:
- zit oturuyorziet görüyor
- rit yolculukriet kamış
- ziekte içinde k ile t yan yana gelir; ikisini de söyle: “zik-tı”.
- ziekenhuis içindeki ui Türkçede olmayan bir sestir; “öy”e yakın söylenir. Konuşmada ortadaki n çoğu zaman düşer: “zikıhöys”.
- Vurgu çok heceli biçimlerde ilk hecededir: ZIE-ke, ZIEK-te, ZIE-ken-huis.
- Aynı iek sesiyle kafiyeli kelimeler: muziek (müzik), fabriek (fabrika), kritiek (eleştiri).
ziek mi, zieke mi? Çekim ve karşılaştırma
| fiilden sonra (ek almaz) | Ik ben ziek. | Hastayım. |
|---|---|---|
| een + het kelimesi | een ziek kind | hasta bir çocuk |
| het + het kelimesi | het zieke kind | hasta çocuk |
| de kelimesi | een zieke vrouw | hasta bir kadın |
| çoğul | zieke mensen | hasta insanlar |
| isim olarak | de zieke, de zieken | hasta (kişi), hastalar |
| karşılaştırma | zieker | daha hasta |
| en üstünlük, fiilden sonra | het ziekst | en hasta |
| en üstünlük, isimden önce | de ziekste patiënt | en ağır hasta |
| perfectum | Ik ben ziek geweest. / Ik ben ziek geworden. | Hastaydım. / Hastalandım. |
| isim: hastalık | de ziekte, de ziektes / ziekten | hastalık, hastalıklar |
| zıt anlamlısı | gezond; beter | sağlıklı; iyileşmiş |
- Sıfat isimden önce gelince -e alır. Tek istisna een, geen, elk gibi kelimelerden sonra gelen tekil het kelimesidir: een ziek kind ama het zieke kind, een zieke man. Kuralın tamamı: Hollandaca dil bilgisi.
- ziek zijn ve ziek worden perfectum'da zijn alır: Ik ben ziek geweest, Ik ben ziek geworden.
- Sıfat isim gibi kullanılınca da -e alır: de zieke (hasta kişi), çoğulu de zieken. Doktordaki ya da hastanedeki hasta için de patiënt daha yaygındır.
- ziek yalnız sıfattır; “hastalık” demek için isim de ziekte gerekir: Hij heeft een zware ziekte.
- “Tekrar sağlıklı” demek için beter kullanılır: Ben je weer beter? “İyileştin mi?”
ziek ile en çok kurulan kalıplar
Sağlık durumu
- ziek zijn
- hasta olmak
- ziek worden
- hastalanmak
- zich ziek voelen
- kendini hasta hissetmek
- ernstig ziek
- ağır hasta
- chronisch ziek
- kronik hasta
- doodziek
- çok hasta, ölesiye hasta
- ziek in bed liggen
- hasta yatmak
İş ve okul
- zich ziek melden (bij)
- (birine) hastalık bildirmek
- zich beter melden
- iyileştiğini bildirmek
- de ziekmelding
- hastalık bildirimi
- ziek thuis zijn
- hasta olduğu için evde olmak
- het ziekteverzuim
- hastalık nedeniyle işe gelmeme
Mecaz ve gündelik dil
- ergens ziek van worden
- bir şeyden bıkmak
- Ik word er ziek van.
- Bundan bıktım usandım.
- je ziek lachen
- gülmekten kırılmak
- zo ziek als een hond
- çok hasta, perişan
Aynı aileden isimler
- de zieke
- hasta kişi
- de ziekte
- hastalık
- het ziekenhuis
- hastane
- ziekelijk
- hastalıklı, marazi
İçinde ziek geçen kelimeler
Birleşik ve türemiş kelimeler
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| het ziekenhuis | hastalar evi | hastane |
| de ziekmelding | hasta bildirimi | hastalık bildirimi (işe, okula) |
| de ziekenauto | hastalar arabası | ambulans |
| het ziekenbezoek | hasta ziyareti | hasta ziyareti |
| het ziekbed | hasta yatağı | hasta yatağı, hastalık dönemi |
| het ziekteverzuim | hastalık devamsızlığı | hastalık nedeniyle işe gelmeme |
| zeeziek | deniz hastası | deniz tutmuş |
| wagenziek | araba hastası | araba tutmuş |
| doodziek | ölüm hastası | çok hasta |
Aynı aileden: ziekelijk (hastalıklı, sık hasta olan) ve fiil zieken (gündelik dilde: birine sataşıp ortamı bozmak).
ziek, niet lekker, misselijk, gezond: hangisi ne zaman?
