controle ne demek?
decontrole
kontrol, denetim; doktor kontrolü; hakimiyet
- Okunuş
- kontroolı /kɔnˈtrɔːlə/
- Çoğul
- controles
- Küçültme
- controletje
controle, Hollandacada kontrol, denetim demektir: doktordaki kontrol (op controle gaan), trende bilet kontrolü (kaartcontrole), havalimanında pasaport kontrolü. Hakimiyet anlamı da vardır: onder controle hebben “kontrol altında tutmak”. Artikeli de'dir, çoğulu controles. Üç hecedir ve yaklaşık “kontroolı” diye okunur. Fiili controleren'dir.
Son güncelleme:
controle kelimesinin anlamları
doktor kontrolü (op controle gaan)
Bir tedaviden, ameliyattan ya da belli bir süreden sonra her şeyin yolunda olup olmadığına bakılması. Aile hekiminde, dişçide, hastanede ve ebede kullanılır. op controle gaan ya da voor controle komen denir.
Volgende week moet ik op controle bij de tandarts.Gelecek hafta dişçiye kontrole gitmem gerekiyor.
kontrol, denetim
Bir görevlinin biletlere, belgelere, bagaja ya da kurallara uyulup uyulmadığına bakması. Çoğu zaman bileşik isim olarak geçer: kaartcontrole, paspoortcontrole, verkeerscontrole.
In de trein is er een kaartcontrole.Trende bilet kontrolü var.
hakimiyet (onder controle, de controle over)
Bir şeyi elinde tutmak, istemediğin bir şeyin olmamasını sağlamak. onder controle hebben, de controle verliezen gibi kalıplarda geçer. Bu anlam İngilizce control etkisiyle gelmiştir ve bugün sözlüklerde yer alır.
De brandweer heeft het vuur onder controle.İtfaiye yangını kontrol altına aldı.
zelfcontrole iki anlamda geçer: kendine hakim olma ve insanın kendi durumunu kendisinin ölçmesi, örneğin şeker hastasının kan şekerini kendi ölçmesi.
controle nasıl okunur?
controle üç hecedir ve vurgu ortadaki hecededir: con-TRO-le. c burada “k” gibi okunur. Fiil controleren'de vurgu başka heceye, le'ye geçer.
- con hecesini kısa bir “kon” gibi söyle; c burada k sesidir.
- tro hecesine vurgu ver ve o'yu biraz uzat: “troo”. t ile r arasına ünlü koyma: “tıro” değil.
- Sondaki -le hecesindeki e vurgusuzdur ve Türkçedeki ı'ya yakındır: “lı”.
- Birleştir: “kon-TROO-lı”. Türkçedeki “kontrol” gibi l'de kesme; Hollandacada sonda bir hece daha var.
| Biçim | Okunuş | IPA |
|---|---|---|
| controle | kontroolı | /kɔnˈtrɔːlə/ |
| controles | kontroolıs | /kɔnˈtrɔːləs/ |
| kaartcontrole | kaartkontroolı | /ˈkaːrtkɔnˌtrɔːlə/ |
| paspoortcontrole | paspoortkontroolı | /ˈpɑspoːrtkɔnˌtrɔːlə/ |
| controleren | kontroleerın | /ˌkɔntroˈlerə(n)/ |
- Çoğulda yalnız -s eklenir; vurgu yerinde kalır: “kontroolıs”.
- Bileşiklerde ana vurgu öndeki kelimeye geçer: KAART-controle, PAS-poort-controle. controle kısmı ikinci, daha hafif vurguyla söylenir.
- Fiil controleren'de vurgu le hecesindedir: con-tro-LE-ren. İsimle fiili vurgudan ayırt edebilirsin.
De controle mi, het controle mi?
Doğrusu de controle. Kelime de alır ve zincir de kelimelerindeki gibi kurulur:
| Yapı | Doğru | Yanlış |
|---|---|---|
| belirli isim | de controle | |
| bu kontrol | deze controle | |
| şu / o kontrol | die controle | |
| hangi kontrol? | welke controle? | |
| her kontrol | elke controle | |
| kontrolümüz | onze controle | |
| een + sıfatde kelimelerinde een'den sonra da sıfat -e alır. | een strenge controle | |
| ilgi zamiri | de controle die ik had |
Çoğulda da de kalır: de controles, deze controles. Sıfat çoğulda -e alır: strenge controles.