- ziek
Hasta olmak; genel ve güçlü kelime. Ateş, grip, uzun süren hastalık.
Ik ben ziek, ik heb koorts.Hastayım, ateşim var.
- zich niet lekker voelen
Biraz rahatsız olmak. ziek'ten daha hafiftir.
Ik voel me niet lekker.Kendimi pek iyi hissetmiyorum.
- misselijk
Midesi bulanmak, kusacak gibi olmak.
Ik ben misselijk van de bus.Otobüs midemi bulandırdı.
- de ziekte
İsim: hastalığın kendisi.
Diabetes is een ziekte.Diyabet bir hastalıktır.
- de patiënt
Doktorun, hastanenin hastası.
De patiënt wacht in de wachtkamer.Hasta bekleme odasında bekliyor.
- gezond
Sağlıklı; ziek'in zıttı.
Mijn kinderen zijn gezond.Çocuklarım sağlıklı.
- beter
Hastalıktan sonra iyileşmiş.
Ben je weer beter?İyileştin mi?
hastayım, hastalandım, hastasıyım: Türkçe kalıplar Hollandacada nasıl söylenir?
Türkçedeki “hasta” çoğu yerde ziek ile birebir örtüşür. Ama “hastası olmak” gibi mecaz kullanımlar Hollandacaya taşınmaz:
| Türkçesi | Hollandaca | Örnek |
|---|---|---|
| hastayım | ik ben ziek | Ik ben ziek.Birebir karşılık; tuzak yok. |
| hastalanıyorum, hastalanacağım | ziek worden | Ik word ziek. |
| hastalandım | ik ben ziek geworden | Ik ben gisteren ziek geworden. |
| geçen hafta hastaydım | ik was ziek / ik ben ziek geweest | Ik was vorige week ziek. |
| futbol hastasıyım | gek zijn op / fan zijn van | Ik ben gek op voetbal.Türkçedeki sevgi anlamı ziek ile söylenmez. |
| Galatasaray hastasıyım | fan zijn van | Ik ben fan van Galatasaray. |
| midem bulanıyor | misselijk zijn | Ik ben misselijk. |
| işe hasta olduğumu bildirdim | zich ziek melden | Ik heb me ziek gemeld. |
| hastanede yatıyor | in het ziekenhuis liggen | Mijn oom ligt in het ziekenhuis. |
| hastalığı ne? | de ziekte | Welke ziekte heeft hij? |
Hastalık ve sağlıkla ilgili Türkçe ifadelerin Hollandacası
- Geçmiş olsun
- Beterschap!
- Hastayım, bugün gelemiyorum
- Ik ben ziek, ik kan vandaag niet komen.
- Kendimi iyi hissetmiyorum
- Ik voel me niet lekker.
- Ateşim var
- Ik heb koorts.
- Başım ağrıyor
- Ik heb hoofdpijn.
- Midem bulanıyor
- Ik ben misselijk.
- İyileştin mi?
- Ben je weer beter?
- Bıktım artık
- Ik word er ziek van.Gündelik dilde.
- ... hastasıyım (çok seviyorum)
- Ik ben gek op ...ziek kullanılmaz.
Seviyeye göre ziek örnek cümleleri
A1
- Ik ben ziek.Hastayım.
- Mijn dochter is ziek.Kızım hasta.
- Ben je ziek?Hasta mısın?
- Hij is vandaag ziek thuis.Bugün hasta, evde.
- Ik voel me ziek.Kendimi hasta hissediyorum.
A2
- Gisteren was ik ziek, maar nu gaat het beter.Dün hastaydım ama şimdi daha iyiyim.
- In de winter worden veel kinderen ziek.Kışın birçok çocuk hastalanır.
- Ik moet me ziek melden bij mijn baas.Patronuma hasta olduğumu bildirmem gerekiyor.
- Mijn opa ligt ziek in bed.Dedem hasta, yatakta yatıyor.
- Ze brengt soep naar haar zieke buurvrouw.Hasta komşusuna çorba götürüyor.
B1
- Hij is al drie weken ziek, dus zijn collega's nemen zijn werk over.Üç haftadır hasta, bu yüzden iş arkadaşları onun işini üstleniyor.
- Van bedorven vlees kun je behoorlijk ziek worden.Bozulmuş etten epey hasta olabilirsin.