- -controle ile biten bileşikler de de alır: de kaartcontrole, de paspoortcontrole, de zelfcontrole.
- controle- ile başlayan bileşiklerde artikeli son kelime belirler: de controleafspraak (de afspraak), de controlelijst (de lijst), de controlekamer (de kamer).
- Yakın anlamlı de check da de alır: een laatste check.
controle kelimesinin çoğulu ve biçimleri
| tekil, belirli | de controle | kontrol |
|---|---|---|
| tekil, belirsiz | een controle | bir kontrol |
| çoğul | de controles | kontroller |
| küçültme | het controletje, de controletjes | kısa, küçük kontrol |
| fiil | controleren (ik controleer, hij controleert) | kontrol etmek |
| kişi | de controleur | kontrolör, denetçi |
- Vurgusuz -e ile bittiği için çoğul yalnız -s alır: controle → controles. controlen yazılmaz.
- Türkçedeki “kontrol”den farklı olarak c ile başlar ve sonda e vardır: controle. Eski yazım contrôle 1955'e kadar resmîydi.
- Fiilin çekimi, controleren of ve controleren op kalıpları controleren sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.
controle ile en çok kurulan kalıplar
Doktorda
- op controle gaan
- kontrole gitmek
- op controle komen
- kontrole gelmek
- voor controle komen
- kontrol için gelmek
- terugkomen voor controle
- kontrol için tekrar gelmek
- een controleafspraak maken
- kontrol randevusu almak
- de controle bij de tandarts
- dişçideki kontrol
Denetim
- de kaartcontrole
- bilet kontrolü
- de paspoortcontrole
- pasaport kontrolü
- de veiligheidscontrole
- güvenlik kontrolü
- een controle uitvoeren
- bir kontrol yapmak
- een strenge controle
- sıkı denetim
- een laatste controle
- son kontrol
Hakimiyet
- iets onder controle hebben
- bir şeyi kontrol altında tutmak
- iets onder controle houden
- bir şeyi kontrol altında tutmaya devam etmek
- De situatie is onder controle.
- Durum kontrol altında.
- jezelf onder controle hebben
- kendine hakim olmak
- de controle over iets hebben
- bir şeye hakim olmak
- de controle verliezen
- kontrolü kaybetmek
İçinde controle geçen kelimeler
-controle ile bitenler
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| de kaartcontrole | bilet kontrolü | trende, otobüste bilet kontrolü |
| de paspoortcontrole | pasaport kontrolü | havalimanında ya da sınırda pasaport kontrolü |
| de grenscontrole | sınır kontrolü | sınır kontrolü |
| de bagagecontrole | bagaj kontrolü | bavul ve çantaların kontrolü |
| de verkeerscontrole | trafik kontrolü | polisin yolda yaptığı trafik denetimi |
| de alcoholcontrole | alkol kontrolü | sürücülere yapılan alkol kontrolü |
| de spellingcontrole | yazım kontrolü | bilgisayardaki yazım denetimi |
| de zwangerschapscontrole | gebelik kontrolü | hamilelikte yapılan düzenli kontrol |
| de zelfcontrole | kendi kontrolü | kendine hakim olma; kendi durumunu kendin ölçme |
controle- ile başlayanlar
| Hollandaca | Kelimesi kelimesine | Türkçesi |
|---|---|---|
| de controleafspraak | kontrol randevusu | kontrol randevusu |
| de controlelijst | kontrol listesi | kontrol listesi |
| de controlekamer | kontrol odası | kontrol odası, izleme merkezi |
| de controlefreak | kontrol düşkünü | her şeyi kendisi kontrol etmek isteyen kişi |
Aynı aileden: controleren (kontrol etmek, denetlemek) ve de controleur (kontrolör, denetçi).
controle, check, nakijken, toezicht, beheersing: hangisi ne zaman?
- de controle
Bir şeyin olması gerektiği gibi olup olmadığına bakmak; doktordaki kontrol; ayrıca hakimiyet.
Bij de ingang is een controle.Girişte bir kontrol var.
- de check
Gündelik dilde aynı anlam: hızlı bir kontrol. Çoğulu checks. Fiili checken'dir.
Nog een snelle check: heb je je sleutels?Son bir hızlı kontrol: anahtarların yanında mı?
- nakijken
Gözden geçirmek, düzeltmek; öğretmenin sınav okuması, tamircinin arabaya bakması. Ayrılabilen fiildir: keek na, heeft nagekeken.
De docent kijkt de examens na.Öğretmen sınav kâğıtlarını okuyor.
- het toezicht
Sürekli gözetim ya da resmî denetim; bir kurumun bir alanı izlemesi.
De kinderen spelen onder toezicht.Çocuklar gözetim altında oynuyor.
- het onderzoek
Muayene, inceleme, araştırma. Doktorun vücudu muayene etmesi için de kullanılır.
De huisarts doet een kort onderzoek.Aile hekimi kısa bir muayene yapıyor.
- de zelfbeheersing
Kendine hakim olma. Duygular için zich beheersen fiili de çok kullanılır.
Hij verloor zijn zelfbeheersing.Kendine hakimiyetini kaybetti.
kontrole gitmek, kontrol altında, kontrolü kaybetmek: Türkçe kalıplar Hollandacada nasıl söylenir?
Türkçede “kontrol” çok geniş bir kelime: doktor kontrolü, bilet kontrolü, kontrol etmek, kontrol altında tutmak, kendini kontrol etmek. Hollandacada isim de controle bunların çoğunu karşılar, ama bazı yerlerde başka kelime gelir:
| Türkçesi | Hollandaca | Örnek |
|---|---|---|
| doktora kontrole gitmek | op controle gaan / voor controle gaan | Ik ga volgende week op controle bij de huisarts.Edat op ya da voor'dur. |
| trende bilet kontrolü | de kaartcontrole | In de trein was er een kaartcontrole.İki isim bitişik yazılır. |
| pasaport kontrolünden geçmek | door de paspoortcontrole gaan | We moeten eerst door de paspoortcontrole. |
| cevaplarımı kontrol ediyorum | controleren | Ik controleer mijn antwoorden.Fiil için isim controle değil controleren kullanılır. |
| öğretmen ödevi kontrol ediyor | nakijken | De juf kijkt het huiswerk na. |
| e-postamı kontrol ediyorum | checken | Ik check even mijn mail. |
| her şey kontrol altında | onder controle | Alles is onder controle. |
| arabanın kontrolünü kaybetmek | de controle over ... verliezen | Hij verloor de controle over zijn auto. |
| kendini kontrol edemedi | zich beheersen | Ze kon zich niet beheersen.Duygular için beheersen daha doğaldır. |
Türkçede “kontrol” ile kurulan ifadelerin Hollandacası
- kontrol (isim)
- de controle; gündelik dilde de check
- kontrol etmek
- controleren; nakijken; checken
- kontrole gitmek
- op controle gaan
- bilet kontrolü
- de kaartcontrole
- pasaport kontrolü
- de paspoortcontrole
- kontrol altında
- onder controle
- kontrolü kaybetmek
- de controle verliezen
- kendine hakim olmak
- zich beheersen; jezelf onder controle hebben
- kontrol randevusu
- de controleafspraak
- kontrol listesi
- de controlelijst
Seviyeye göre controle örnek cümleleri
A1
- Ik heb morgen een controle bij de tandarts.Yarın dişçide kontrolüm var.
- Over een maand moet ik terug voor controle.Bir ay sonra kontrol için tekrar gitmem gerekiyor.
- De controle duurt vijf minuten.Kontrol beş dakika sürüyor.
- Alles is onder controle.Her şey kontrol altında.
- Hier is de paspoortcontrole.Pasaport kontrolü burada.
A2
- Ik maak een controleafspraak bij de huisarts.Aile hekiminden kontrol randevusu alıyorum.
- Op het vliegveld moesten we lang wachten bij de paspoortcontrole.Havalimanında pasaport kontrolünde uzun süre beklemek zorunda kaldık.
- De politie houdt vandaag een verkeerscontrole bij de brug.Polis bugün köprünün yanında trafik kontrolü yapıyor.