- Als je je ziek meldt, mag je baas niet vragen waarom je ziek bent.Hastalık bildirdiğinde patronun neden hasta olduğunu soramaz.
- Ik word ziek van al die reclame op tv.Televizyondaki bunca reklamdan bıktım usandım.
B2
- Zieke werknemers moeten zich houden aan het verzuimprotocol van hun werkgever.Hasta çalışanlar işverenlerinin hastalık bildirimi kurallarına uymak zorundadır.
- Na een maand thuis was ze nog steeds te ziek om weer aan het werk te gaan.Evde geçen bir aydan sonra hâlâ işe dönemeyecek kadar hastaydı.
- We hebben ons ziek gelachen om die film.O filme gülmekten kırıldık.
- Het is gewoon ziek dat sommige mensen de helft van hun loon aan huur kwijt zijn.Bazı insanların maaşının yarısını kiraya vermesi düpedüz akıl almaz.
İşe hastalık bildirmek: kısa telefon konuşması
- Goedemorgen, met Ayşe. Ik bel om me ziek te melden.Günaydın, ben Ayşe. Hastalık bildirmek için arıyorum.
- O, wat vervelend. Ben je erg ziek?Ah, ne kötü. Çok mu hastasın?
- Ik heb koorts en ik voel me echt ziek.Ateşim var, kendimi gerçekten hasta hissediyorum.
- Dan blijf je thuis. Denk je dat je lang ziek blijft?O zaman evde kal. Uzun süre hasta kalacağını düşünüyor musun?
- Ik hoop van niet. Als ik morgen nog ziek ben, bel ik de huisarts.Umarım kalmam. Yarın hâlâ hastaysam aile hekimini arayacağım.
- Goed plan. Beterschap, en laat het me weten als je niet meer ziek bent.İyi fikir. Geçmiş olsun, artık hasta olmadığında da bana haber ver.
ziek ile deyimler
zo ziek als een hond zijn
Çok hasta olmak, yataklara düşmek.
Harfiyen: köpek kadar hasta olmak
Ik word er ziek van.
Bundan bıktım usandım.
Harfiyen: Ondan hasta oluyorum.
je ziek lachen
Gülmekten kırılmak.
Harfiyen: kendini hasta edecek kadar gülmek
in hetzelfde gasthuis ziek liggen
Aynı dertten muzdarip olmak.
Harfiyen: aynı hastanede hasta yatmak
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalar
Ik ben ziek van voetbal. (“Futbol hastasıyım” derken)Ik ben gek op voetbal.Türkçedeki “hastası olmak” sevgi anlatır; ziek bu anlamı taşımaz. ziek van iets worden tam tersine bıkmak demektir.
Ik heb ziek geweest.Ik ben ziek geweest.zijn fiili perfectum'da yine zijn alır.
een ziek vrouween zieke vrouwvrouw bir de kelimesi olduğu için sıfat -e alır.
het ziek kindhet zieke kindhet'ten sonra sıfat -e alır.
Ik meld ziek.Ik meld me ziek.Hastalık bildirmek dönüşlü bir kalıptır: zich ziek melden. me düşmez.
Hij is ziekte.Hij is ziek.ziekte isimdir, “hastalık” demektir. “Hasta” için sıfat ziek gerekir.
Ik word ziek. (“Şu an hastayım” derken)Ik ben ziek.Ik word ziek “hastalanıyorum, hasta olacağım” demektir. Şu anki durumu zijn anlatır.
ziek kelimesinin kökeni
ziek, Hollandacaya eski dönemlerden miras kalmıştır. Eski Hollandaca siek biçimi yaklaşık 1100 yılına ait bir metinde geçer; Orta Hollandacada siec olarak yaşamıştır. İngilizce “sick”, Almanca “siech” ve İsveççe “sjuk” ile akrabadır. Daha eski kökeni ise bilinmiyor. ziekte (hastalık), ziek'e -te ekinin eklenmesiyle türemiştir.
Kendini dene: ziek üzerine 10 soru
10 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.
Boşluğa ne gelir? “Ze zorgt voor haar ___ moeder.”
Cevabı göster
Doğru cevap: zieke. moeder bir de kelimesi; isimden önce sıfat -e alır.
Boşluğa ne gelir? “Het ___ kind blijft vandaag thuis.”
Cevabı göster
Doğru cevap: zieke. het'ten sonra sıfat -e alır. Ek almayan biçim yalnız een ziek kind'de olur.