- Na de operatie gaat mijn vader elke maand op controle.Ameliyattan sonra babam her ay kontrole gidiyor.
- Gebruik de spellingcontrole voordat je de brief verstuurt.Mektubu göndermeden önce yazım denetimini kullan.
B1
- Bij de controle bleek dat alles in orde was.Kontrolde her şeyin yolunda olduğu ortaya çıktı.
- De brandweer had het vuur na een uur onder controle.İtfaiye yangını bir saat sonra kontrol altına almıştı.
- Op de gladde weg verloor ze de controle over haar auto.Kaygan yolda arabasının kontrolünü kaybetti.
- Tijdens de zwangerschap ga je regelmatig op controle bij de verloskundige.Hamilelik süresince ebeye düzenli olarak kontrole gidersin.
- Na de verbouwing volgen er nog twee controles door de gemeente.Tadilattan sonra belediye iki kontrol daha yapacak.
B2
- Met wat zelfcontrole kun je zo'n discussie rustig houden.Biraz kendine hakim olarak böyle bir tartışmayı sakin tutabilirsin.
- Een laatste controle van het contract voorkomt veel problemen achteraf.Sözleşmenin son bir kontrolü sonradan birçok sorunu önler.
- Hij wil altijd alles onder controle houden, zelfs de vakanties van zijn kinderen.Her şeyi, çocuklarının tatillerini bile, hep kontrol altında tutmak istiyor.
- De inspectie voert onaangekondigde controles uit in restaurants.Denetim kurumu restoranlarda habersiz kontroller yapıyor.
Aile hekiminde kontrol: kısa diyalog
- Goedemorgen. Komt u voor controle?Günaydın. Kontrol için mi geldiniz?
- Ja, ik heb om tien uur een controleafspraak bij dokter Visser.Evet, saat onda doktor Visser'de kontrol randevum var.
- Klopt. Is dit uw laatste controle na de behandeling?Doğru. Bu, tedaviden sonraki son kontrolünüz mü?
- Ik hoop het. Bij de vorige controle was alles goed.Umarım. Önceki kontrolde her şey iyiydi.
- Mooi. De dokter controleert straks ook even uw bloeddruk.Güzel. Doktor birazdan tansiyonunuzu da kontrol edecek.
- Moet ik daarna nog een nieuwe controle plannen?Sonrasında yeni bir kontrol planlamam gerekiyor mu?
- Dat bespreekt de dokter met u. Tot de controle begint, kunt u in de wachtkamer zitten.Bunu doktor sizinle konuşur. Kontrol başlayana kadar bekleme odasında oturabilirsiniz.
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalar
het controlede controlecontrole bir de kelimesidir: de controle, deze controle, onze controle.
controlencontrolesVurgusuz -e ile biten isim çoğulda -s alır: controle → controles.
de kontrole, de kontrolde controleHollandacada c ile yazılır ve sonda e vardır.
Ik controle mijn antwoorden.Ik controleer mijn antwoorden.controle isimdir; “kontrol etmek” fiili controleren'dir: ik controleer.
de paspoort controlede paspoortcontroleHollandacada iki isimden kurulan bileşik bitişik yazılır.
een streng controleeen strenge controlede kelimelerinde een'den sonra da sıfat -e alır.
“KON-trol” (iki hece, vurgu başta)“kon-TROO-lı”Kelime üç hecedir ve vurgu ortadaki tro hecesindedir; sondaki -le düşmez.
controle kelimesinin kökeni
controle, Orta Fransızca contre-rôle “karşı kayıt” kelimesinden alınmıştır: contre (karşı) ve rôle (tomar, kayıt defteri). rôle Orta Çağ Latincesi rotulus “küçük rulo”dan gelir; o da Latince rota (tekerlek) kelimesinin küçültmesidir. Etymologiebank'a göre kelime Orta Hollandacada 1391-1393 tarihli bir hesap kaydında geçer: asıl hesap defterini denetlemek için tutulan ikinci defter. Anlam sonra genel olarak “denetim”e genişledi. “Hakimiyet” anlamı 20. yüzyılda İngilizce control etkisiyle geldi. Onze Taal (2001), fiildeki “beheersen” anlamını reddetmez ve Prisma Stijlboek'e dayanarak onder controle hebben'in yerleştiğini belirtir; karışıklık olmasın istersen beheersen gibi bir kelime seçebileceğini de ekler.
Kendini dene: controle üzerine 10 soru
10 soru. Her cevaptan sonra kısa açıklamayı görürsün.
controle hangi artikeli alır?
Cevabı göster
Doğru cevap: de controle. controle bir de kelimesidir.
controle kelimesinin çoğulu hangisi?
Cevabı göster
Doğru cevap: controles. Vurgusuz -e ile biten isim çoğulda -s alır.
“Yarın doktora kontrole gidiyorum.” Boşluğa ne gelir? “Morgen ga ik ___ controle bij de dokter.”
Cevabı göster
Doğru cevap: op. Doktorda kontrol op controle gaan ile söylenir.
“Bilet kontrolü” Hollandaca nasıl yazılır?
Cevabı göster
Doğru cevap: de kaartcontrole. İsim de controle'dir ve iki isim bitişik yazılır.
Boşluğa ne gelir? “De situatie is ___ controle.”
Cevabı göster
Doğru cevap: onder. “Kontrol altında” onder controle ile söylenir.
Boşluğa ne gelir? “Hij verloor de ___ over zijn fiets.”
Cevabı göster
Doğru cevap: controle. de controle verliezen kalıbında isim controle kullanılır.
“Öğretmen ödevi kontrol ediyor.” Boşluğa ne gelir? “De juf ___ het huiswerk na.”
Cevabı göster
Doğru cevap: kijkt. Sondaki na, ayrılabilen nakijken fiilinin parçasıdır: kijkt ... na.
Boşluğa ne gelir? “Bij de grens was er een ___ controle.”
Cevabı göster
Doğru cevap: strenge. de kelimelerinde een'den sonra sıfat -e alır.
zelfcontrole ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: kendine hakim olma. zelf “kendi” demektir; zelfcontrole kendine hakim olmaktır.
Ik moet terugkomen voor controle. ne demektir?
Cevabı göster
Doğru cevap: Kontrol için tekrar gelmem gerekiyor.. terugkomen voor controle kontrol için yeniden gelmektir; doktorda sık duyulur.
Sık sorulan sorular
controle ne demek?
controle, Türkçede kontrol, denetim demektir: doktor kontrolü, bilet kontrolü, pasaport kontrolü. Hakimiyet anlamı da vardır: Alles is onder controle “her şey kontrol altında”.
controle de mi, het mi?
controle bir de kelimesidir: de controle, deze controle, een strenge controle. Çoğulda da de kalır: de controles.
controle kelimesinin çoğulu nedir?
Çoğulu controles'tir: Er zijn veel controles op het station. Vurgusuz -e ile bittiği için yalnız -s eklenir.
“Kontrole gitmek” Hollandaca nasıl denir?
Doktorda, dişçide ya da hastanede op controle gaan ya da voor controle gaan denir: Ik ga volgende week op controle. Gelmek için op controle komen: Over drie maanden komt u terug op controle.
controle ile controleren arasındaki fark nedir?
de controle isimdir: “kontrol”. controleren fiildir: “kontrol etmek”. Ik heb een controle “bir kontrolüm var”, Ik controleer de lijst “listeyi kontrol ediyorum”. Fiilin çekimi için controleren sayfasına bak.
Türkçedeki “kontrol” her zaman controle mi olur?
Hayır. Türkçe “kontrol” Hollandaca controle'den daha geniş kullanılır. Öğretmenin ödev okuması ya da tamircinin arabaya bakması için nakijken, e-posta ya da mesaj için gündelik checken, duygulara hakim olmak için zich beheersen daha doğaldır.
onder controle ne demek?
“Kontrol altında” demektir: De situatie is onder controle. iets onder controle hebben bir şeyin istemediğin yöne gitmemesini sağlamaktır; jezelf onder controle hebben ise kendine hakim olmaktır.
controle nasıl okunur?
Üç hecede, Türkçe harflerle yaklaşık “kontroolı” diye okunur ve vurgu ortadaki hecededir: con-TRO-le. IPA gösterimi /kɔnˈtrɔːlə/ biçimindedir. Fiil controleren'de vurgu le hecesine geçer.