“Geçen hafta hastaydım.” cümlesinin doğrusu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik ben vorige week ziek geweest.. zijn perfectum'da zijn alır ve sıfat-fiili geweest'tir.
“Futbol hastasıyım.” Hollandacada en doğal nasıl söylenir?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik ben gek op voetbal.. Sevgi anlatan “hastası olmak” gek zijn op ile söylenir.
Boşluğa ne gelir? “Ik ben ziek. Ik meld ___ ziek bij mijn werkgever.”
Cevabı göster
Doğru cevap: me. Kalıp dönüşlüdür: zich ziek melden, ik ile me.
het ziekenhuis ne demek?
Cevabı göster
Doğru cevap: hastane. het ziekenhuis, kelimesi kelimesine “hastalar evi”, yani hastanedir.
Ik word er ziek van. gündelik dilde ne demek?
Cevabı göster
Doğru cevap: Bundan bıktım usandım.. ergens ziek van worden bıkkınlık anlatır.
Hangisi “hastalık” demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: de ziekte. de zieke hasta kişi, ziekelijk hastalıklı demektir; hastalığın kendisi de ziekte'dir.
“Midem bulanıyor.” Hollandacada hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: Ik ben misselijk.. Mide bulantısı için misselijk kullanılır.
“Daha hasta” Hollandacada nasıl söylenir?
Cevabı göster
Doğru cevap: zieker. Karşılaştırma -er ekiyle yapılır; araya d yalnız -r ile biten sıfatlarda girer.
Sık sorulan sorular
ziek ne demek?
ziek, Türkçede hasta demektir: Ik ben ziek “hastayım”. Hastalanmak ziek worden, hastalık de ziekte, hastane het ziekenhuis'tir.
ziek nasıl okunur?
Tek hecede, Türkçe harflerle yaklaşık “zik” diye okunur. ie Türkçedeki i gibidir. IPA gösterimi /zik/ biçimindedir.
ziek mi, zieke mi?
Fiilden sonra ek almaz: Hij is ziek. İsimden önce çoğu zaman -e alır: een zieke man, het zieke kind. Yalnız een + tekil het kelimesinde ek yoktur: een ziek kind.
İşe hastalık bildirimi nasıl yapılır?
zich ziek melden kalıbını kullanırsın: Ik meld me ziek. Arboportaal'a göre çalışan, işverenin hastalık kurallarına (verzuimprotocol) uymak, örneğin zamanında hastalık bildirmek zorundadır. Hastalığın nedenini söylemek zorunda değildir; işveren de bunu soramaz. İşveren ise hasta çalışanı en geç bir hafta içinde iş sağlığı hizmetine ya da şirket hekimine bildirmelidir.
ziek melden mi, ziekmelden mi?
Team Taaladvies ziek melden'i ayrı yazılan bir kelime grubu olarak verir: Ik meld me ziek, Je moet je ziek melden. Bu yüzden fiili ayrı yazmak en güvenli yoldur. İsim ise bitişik yazılır: de ziekmelding.
“... hastasıyım” Hollandaca nasıl denir?
Sevgi anlatan bu kalıp ziek ile söylenmez. Ik ben gek op voetbal (futbola bayılıyorum) ya da Ik ben fan van Galatasaray dersin. Ik ben ziek yalnız gerçekten hasta olduğunu anlatır.
ziek, niet lekker ve misselijk arasındaki fark nedir?
ziek gerçek hastalık içindir. Ik voel me niet lekker daha hafiftir: “pek iyi değilim”. misselijk ise mide bulantısıdır.
wegens ziek mi, wegens ziekte mi?
Taaladvies.net'e göre bütün dil alanında standart olan wegens ziekte ya da omdat hij ziek is biçimidir. wegens + sıfat kullanımı Belçika'da duyulur ama standart dil sayılıp sayılmadığı belirsizdir.
Hastayken aile hekimi kapalıysa ne yaparım?
Rijksoverheid'a göre muayenehane kapalıysa huisartsenpost'u ararsın. Hastanenin acil servisine gitmeden de önce orayı aramalısın; hayati tehlike varsa doğrudan 112'yi ara.
ziek argoda ne demek?
Gündelik dilde bir şey için “iğrenç, akıl almaz” anlamında kullanılır: Dat is echt ziek. Sözlükler argoda “süper, harika” anlamını da verir. Hangisi kastedildiğini ton ve bağlam gösterir.